Κάτω από τους τζίρους και την κατανάλωση

Ποιο ακριβώς συστατικό στοιχείο, ποια συνθήκη συνοχής, υπάρχει πίσω από το Ζ που χτυπάει στο τέλος της ημέρας ο μικρομεσαίος στην ταμειακή του και στο POS, ενώ εισπράττει σχετικά καλά (εννοείται τους τουριστικούς μήνες);

Ποιο σαθρό έδαφος μπορεί να υπάρχει κάτω από την κατανάλωση και την καλή ζωή όσων μοιάζουν να είναι «οι πολλοί» (ενώ δεν είναι φυσικά αυτοί οι πολλοί);

Τι συνθέτει το «κοινωνικό υπόβαθρο» της μικροοικονομίας πίσω από την καλή πορεία των δημοσιονομικών μεγεθών;

Το σκηνικό που θα περιγράψω δεν είναι μαγική εικόνα, αλλά μια «μη βιώσιμη ψευδοκανονικότητα»

Πάει καλά η οικονομία και τρέχει το ΑΕΠ, τρέχουν οι τζίροι, υπάρχει πλεόνασμα και μοιράζονται κοινωνικά επιδόματα, υπάρχει χώρος και μειώνονται συντελεστές, τα κέρδη αντέχουν (αλλά εννοείται όμως ότι συσσωρεύονται πλέον σε λίγους – π.χ. ρεκόρ μερισμάτων στις εισηγμένες).

Επειδή δεν πήραμε τη «σωστή πλευρά της Ιστορίας», ένα άλλο αφήγημα που θα μας κοστίσει δεκάδες δισ. εξοπλιστικών, εξακολουθούμε να έχουμε ρεκόρ τουριστών και εισπράξεων.

Και επειδή είμαστε ο λαός τού «έχει ο Θεός» στο να καταναλώνουμε χωρίς να υπάρχει αύριο, το χρήμα «γυρνάει». Εστω για το 1/3 (ή και περισσότερο) των πολιτών, αλλά λόγω πληθωρισμού. Αυτό το γύρισμα φέρνει σκοτοδίνη και μυωπική οπτική της μικροφυσικής κάτω από την επιφάνεια.

Εννοείται ότι η αγοραστική δύναμη των πολλών -ανισότητες πρωτοφανείς έχουμε- υποχωρεί (φτάνουμε τη Βουλγαρία), όμως η πείνα και η ανέχεια δεν αφορούν πολλούς πλέον. Αλλά: δεν είναι μόνο τζίροι, κέρδη και κατανάλωση η οικονομία και ο βίος μας (αν και αυτά έχουν πίσω τους το μεγαλύτερο ιδιωτικό και δημόσιο χρέος, αναλογικά του ΑΕΠ, στην Ευρώπη). Υπάρχει κάτι ισχυρότερο που εύκολα (και μάλλον σύντομα) θα αποσυνδέσει την ευμάρεια και την κατανάλωση από την πραγματική παραγωγή.

Και δυστυχώς θα αφορά και την πληθωριστική αμοιβή της εργασίας και των εισοδημάτων όλων (ακόμη και των μεγαλοπαραγωγών). Και δεν αναφέρομαι ούτε στη «μεγάλη απόχη» που στηρίζει τη δημοσιονομική πολιτική (ακρίβεια), όσο και αν πατάχθηκε η φοροδιαφυγή, ούτε σε μια πιθανή διεθνή κρίση.

Το πότε θα φανεί το σαθρό υπέδαφος των ιδιωτικών συναλλαγών στην αγορά και η συμμόρφωση των πολιτών πίσω από το ψηφιακό κράτος σχετίζεται με τη μικροφυσική της κοινωνικής συνοχής.

Τι εννοώ: αναφέρομαι τόσο στο φαινόμενο «θεσμικής αγνωσίας» αλλά και στο ταυτόχρονο αίσθημα «μη συσχέτισης» θεσμών και χρημάτων που γυρνάνε, λείπουν ή πλεονάζουν καθημερινά στον βίο μας (καθείς και το βαλάντιό του).

Για πολλούς συμπολίτες μας τα δισ. και τα εκατομμύρια που νέμονται λίγοι δεν τους αφορούν (επειδή ασχολούμαστε με τους μισθούς μας και τα λίγα μας ευρώ από το γραφείο ή το μαγαζί).

Και δεν είναι το μείζον πώς «μοιράστηκε» το Ταμείο Ανάκαμψης, πώς έγινε ιστορικό ρεκόρ σε απευθείας αναθέσεις σε ημέτερους (αυτά υπάρχουν δημόσια αναρτημένα), πώς έγινε ρεκόρ σε μετακλητούς και συμβούλους ή πώς μοιράστηκε κοινοτικό και κρατικό χρήμα σε ΟΠΕΚΕΠΕ και σε πολλά άλλα καρκινώματα κομματικής διαχείρισης και όχι κρατικής πλέον.

Αυτά είναι διαχρονικά -θα πουν οι περισσότεροι- και θα φανούν στα μελλοντικά ελλείμματα που φυσικά όλοι μας θα καλύψουμε, ας μη γελιόμαστε.

Αλλο είναι το μείζον: αυτοί που κυβερνούν παρακάμπτουν θεσμούς, ανεξάρτητες αρχές, ελέγχουν και ρυθμίζουν ροές χρήματος και νομικές ελεγκτικές διαδικασίες.

Αυτή η ρύθμιση των ροών κάθε είδους είναι η αόρατη πλευρά της διακυβέρνησης (που έγινε πλέον προκλητική) την οποία άρχισε να την οσμίζεται μεγάλο μέρος της κοινωνίας.

Οι της εξουσίας, αφού έστησαν ένα πανοπτικό διαχείρισης (αυτό είναι το επιτελικό κράτος), νιώθουν άτρωτοι και στήνουν μεθοδικά εδώ και καιρό ένα σκηνικό «μη λογοδοσίας» και μάλιστα επιβράβευσης των συμμορφωμένων (οι 13 από τους 15 βουλευτές της Εξεταστικής για τις υποκλοπές έγιναν υπουργοί και υφυπουργοί).

Αλλά ακόμη και αυτό το εκλογικεύουμε και λέμε «πάντα γινόταν, όλοι μας ακούνε». Αυτό σημαίνει φυσικά: «Μια χαρά πάει η αγορά και το πορτοφόλι μας, γιατί να το ρισκάρουμε;»

Κατανοούμε τι σημαίνει όλη αυτή η νοοτροπία αποδοχής; Κυρίως για τις ανισότητες μελλοντικά; Τι σημαίνει η εκ των άνω «μοιρασιά» των αναθέσεων για έναν νέο που δεν ανήκει στη «γαλάζια γενιά» και που αύριο θα ιδρύσει μια μικρή επιχείρηση ή θα κυνηγήσει μια θέση σε πόστο κρατικού λειτουργού, επειδή η αστάθεια και η ανασφάλεια της μισθωτής ιδιωτικής εργασίας π.χ. τον απωθούν;

Και δεν αναφέρομαι στο γενικότερο κακό: στο πώς θα εμπιστευτεί θεσμούς και νόμους ένας ομογενής ή ένας ξένος που θέλει να ανοίξει δουλειές στην Ελλάδα. Το ζήτημα δεν είναι η Δικαιοσύνη και το αν χειραγωγείται. Δεν μπορεί να το ισχυρίζεται εύκολα κάποιος αυτό.

Το ζήτημα είναι η εξόφθαλμη θεσμική στρέβλωση: το αίσθημα της χειραγώγησης του δήθεν «κανονικού» που απλώς υποκύπτει στην ισχύ της πλειοψηφίας και στην έλλειψη αντιπολίτευσης (το είπε ο Αδώνης: εμείς πλειοψηφούμε, εμείς αποφασίσαμε να μη γίνει παραπομπή).

Αυτά όλα είναι το αόρατο αλλά σαθρό έδαφος της ευμάρειας. Αυτά όλα όταν φύγουν οι τωρινοί -γιατί θα φύγουν- είναι πιο επικίνδυνα από την υπεξαίρεση δημόσιου χρήματος.

Και αυτή η κατάλυση των θεσμών, που δεν μπορεί να διαταράξει τη γενική αίσθηση ευμάρειας, θα κοστίσει στις μελλοντικές γενιές περισσότερο από όλα…