Ενας γυμνός άντρας με ένα τσιγάρο στο ένα χέρι πίνει από ένα μπουκάλι μπίρα. Το ένα του πόδι ακουμπά πάνω σε μια μπάλα ποδοσφαίρου που βρίσκεται στην άκρη ενός τάφου με πολλά λουλούδια. Το όνομα στον μαρμάρινο σταυρό έχει το όνομα του φωτογράφου που κάνει την έκθεση: Teller. Είναι ο πατέρας του. Μετά από μια σειρά μικρών έγχρωμων φωτογραφιών με σαλιγκάρια και ροδάκινα σε ένα λευκό πιάτο και συμπλέγματα ανθρώπων που λες κι έχουν τέσσερα πόδια ή τέσσερα χέρια ή δύο σώματα, τίποτα δεν σε προετοίμαζε ότι θα αντίκριζες αυτή τη μεγεθυσμένη ασπρόμαυρη φωτογραφία.
«Με τον πατέρα μου δεν μιλούσα. Οταν έφευγα από το σπίτι, στα 18 μου, για ένα ταξίδι στη Σικελία, μου μίλησε μετά από πολύ καιρό. “Πάρε τη φωτογραφική μου μηχανή” μου είπε. Αρνήθηκα. Εγινα όμως φωτογράφος». Σε αυτά τα λόγια ο σπουδαίος φωτογράφος μόδας Γιούργκεν Τέλερ συμπυκνώνει ίσως το παλίμψηστο της ύπαρξής του που σμίλεψε το βλέμμα του: «Η ζωή είναι αστεία, είναι τραγική, είναι τα πάντα. Είναι σαν ένα όνειρο, σαν μια φαντασία, όπου μπορείς να δημιουργήσεις υπέροχα πράγματα». Και αυτές τις αντιφάσεις της ζωής αντικατοπτρίζει η μεγαλύτερη και πιο προσωπική του φωτογραφική έκθεση στην Ελλάδα, μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου, στο Onassis Ready, με τίτλο «Juergen Teller – you are invited».
Τραμπ και Πούτιν
Οι φωτογραφίες του σε φέρνουν αντιμέτωπο με το αναπάντεχο. Κάνει κλικ στο γυμνό σώμα ακόμη και ώριμων διασημοτήτων χωρίς ίχνος λαγνοθηρίας στη ματιά του, σαν μια εντελώς φυσική κατάσταση, όπως άλλωστε είναι, αλλά και πόσο αστείο ταυτόχρονα, η απροσποίητη φυσικότητά τους θυμίζει… ντυμένους. Διηγείται ιστορίες που φωτίζουν το υπόρρητο και εκθέτει τους προσωπικούς του δαίμονες με έναν γλυκόπικρο αυτοσαρκασμό. Παίζει ακόμη και με το όνομά του που αν στα αγγλικά σημαίνει «μαρτυριάρης» και «αποκαλυπτικός», στη γλώσσα του, τα γερμανικά, σημαίνει και «πιάτο». Απαθανατίζει στιγμιότυπα με ένα διαβρωτικό χιούμορ. Και με τον ίδιο σαρκαστικό τρόπο γίνεται πολιτικός.
Π.χ. όταν σε ένα κλικ βλέπεις δύο γνωστά κεφάλια, το ένα δίπλα στο άλλο, τον Τραμπ με τον Πούτιν: πλησιάζοντας αντικρίζεις δύο αποκριάτικες μάσκες με φόντο αφίσες για τη… σωτηρία του πλανήτη. Δίπλα τους μια τσέπη από την οποία εξέχει ένα βιβλίο με τίτλο «Γιατί τον Τραμπ». Κι ακόμη πιο δίπλα, δύο λιπόσαρκα πόδια αφρικανικής προέλευσης που φορούν ένα ζευγάρι αυτοσχέδιες σαγιονάρες, με πλαστικά μπουκάλια νερού αντί για σόλες τα οποία στερεώνονται στα πόδια με ένα σχοινί.
Ο αυτοσαρκασμός του δεν φαίνεται να τον εγκαταλείπει ποτέ: όπως στα εγκαίνια, όπου εμφανίστηκε με σορτσάκι φλούο φούξια χρώματος και ροζ φούτερ στους ώμους, για να συζητήσει εντελώς σοβαρά με την καλλιτεχνική διευθύντρια της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, Αφροδίτη Παναγιωτάκου, και τους δημοσιογράφους.
Σειρές φωτογραφιών με προσωπικές στιγμές, απροσδόκητα στιγμιότυπα και ένα πνευματώδες χιούμορ που καταλύει τον καθωσπρεπισμό. Αυτός είναι ο Τέλερ. Οπως όταν τοποθετεί στην ίδια κορνίζα, δίπλα στα σύνεργα για τον καφέ που ετοιμάζει κάθε πρωί, τις κούπες, την καφετιέρα, τα χρησιμοποιημένα φίλτρα του καφέ, και φωτογραφίες από σακουλάκια ανάγκης με το φάρμακο, χαπάκι ή κάψουλα, για κάθε κοινωνική νόσο: «Πάθε ανοσία στην ομορφιά» γράφει ένα τέτοιο σακουλάκι, «Αποδέξου την ομοφυλοφιλία σου» ένα άλλο κι ακόμη, «Εγγυημένη ετεροσεξουαλικότητα του παιδιού σου» ένα τρίτο.
Ανατρεπτικός όπως όταν χαρακτηρίζει τη βιομηχανία της μόδας και τα άπειρα χρήματα που δαπανώνται για την προώθηση των πωλήσεων «βαρετή βλακεία», καθώς σημασία έχει να «απολαμβάνεις αυτό που φοράς». Διόλου τυχαία άλλωστε αυτός ο περιζήτητος φωτογράφος μόδας έχει βγάλει τις πανάκριβες δημιουργίες των οίκων μόδας στον δρόμο και στο φυσικό περιβάλλον ή τις έχει επίσης τοποθετήσει δίπλα σε φρούτα, λαχανικά και ζαρζαβατικά, σε βιτρίνες που θυμίζουν… μανάβικο.
Θα μπορούσε κάποιος να χαρακτηρίσει καλειδοσκοπική την έκθεση, έτσι που οι ενότητες εμπεριέχουν αναπάντεχα ψηφίδες διάσημων προσωπικοτήτων – ναι, λατρεύει τον Ιγκι Ποπ και το μεγεθυσμένο πορτρέτο του κοσμεί και το δωμάτιο με τη βρεφική κούνια της κόρης του που ονομάζεται -μαντέψτε- Ιγκι. Υπάρχει ολόκληρη η σειρά με τη γυναίκα του, Dovile Drizyte, φωτογραφημένη σε αναπάντεχες πόζες και μέρη – τη γυναίκα του που λατρεύει κι ευγνωμονεί τη ζωή που είναι μαζί: «Θα ήμουν τόσο φτωχός σε κάθε πλευρά της ζωής μου χωρίς τη γυναίκα μου» μας λέει. Η σειρά με την κόρη του βρέφος, σε αστείες απομιμήσεις των πρωτότυπων φωτογραφιών μόδας που έχει τραβήξει, εκτίθεται μαζί με σκηνές από λατρευτικές τελετές και κάπου εμβόλιμα διακρίνεται και η λιπόσαρκη μορφή της Katharina Hamnet με τα t-shirts δηλώσεις-διαδηλώσεις-συνδηλώσεις που μπορεί να αναφέρουν με κεφαλαία γράμματα από «Τερματίστε τη γενοκτονία» μέχρι «Σώστε τη ζωή στον πλανήτη».
Εκθεση σαν καλειδοσκοπική σπείρα
Για μας η έκθεση είναι σαν μια σπείρα, έτσι όπως είναι στημένη για να περιηγείσαι και καθώς αφήνεις τον ισόγειο χώρο για να πας στον υπόγειο έρχεσαι αντιμέτωπος με το μεγαλείο του φωτογράφου στις επαγγελματικές του δόξες: το αφιέρωμα για το περιοδικό μόδας «Χάρπερς Μπαζάρ» στο Ιωβηλαίο των Καθολικών και μοντέλα με τις πιο φουτουριστικές ή τελετουργικές ενδυμασίες στις πιο ετερόκλητες εκκλησίες από άποψη αρχιτεκτονικής, διακόσμησης και ύφους, από τις πλέον λιτές μέχρι τις πιο πομπωδώς διακοσμημένες. Απλά μεγαλειώδης. Και στο κέντρο αυτής της έκθεσης το ιερό του: ένα βίντεο για την αντρική φιλία, σαν μια πράξη συμφιλίωσης με τον νεκρό πατέρα του κι ένα γράμμα αγάπης στον πεθερό του.
Ο Πάπας Φραγκίσκος
Μπορεί εύλογα κανείς, με αφορμή τη νεανική φωτογραφία στον τάφο του πατέρα του, να θεωρήσει ότι πρόκειται για έναν ασεβή άνθρωπο. Τουναντίον: «Στον κάτω όροφο η έκθεση με τα μοντέλα στους διαφορετικούς ιερούς χώρους είναι η εκκλησία μου, σαν μια αφιέρωση στη Γυναίκα, τη μητέρα μου, η οποία πάντα με στήριξε στη ζωή μου…» εξηγεί.
Αλλωστε και ο τίτλος της έκθεσης προέρχεται από μια πρόσκληση που ρίχνουν στα γραμματοκιβώτια οι καθολικοί προσκαλώντας το Πάσχα τους πιστούς στην εκκλησία και στην αναστάσιμη λειτουργία: «you are invited». Και μας ενημερώνει ότι μία από τις πιο συγκλονιστικές γνωριμίες στη ζωή του ήταν αυτή με τον Πάπα Φραγκίσκο όταν τον κάλεσε στο Βατικανό να τον φωτογραφίσει. Ξεχωρίζουμε μία από αυτές τις φωτογραφίες στην έκθεση, για την τρυφερότητά της έτσι όπως υπεκφεύγει να εστιάσει πάνω του: διακρίνεται ο Πάπας Φραγκίσκος στο αναπηρικό του καροτσάκι σε έναν στενό διάδρομο κάπως θολά, καθώς τον έχει απαθανατίσει πίσω από τα κατασκονισμένα κάγκελα της γυναικείας φυλακής που επισκέφθηκε.
Η Κέιτ Μος
Ομως ο κάτω όροφος κρύβει ακόμη ένα «άδυτο», σε ακόμη έναν χώρο προβολής. Εδώ, πέρα από τα ολιγόλεπτα βίντεο από τις διαφημιστικές του καμπάνιες για τους μεγάλους οίκους μόδας, που αποκαλύπτουν και τη μοναδικότητα του βλέμματός του που τον έχει κάνει τόσο διάσημο, έχει άλλο ένα βίντεο. Σε αυτό, το αλλοτινό σούπερ μοντέλο και σύμβολο του σεξ, η Κέιτ Μος, εμφανίζεται αφτιασίδωτη μπροστά στον φακό, να τα βάζει με την καταναλωτική μανία της μπουρζουαζίας και τις απαιτήσεις της βιομηχανίας της μόδας. Δείχνει τόσο εύθραυστη, έτσι όπως είναι απλή και καθημερινή, άβαφη, πίνοντας τον καφέ της. Φαίνεται σχεδόν ευάλωτη καθώς ο φακός εστιάζει στα γυμνά δάχτυλα του ποδιού της ή αφήνει να φανούν οι ρυτίδες από το χαμόγελό της και είναι ακριβώς αυτή η πολύ γνώριμη από τις διαφημίσεις γυναίκα που αναρωτιέται για το κατασκευασμένο είδωλό της και την εμπορευματοποίηση της εικόνας της, ρωτώντας «σε ποιον ανήκει ο εαυτός μου;».
Ενας από τους σπουδαιότερους φωτογράφους της εποχής μας μας εξομολογείται τις προσωπικές του σχέσεις, μας εκμυστηρεύεται τους οικογενειακούς του δεσμούς, μας διηγείται ιστορίες πίσω από την επαγγελματική του πρωτοτυπία και καταξίωση, όπως είναι αυτή του ναζισμού, φωτογραφίζοντας το Αουσβιτς με αφορμή τα 80 χρόνια από την απελευθέρωσή του. Κι εκεί, δίπλα στις φωτογραφίες από τη νεκρή φύση, την ύπαιθρο, τις σπουδαίες προσωπικότητες και τον απόηχο των γεγονότων, μας μιλά για την αγάπη και την εμπιστοσύνη, τη γονιμότητα και την ελπίδα, το περιβάλλον και την πολιτική, την πίστη και τη θρησκεία, δίνοντας έτσι μια πνοή οικουμενικότητας στην αφήγησή του για τον κόσμο του και τον κόσμο μας.
Και αυτή η έκθεση είναι ίσως ο καλύτερος τρόπος για να εγκαινιαστεί ο νέος χώρος του Ιδρύματος Ωνάση, το OnassisReady: ένα πρώην εργοστάσιο στην πάλαι ποτέ βιομηχανική ζώνη της πόλης, ανάμεσα σε άλλους βιομηχανικούς χώρους, δίπλα σε ένα προπονητικό γήπεδο, που για την καλλιτεχνική διευθύντρια της Στέγης συνεχίζει να λειτουργεί ως εργοστάσιο. Αυτή τη φορά ως ένα «Εργοστάσιο Περιπέτειας, Ονείρων και Ιδεών».
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ: Juergen Teller – you are invited, OnassisReady (Στρατή Τσίρκα 2, Αγιος Ιωάννης Ρέντης, Αθήνα), Παρασκευή, Σάββατο, Κυριακή 18.00-23.00 μέχρι 30/12. Εισιτήρια 5-10 €. Ομαδικές κρατήσεις στο [email protected]. Πρόσβαση στο OnassisReady με τα μέσα μαζικής μεταφοράς: Με λεωφορείο: Γραμμή 838 Στάσεις: 2η Αγίας Αννης (300 μ.), Σχολείο 3η Αγίας Αννης (280 μ.). Με τρόλεϊ: Γραμμή 21 | Στάση: Παπαδοπούλου (1,3 χλμ.). Με μετρό: Γραμμή 3 | Σταθμός: Ελαιώνας (2,4 χλμ.)
-320x213.jpg)
