Πρέπει να ξεκινήσουμε με μια «αποκαλυπτική» αλήθεια. Το να κάνεις κάτι παράνομο δεν σημαίνει πως το κάνεις να παύει να υπάρχει… Πάνω από διακόσια χρόνια προσποιούμαστε ότι δεν υπάρχει δουλεία. Κι όμως η ύπαρξή της καταγγέλλεται κάθε Δεκέμβριο, μαζί με τη διαφθορά (2 και 9/12), από τον ΟΗΕ. Εμπορία ανθρώπων, εργατών, παιδική εργασία, σεξουαλικοί σκλάβοι… «Από πού προέρχονται όλοι αυτοί;». Η δουλεία συνδέεται με τη γεωπολιτική, άρα με τις άνισες σχέσεις μεταξύ του πρώτου και του δεύτερου κόσμου, αλλά και με δίκτυα μικροεξουσιών στα σπίτια και στις γειτονιές μας, όπως και με την τοπική διαφθορά. Αλλά, συζητώντας για τη γεωπολιτική, δεν πρέπει να παραλείψουμε ότι οι σκλάβοι, στα ισχυρά δυτικά ΜΜΕ, παίζουν όταν απαιτείται ρόλο σε επεμβάσεις δυτικής ηγεμονίας, «προβάλλοντας τις χώρες τους ως ανίκανες να φροντίσουν τις υποθέσεις τους», μέρος ενός οριενταλισμού που δεν αποσκοπεί στην «κάθαρση»… Οπως και συζητώντας για τη γεωπολιτική δεν μπορούμε να ξεχνάμε το μπλοκάρισμα των διαδικασιών του ΟΗΕ.
Οταν η Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού συζητήθηκε το 1989, μόνο δύο χώρες ψήφισαν εναντίον. Η Σομαλία και οι Ηνωμένες Πολιτείες… Φαντάζει «λογικό» αν σκεφτούμε ότι, όπως ο ακαδημαϊκός και ακτιβιστής Κ. Bales έχει επισημάνει, «μόλις καεί το πετρέλαιο, εξαφανίζεται η πηγή, αλλά οι σκλάβοι είναι το προϊόν που για τον εταιρικό κορπορατισμό συνεχίζει να παράγει». Θα πρέπει να λάβουμε υπόψη και την παράμετρο του φύλου, καθώς οι γυναίκες κρατούν μεν τον μισό ουρανό, «αλλά είναι το βαρύ μέρος».
Οι δούλοι συχνά όχι μόνο δολοφονούνται φριχτά ως πειθαρχικό παράδειγμα για όσους/ες/α μείναν πίσω, αλλά όντας αναλφάβητοι/ες, πέφτουν θύματα διεφθαρμένων τοπικών αρχών και τις περισσότερες φορές απομακρύνονται από την αστυνομία χωρίς καν μήνυση. Αναπτύσσοντας ψυχώσεις και καθήλωση «στο παρελθόν» λόγω χρόνιας ασιτίας ως παιδιά ή σεξουαλικής κακοποίησης ιδίως ως έφηβες, φοβία ως παράνομοι εργάτες, αζήτητοι κι αναξιόπιστοι πια μάρτυρες, κατεστραμμένοι/ες, εύκολα επιστρέφουν στο κύκλωμα λόγω της κοινωνικής ανασφάλειας του νεοφιλελευθερισμού και της απόλυτης απελπισίας. Ερευνητές επισημαίνουν ακόμη πως η ξενοφοβία είναι μια κοινή πρακτική όταν πρέπει να ξεπλυθεί ένα κύκλωμα, και τότε τιμωρούνται ως «παράνομοι αλλοδαποί» με το νομικό στάτους της παρανομίας να μην τους εξαφανίζει, απλώς να τους αορατοποιεί.
Στη «Ζάιδε» (1779), την όπερα κατά της δουλείας του Μότσαρτ, που κανείς δεν τόλμησε τότε να ανεβάσει, αναφέρεται: «Εσείς οι ισχυροί αδιαφορείτε για τους σκλάβους σας, λόγω της θέσης σας χάνετε την ανθρωπιά σας». Δεκαετίες αργότερα (1847), ο Φρέντερικ Ντάγκλας, δραπέτης-σκλάβος, έγραψε: «Επιστρέφω… για χάρη των αδελφών μου. Πάω να υποφέρω μαζί τους. Να μοχθήσω μαζί τους. Να υποστώ βία μαζί τους. Να υψώσω τη φωνή μου για λογαριασμό τους. Να μιλήσω και να γράψω για τη χειραφέτηση που πρέπει να επιτευχθεί».
Συχνότατα, παρά την οργή που προκαλεί, η δουλεία αντιμετωπίζεται όπως και η κλιματική κατάρρευση: με καταγγελτικές ρητορικές που μπορεί να αποφέρουν ψυχική ηρεμία ημών των ακκιζόμενων ως δίκαιων αλλά όχι αλλαγή. Η μαζική κατανάλωση προϊόντων όπως η σοκολάτα ή τα χαλιά που δίνουν χαρά στα δικά μας παιδιά ενώ ευθύνονται για τη δουλεία των άλλων αποτελεί ένα ενοχλητικό παράδειγμα. Αλλά για να αντιμετωπίσουμε την κατανάλωση ως μέσο πίεσης, χρειαζόμαστε ενημέρωση και νόμους, δηλαδή πολιτική βούληση των ισχυρών και πολιτική συνείδηση των πολλών. Φαντάζει μάταιο ή σκληρό; Ναι, αλλά «δεν μπορείς να περάσεις τον Ωκεανό δίχως να ταρακουνήσεις και το δικό σου καράβι».
