Ραγδαίες είναι οι εξελίξεις γύρω από το ουκρανικό μετά την πρόταση 28 σημείων της κυβέρνησης Τραμπ για την εκεχειρία. Το σχέδιο ειρήνης, όπως ήταν αναμενόμενο, προκαλεί θύελλα αντιδράσεων σε όλο τον πλανήτη.
Η Ρωσία έχει λάβει το κείμενο και ο Πούτιν ξεκαθαρίζει πως αυτό θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση για μια τελική ειρηνευτική συμφωνία, είπε χαρακτηριστικά στο Συμβούλιο Ασφαλείας της Ρωσικής Ομοσπονδίας, το οποίο συγκάλεσε εκτάκτως σήμερα μετά τις σαρωτικές εξελίξεις. «Νομίζω ότι μπορεί να είναι η βάση για μια τελική λύση», πρόσθεσε ο Ρώσος πρόεδρος. «Είμαστε έτοιμοι για μια ειρηνική επίλυση, αλλά οι λεπτομέρειες του σχεδίου χρειάζονται συζήτηση», τόνισε.
Ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε σήμερα το απόγευμα, μετά την τηλεφωνική επικοινωνία που είχε με τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς, ότι η Ουκρανία θα συνεργαστεί με τις ΗΠΑ και την Ευρώπη σε επίπεδο συμβούλων για να εργαστεί προς την κατεύθυνση ενός ειρηνευτικού σχεδίου για τον τερματισμό του πολέμου της χώρας του με τη Ρωσία. Συμφωνήσαμε να συνεργαστούμε με τις ΗΠΑ και την Ευρώπη σε επίπεδο συμβούλων εθνικής ασφάλειας για να κάνουμε την πορεία προς την ειρήνη πραγματικά εφικτή», τόνισε ο Ζελένσκι με ανάρτηση στο X μετά τη τηλεφωνική επικοινωνία που διήρκησε σχεδόν μια ώρα. Η Ουκρανία σεβόταν πάντα και συνεχίζει να σέβεται την επιθυμία του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να τερματίσει την αιματοχυσία και βλέπουμε κάθε ρεαλιστική πρόταση θετικά».
Το προσχέδιο των 28 σημείων επιβάλλει πολυάριθμους περιορισμούς στην Ουκρανία και θέτει ένα αυστηρό σύμπλεγμα υποχρεώσεων. Αν και το πρώτο σημείο αναφέρει ότι η κυριαρχία της Ουκρανίας πρέπει να διατηρηθεί και να επιβεβαιωθεί, οι επόμενες διατάξεις υπονομεύουν επί της ουσίας αυτή την κυριαρχία. Απαγορεύεται στην Ουκρανία να διατηρεί στρατό μεγαλύτερο από 600.000 στρατιώτες. Η Ουκρανία απαγορεύεται επίσης να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ και το ΝΑΤΟ απαγορεύεται να τη δεχτεί ως μέλος – μια ρύθμιση που, από την άποψη του διεθνούς δικαίου, μοιάζει παράλογη και αντιβαίνει στον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.
Ωστόσο, το σχέδιο περιέχει επίσης διατάξεις με τις οποίες η Μόσχα είναι λιγότερο πιθανό να συμφωνήσει.
Τουλάχιστον 100 δισεκατομμύρια δολάρια από τα παγωμένα περιουσιακά στοιχεία της Ρωσίας θα κατευθυνθούν, υπό την επίβλεψη των ΗΠΑ, σε έργα ανοικοδόμησης στην Ουκρανία. Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς τον Πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν να χαιρετίζει την ιδέα της χρηματοδότησης της ανοικοδόμησης της χώρας υπό αμερικανικό έλεγχο.
Το να επιτραπεί στην Ουκρανία να διατηρήσει μια μεγάλη δύναμη 600.000 στρατιωτών θα μπορούσε να θεωρηθεί ως μια μορφή εγγύησης ασφάλειας. Ωστόσο, παραμένουν ερωτήματα σχετικά με την πραγματική μαχητική ικανότητα του στρατού, ποιος θα παρακολουθεί τις μειώσεις των δυνάμεων και τι είδους όπλα θα επιτρέπεται να κατέχει αυτός ο στρατός. Εάν περιοριστεί σε ελαφρά όπλα πεζικού, το μέγεθός του γίνεται σε μεγάλο βαθμό… συμβολικό. Όλα αυτά τα ζητήματα απαιτούν διευκρίνιση και οι Ρώσοι διπλωμάτες σίγουρα θα απαιτήσουν να διευκρινιστεί κάθε λεπτομέρεια.
Το τελευταίο μέρος του σχεδίου είναι ιδιαίτερα αποκαλυπτικό: προωθεί τη σύσταση ενός λεγόμενου «Συμβουλίου Ειρήνης» με επικεφαλής τον Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ για την επίβλεψη της συμφωνίας. Για τον Πούτιν, οποιαδήποτε μορφή παρουσίας των ΗΠΑ ή του ΝΑΤΟ στην Ουκρανία μετά τον πόλεμο μοιάζει μη αποδεκτή συνθήκη.
Αναλυτικά το σχέδιο όπως δημοσιεύεται στη βρετανική εφημερίδα (Telegraph) έχει ως εξής:
- Επιβεβαιώνεται η κυριαρχία της Ουκρανίας.
- Θα συναφθεί συνολική συμφωνία μη επίθεσης μεταξύ Ρωσίας, Ουκρανίας και Ευρώπης· όλες οι εκκρεμότητες των τελευταίων 30 ετών θεωρούνται λυμένες.
- Η Ρωσία δεσμεύεται να μην εισβάλει σε γειτονικές χώρες και το ΝΑΤΟ να μην επεκταθεί περαιτέρω.
- Θα υπάρξει διάλογος Ρωσίας–ΝΑΤΟ, με μεσολάβηση ΗΠΑ, για ασφάλεια, αποκλιμάκωση και οικονομική συνεργασία.
- Η Ουκρανία θα λάβει αξιόπιστες εγγυήσεις ασφαλείας.
- Ο ουκρανικός στρατός περιορίζεται σε 600.000 προσωπικό.
- Η Ουκρανία ενσωματώνει στο Σύνταγμά της ότι δεν θα γίνει μέλος του ΝΑΤΟ. Το ΝΑΤΟ ενσωματώνει ότι δεν θα δεχθεί την Ουκρανία στο μέλλον.
- Το ΝΑΤΟ δεν θα σταθμεύει στρατεύματα στην Ουκρανία.
- Ευρωπαϊκά μαχητικά αεροσκάφη θα σταθμεύουν στην Πολωνία.
- Εγγυήσεις ΗΠΑ: -Οι ΗΠΑ λαμβάνουν αντάλλαγμα για την παροχή εγγύησης. -Αν η Ουκρανία εισβάλει στη Ρωσία → χάνει την εγγύηση. -Αν η Ρωσία εισβάλει στην Ουκρανία → επανέρχονται όλες οι κυρώσεις, ακυρώνεται η αναγνώριση των νέων συνόρων και ενεργοποιείται «αποφασιστική στρατιωτική απάντηση». -Αν η Ουκρανία εκτοξεύσει πύραυλο σε Μόσχα ή Αγ. Πετρούπολη χωρίς αιτία → η εγγύηση ακυρώνεται.
- Η Ουκρανία μπορεί να γίνει μέλος της ΕΕ και λαμβάνει προσωρινή προτιμησιακή πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά.
- Σχέδιο ανοικοδόμησης της Ουκρανίας a. Δημιουργία Ταμείου Ανάπτυξης Ουκρανίας (τεχνολογία, data centres, AI κ.λπ.). b. Κοινή ανοικοδόμηση και λειτουργία του ουκρανικού δικτύου φυσικού αερίου. c. Αποκατάσταση και ανασυγκρότηση πόλεων και οικισμών. d. Ανάπτυξη υποδομών. e. Εξόρυξη ορυκτών και φυσικών πόρων. f. Ειδικό πακέτο χρηματοδότησης από την Παγκόσμια Τράπεζα.
- Ρωσία – οικονομική επανένταξη a. Σταδιακή άρση κυρώσεων. b. Μακροπρόθεσμη συμφωνία ΗΠΑ–Ρωσίας για ενέργεια, πόρους, υποδομές, AI, data centres και έργα εξόρυξης σπάνιων μετάλλων στην Αρκτική. c. Επανένταξη της Ρωσίας στο G8.
- Παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία 100 δισ. δολάρια κατευθύνονται στην ανοικοδόμηση της Ουκρανίας, με τις ΗΠΑ να λαμβάνουν το 50% των κερδών. Η Ευρώπη προσθέτει άλλα 100 δισ. δολάρια. Τα υπόλοιπα παγωμένα κεφάλαια αποδεσμεύονται. Το υπόλοιπο ποσό πηγαίνει σε αμερικανορωσικό επενδυτικό σχήμα για κοινά έργα — στόχος η δημιουργία αλληλεξάρτησης ώστε να μειωθεί ο κίνδυνος νέας σύγκρουσης.
- Δημιουργία αμερικανορωσικής ομάδας εργασίας για την ασφάλεια και την εφαρμογή της συμφωνίας.
- Η Ρωσία κατοχυρώνει νομικά την πολιτική μη επίθεσης σε Ευρώπη και Ουκρανία.
- ΗΠΑ και Ρωσία παρατείνουν συμφωνίες πυρηνικού ελέγχου (π.χ. START I).
- Η Ουκρανία παραμένει μη πυρηνικό κράτος.
- Ζαπορίζια: Ο πυρηνικός σταθμός λειτουργεί υπό IAEA· η ηλεκτρική ενέργεια μοιράζεται 50%-50% Ρωσία–Ουκρανία.
- Εκπαιδευτικά & κοινωνικά μέτρα Προγράμματα κατά ρατσισμού και μισαλλοδοξίας σε διοίκηση και σχολεία. Η Ουκρανία υιοθετεί κανονισμούς ΕΕ για θρησκευτική ανοχή και προστασία γλωσσικών μειονοτήτων. Τερματισμός διακρίσεων σε ΜΜΕ και εκπαίδευση για Ρώσους/Ουκρανούς. Απόρριψη και απαγόρευση ναζιστικής ιδεολογίας.
- Εδαφικές ρυθμίσεις α. Κριμαία, Λουχάνσκ και Ντονέτσκ αναγνωρίζονται ως de facto ρωσικά, ακόμη και από τις ΗΠΑ. β. Χερσώνα και Ζαπορίζια παγώνουν στη γραμμή επαφής (de facto αναγνώριση). γ. Η Ρωσία εγκαταλείπει άλλα συμφωνημένα τμήματα που ελέγχει εκτός των πέντε περιοχών. δ. Η Ουκρανία αποσύρεται από το τμήμα του Ντονέτσκ που ελέγχει. Η ζώνη αυτή γίνεται ουδέτερη αποστρατιωτικοποιημένη περιοχή, διεθνώς αναγνωρισμένη ως ρωσική. Η Ρωσία δεν θα εισέλθει στη ζώνη.
- Κανένα μέρος δεν μπορεί να αλλάξει τα νέα εδαφικά όρια με τη βία· οι εγγυήσεις ασφαλείας ακυρώνονται σε περίπτωση παραβίασης.
- Η Ρωσία δεν θα εμποδίζει την Ουκρανία να χρησιμοποιεί τον Δνείπερο· θα υπάρξουν συμφωνίες για ελεύθερη μεταφορά σιτηρών στη Μαύρη Θάλασσα.
- Ανθρωπιστική επιτροπή α. Ανταλλαγή αιχμαλώτων και σορών «όλοι για όλους». β. Επιστροφή όλων των πολιτών που κρατούνται, συμπεριλαμβανομένων παιδιών. γ. Πρόγραμμα οικογενειακής επανένωσης. δ. Μέτρα για ανακούφιση θυμάτων πολέμου.
- Η Ουκρανία διεξάγει εκλογές σε 100 ημέρες.
- Πλήρης αμνηστία για όλες τις πλευρές· καμία μελλοντική απαίτηση ή δίωξη.
- Η συμφωνία είναι νομικά δεσμευτική· θα εποπτεύεται από το Peace Council υπό τον Ντόναλντ Τραμπ· παραβιάσεις επιφέρουν κυρώσεις.
- Η κατάπαυση πυρός ισχύει μόλις και οι δύο πλευρές αποσυρθούν σε συμφωνημένα σημεία.
