Από τις ουτοπίες της αρχαιότητας και την Πολιτεία του Πλάτωνα, μέχρι τα κυβοργικά μανιφέστα, τον τεχνολογικό οπτιμισμό και τις δυστοπίες της εποχής μας, η Ιστορία της ανθρωπότητας είναι διαρκώς διαποτισμένη από την αναζήτηση ενός καλύτερου κόσμου. Η εικαστική έκθεση «Το όνειρο του Τάτλιν. Ουτοπίες. Η αιώνια επιστροφή» με τη συμμετοχή δεκάδων καλλιτεχνών (πολλά έργα έγιναν ειδικά για το πρότζεκτ), σε επιμέλεια του Δημήτρη Τρίκα, διερευνά αυτές τις διαδρομές της φαντασίας και της πολιτικής σκέψης, φωτίζοντας πώς η ουτοπία, άλλοτε ως ελπίδα και άλλοτε ως απειλή, εξακολουθεί να εμπνέει τον άνθρωπο να αναμετρηθεί με το παρόν και να οραματιστεί το μέλλον.
Η έκθεση, που έχει αναφορά στον σπουδαίο ζωγράφο και αρχιτέκτονα της Ρωσικής Πρωτοπορίας Βλαντιμίρ Τάτλιν, φιλοξενείται από την ερχόμενη Πέμπτη 2 Οκτωβρίου στο Ωδείο Αθηνών, ένα εμβληματικό κτίριο-ουτοπία του μοντερνιστή αρχιτέκτονα Ιωάννη Δεσποτόπουλου, και συνοδεύεται από εκτενές δημόσιο πρόγραμμα (26/9 – 1/10 ) με ομιλίες, performances και καλλιτεχνικές δράσεις, σε συνεργασία με πανεπιστημιακά ιδρύματα και ερευνητικά εργαστήρια.
«Η Ιστορία της ανθρωπότητας είναι γεμάτη από ουτοπίες και επιθυμίες που δεν ολοκληρώθηκαν ποτέ, αλλά και ποτέ δεν θα πάψουν να αποτελούν την καύσιμο ύλη που κινητοποιεί το υπαρξιακό και το συλλογικό φαντασιακό στο διηνεκές. Είναι αυτή η επιθυμία ζωής και κίνησης προς τα εμπρός, οι θραυσματικές και γοητευτικές διαδρομές με τις οποίες επιχειρείται η έξοδος από ένα αφασικό και άνυδρο “εδώ και τώρα” και η συνήθως απότομη διακοπή κάθε ελπίδας ολοκλήρωσης του “οράματος” που χαρακτηρίζει τον άνθρωπο και τον πολιτισμό του και είναι αυτή η σισύφεια μεν αλλά απόλυτα αναγκαία επιλογή του ανήσυχου, στοχαστικού και δημιουργικού ανθρώπου που ορίζει σαν μοίρα την ύπαρξή του», επισημαίνει ο Δημήτρης Τρίκας στο επιμελητικό του σημείωμα.
«Οι καλλιτέχνες και οι καλλιτέχνιδες που συμμετέχουν στο project “Τo όνειρο του Τάτλιν. Ουτοπίες. Η αιώνια επιστροφή” μιλούν για τις ουτοπίες που νοηματοδοτούν τις ζωές των ατόμων, ξεκινώντας από το παρελθόν και τον πλούτο που επέδειξε η ανθρώπινη φαντασία και επιθυμία και φτάνοντας στο steampunk, το cybergpunk και τα μεγάλα υπαρξιακά, ηθικά και πολιτικά ζητήματα/διλήμματα που προκύπτουν από την ελευσόμενη εποχή του μετα-ανθρώπου».
Τα κινήματα του μοντερνισμού του 20ού αιώνα με αιχμές το Νταντά και τον Σουρεαλισμό, το Μπαουχάους και τη Ρωσική Πρωτοπορία, ο Γαλλικός Μάης του ’68, το «κυβοργικό μανιφέστο» της Ντόνα Χάραγουεϊ αλλά και ο τεχνολογικός οπτιμισμός είναι πυρηνικά στοιχεία της «υπόθεσης Ουτοπίες» για την επιθυμία του Δυτικού ανθρώπου για «αλλαγή» και «πρόοδο» αλλά και για τις εικόνες που δημιουργούν οι καλλιτέχνες της ομαδικής έκθεσης.
Ομως και το Ωδείο Αθηνών «αποτελεί κρίσιμο στοιχείο του project», τονίζει ο επιμελητής, «καθώς αναπαράγει το ύφος και τα προτάγματα του μοντερνισμού, αλλά πέραν του γενικού αρχιτεκτονικού του ενδιαφέροντος, το κτίριο καθαυτό υπήρξε η προσωπική ουτοπία ενός μεγάλου μοντερνιστή αρχιτέκτονα, του Ιωάννη Δεσποτόπουλου, η οποία δεν ολοκληρώθηκε ποτέ. Η ενεργοποίηση του εμβληματικού αυτού κτιρίου συνιστά ένα δυναμικό σχόλιο του “σήμερα” σε μια διαρκή ουτοπία που μας έρχεται από την καρδιά του περασμένου αιώνα. Εξίσου σημαντικό όμως είναι ότι στο Ωδείο Αθηνών εκπαιδεύεται σε τρία πεδία της τέχνης, τη μουσική, το θέατρο και τον χορό, ένας σημαντικός αριθμός νέων ανθρώπων που είναι και τα ιδανικά υποκείμενα για να συμμετάσχουν στο προτεινόμενο project, κυρίως με κείμενα, από την περίοδο του μοντερνισμού – μιας περιόδου που επώασε τις ισχυρότερες ουτοπίες του 20ού αιώνα. Κατ’ αυτόν τον τρόπο παράλληλα με την εικαστική έκθεση θα παρουσιαστεί ένα δυναμικό καλλιτεχνικό πρόγραμμα, με μουσική, θέατρο και χορό που θα συμβάλει σε μια ολιστική διερεύνηση του προτεινόμενου θέματος».
Καλλιτέχνες
Συμμετέχοντες/ουσες καλλιτέχνες/ιδες: Δημήτρης Αληθεινός, Δημήτρης Αμελαδιώτης, Κωστής Βελώνης, Μπάμπης Βενετόπουλος, Βασίλης Βλασταράς, Στρατής Βογιατζής, Αντώνης Βολανάκης, Βασίλης Γεροδήμος, Νίκος Γιαβρόπουλος, Γιάννης Γρηγοριάδης – Γιάννης Ισιδώρου, Αναστασία Δούκα, Γιώργος Δρόσος, Θόδωρος Ζαφειρόπουλος, Πηνελόπη Θωμαΐδη, Φωτεινή Καλλέ, Μπάμπης Καραλής, Αναστάσης Καρράς, Ζήσης Κοτιώνης – Μαριάνθη Ευθυμίου, Αλεξ Λουλούδης, Αρχιτέκτονες της Φάλαινας & Αλεξάνδρα Μπίσα & The Pokari Project, Ειρήνη Μαντινάου, Αναστάσης Μελέτης, Νίκος Μόσχος, Ελένη Μουζακίτη, Μάνια Μπενίση, Νουράκο, Μαρία Παπανικολάου, Ντάνα Παπαχρήστου, Πηνελόπη Πετσίνη – Νίκος Παναγιωτόπουλος, Πάνος Προφήτης, Δημήτρης Ρεντούμης, Κύριλλος Σαρρής (1950-2024), Φανή Σοφολόγη, Μάριος Σπηλιόπουλος, Αθανασία Τσάτσου, Γιώργος Τσεριώνης, Αθανασία Τσοπαναργιά, Μάρω Φασουλή, Γιούλα Χατζηγεωργίου, Κώστας Χριστόπουλος, Poka Yio & Δημήτρης Δεσύλλας κ.ά.
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ: Διάρκεια: 2 Οκτωβρίου – 1 Νοεμβρίου. Ωδείο Αθηνών, Ρηγίλλης και Βασ. Γεωργίου B’ 17-19. Εγκαίνια: Πέμπτη 2 Οκτωβρίου. Δημόσιο πρόγραμμα: 26/9 – 1/10 (πριν από τα εγκαίνια) και κάθε Σάββατο, 16.00-20.00. Διοργάνωση: ΑΜΚΕ ΡΙΖΕΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ.
