«Αν δεν μπορεί η τέχνη να αλλάξει τον κόσμο προς το καλύτερο, δεν ξέρω ποιος άλλος μπορεί». Αυτό σχολιάζει μεταξύ άλλων η εικαστικός Γεωργία Λαλέ στη συνέντευξη που θα διαβάσετε στις επόμενες σελίδες. Εχει μάλιστα πολύ ενδιαφέρον ότι η ίδια, αφοσιωμένη εξαρχής σε ένα έργο σαφούς κοινωνικής στόχευσης κι ευαισθητοποίησης, αυτή τη φορά χρησιμοποιεί ως κεντρικό πρόσωπο της νέας της δουλειάς την Αννούλα από το Αλφαβητάρι της Α΄ Δημοτικού, «με το οποίο μάθαινε γράμματα η γενιά των γονιών μου, από το 1955 μέχρι το 1974, στη χούντα», όπως λέει. «[…] Η όλη νοοτροπία τότε ήταν», προσθέτει, «τα εν οίκω μη εν δήμω: “Κάνε τα στραβά μάτια για τα παιδιά σου, όλοι οι άντρες έτσι είναι, άντρας είναι και θα ρίξει καμιά σφαλιάρα, θα μεθύσει, θα σε βρίσει, κάνε υπομονή”».
Ηταν η εποχή που αυτό το «Οι άντρες έτσι είναι» διαπερνούσε την ελληνική κοινωνία κι επηρέαζε και την τέχνη. Αδιάψευστος μάρτυρας ό,τι μάθαμε έκτοτε να λέμε «το παλιό καλό ελληνικό σινεμά» που αποθέωνε το πατριαρχικό στερεότυπο ακόμα και σε κωμωδίες όπου η σύζυγος και η κόρη ήταν απολύτως υπόδουλες στη «γραμμή» του άντρα της οικογένειας και ο γκέι ρόλος προορισμένος για καρικατούρα που θα προκαλέσει χοντρά πειράγματα.
Αυτά τότε. Δεν είμαι βέβαια υπέρμαχος των διορθωτικών κινήσεων και ακροτήτων στις οποίες καταφεύγει ένα κομμάτι της woke κουλτούρας, ζητώντας να απαλειφθούν εκ των υστέρων φράσεις, σκηνές ή ιστορικά τεκμήρια μιας άλλης νοοτροπίας. Είμαι όμως υπέρμαχος του ρόλου που μπορεί να παίξει η τέχνη, εκτός όλων των άλλων, και ως καίρια, ήπια παιδευτική μέθοδος. Απόδειξη και η εκπληκτική και πολυσυζητημένη σκηνή που εμπνεύστηκε η ευφυής κωμική πένα του Γιώργου Καπουτζίδη στις «Σέρρες» του ΑΝΤ1 με την πολύ οικεία μας ως στερεότυπη οικογενειακή φιγούρα «θεία Σταματίνα» (η εξαιρετική Γιούλη Τσαγκαράκη) να ανακαλύπτει πώς γεννήθηκε ως «Intersex» άτομο κι αργότερα, απολύτως προσαρμοσμένη στην ιδέα, να αλλάζει προς όφελος των Intersex την ταξινόμηση των γραμμάτων στο αρκτικόλεξο ΛΟΑΤΚΙ+, μετατρέποντάς το σε ΙΚΤΟΛΑ.
Την εποχή βέβαια για την οποία μιλάει η Λαλέ, ο όρος Intersex δεν υπήρχε ούτε ως υπόνοια, ένα μεγάλο μέρος της επιστήμης έψαχνε τρόπο να φέρει τους ομοφυλόφιλους στον… ίσιο δρόμο κι ακόμα και η προοδευτική (λέμε τώρα) «Θεία απ’ το Σικάγο» θα ήταν αδιανόητο να είναι οτιδήποτε άλλο πέρα από πρόσφορη στο φλερτ του νεανικού της έρωτα. Σήμερα, με αναλόγως οικεία υλικά (η οικογένεια, η γειτονιά), ο Καπουτζίδης, όμως, αλλάζει τον κόσμο προς το καλύτερο.
