Με αφορμή τη σημερινή γενέθλια ημέρα του πρωταθλήματος ποδοσφαίρου, η κατάδυση στο αρχείο μάς έκανε να ανακαλέσουμε λόγια του Μάνου Χατζιδάκι. Τις λέξεις του είχαμε ούτως ή άλλως επαναφέρει μόλις προχθές! Την Πέμπτη 23 Οκτωβρίου συμπληρώθηκαν 100 χρόνια από τη γέννησή του. Είχε πει λοιπόν ο Μάνος «εμείς δε ως Ελληνες είμαστε επικίνδυνα μη σκεπτόμενοι σε καιρούς ειρηνικούς! Και τ’ αποτελέσματα είναι άσχημα…».
Σαν σήμερα 25 Οκτωβρίου του 1959 ,«μετά από τέσσερεις μήνες, όχι ζυμώσεων αλλά, επεισοδιακών διαδικασιών» όπως διαβάζουμε στην «Αθλητική Ηχώ» της προηγούμενης ημέρας, άρχισε το πρώτο πρωτάθλημα Α’ Εθνικής. Στείρες διαφωνίες, ατομικά-συλλογικά συμφέροντα εμπόδιζαν το -θεωρητικά- κοινό όραμα για σύσταση πανελλήνιας διοργάνωσης. Υπήρχε ώς τότε, από το 1949, το επονομαζόμενο «πανελλήνιο πρωτάθλημα», το οποίο διεκδικούσαν οι κορυφαίοι των τοπικών πρωταθλημάτων. Από την άνοιξη η κυβέρνηση Καραμανλή πίεζε τη Γενική Γραμματεία Αθλητισμού και τον ΟΠΑΠ «να συμβάλουν στην καθιέρωση σταθερού αριθμού αγώνων κάθε Κυριακή με πανελλήνια εμβέλεια προς τόνωση του ΠΡΟ-ΠΟ».
Το δημοφιλές παιχνίδι ΠΡΟ-ΠΟ είχε πρωτοεμφανιστεί την 1η Μαρτίου του ίδιου χρόνου (1959). Παράλληλα την ίδια εποχή η UEFA πίεζε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες για την ανακήρυξη επίσημης πρωταθλήτριας ομάδας, ώστε να διευκολυνθεί η σύσταση του Κυπέλλου Πρωταθλητριών. Τα νήματα κίνησαν οι (ιδρυτικές της ΕΠΟ) ποδοσφαιρικές ενώσεις Αθηνών, Πειραιά, Μακεδονίας. Αρχική ιδέα, η ΕΠΟ να καλύπτει τα έξοδα μετάβασης και διαμονής των -ερασιτεχνικών τότε- ομάδων στα εκτός έδρας παιχνίδια.
Οι σύλλογοι δέχτηκαν να αναλάβουν τα έξοδα μετακίνησης στα εκτός έδρας, αλλά έθεσαν όρο την κατάργηση του 33% φόρου δημοσίων θεαμάτων στην τιμή των εισιτηρίων και την είσπραξη ποσοστού 5% από τα έσοδα του ΠΡΟ-ΠΟ.
Οχι! Η κυβέρνηση και ο ΟΠΑΠ αρνήθηκαν, η ΕΠΟ κινήθηκε να συμβιβάσει τις αντιμαχόμενες πλευρές, πρότεινε «την ανάληψη των ίδιων οικονομικών υποχρεώσεων μέσω του 3% από το ΠΡΟ-ΠΟ».
Η λύση; Οι ομάδες να πληρώνουν οι ίδιες τα έξοδά τους, με αντάλλαγμα τη μείωση του φόρου κατά 20% στα εισιτήρια και 10% της παρακράτησης υπέρ της ΕΠΟ. Αυτή να εισπράττει το 29% των εσόδων του ΟΠΑΠ ώστε να καλύπτει τις αμοιβές των διαιτητών και (σ.σ. προσέξτε τι δίδασκε η εμπειρία ώς τότε…) «τις ζημίες, όσες θα προέκυπταν στους γηπεδούχους από αγώνες με χαμηλή προσέλευση κοινού και τη χρηματοδότηση των τοπικών ενώσεων ποδοσφαιρικών σωματειών».
Η απόφαση έναρξης ελήφθη το Σάββατο 10 Οκτωβρίου 1959 στη Γενική Συνέλευση της ΕΠΟ. Παρόντες ήταν εκπρόσωποι της κυβέρνησης Καραμανλή, των τοπικών Ενώσεων και της ΓΓΑ: «Θα μετέχουν οι τέσσερις πρώτες ομάδες των ΕΠΣ Αθηνών, Πειραιώς, Μακεδονίας, οι τρείς πρώτες στον όμιλο του βορρά στο Περιφερειακό πρωτάθλημα, οι δύο πρώτες στους υπο-ομίλους του νότου και κατόπιν διπλού παιχνιδιού, μία από τις δύο δευτεραθλήτριες στους παραπάνω ομίλους του νότου».
Τον ίδιο μήνα στο Θέατρο Τέχνης ο Κάρολος Κουν ανέβασε το «Γλυκό πουλί της νιότης» του Τενεσί Ουίλιαμς (Μερκούρη, Φέρτης) σε μετάφραση Πλωρίτη και μουσική Χατζιδάκι. Τότε λοιπόν πρωτοφτερούγισε και το πρωτάθλημα. Το… γλυκό πουλί που μοιάζει με καρακάξα σήμερα!
Το πρώτο γκολ πέτυχε με σουτ ο Νίκος Μυτώσης στο 67’, το μοναδικό του παιχνιδιού Προοδευτικής – Απόλλωνα Θεσσαλονίκης. Το ματς άρχισε στις 10 το πρωί στο «Καραϊσκάκης» ενώπιον 1.432 θεατών. Στις 3.15 μ.μ., στο ίδιο γήπεδο, έγινε ο αγώνας Εθνικού – ΑΕΚ 0-1 (φωτ.). Τα υπόλοιπα παιχνίδια της αυγής του πρωταθλήματος σαν σήμερα το 1959: ΠΑΟΚ – Μέγας Αλέξανδρος 3-2, Δόξα Δράμας – Αρης 2-2, Πανιώνιος – Α.Ε. Νικαίας 3-0 (το δεύτερο γκολ στο 76’ ο -μεγάλος τεχνίτης- πατέρας Σαραβάκος), Ηρακλής – Απόλλων Αθηνών 0-0, Παγκορινθιακός – Ολυμπιακός 1-0 (!), Παναθηναϊκός – Παναιγειάλειος 2-1.
Πρωταθλητής ο Παναθηναϊκός, πρώτος σκόρερ ο ιδιοφυής Κώστας Νεστορίδης με 33 γκολ σε 28 αναμετρήσεις.
