Κουρέλια

Το ράγκταϊμ (ragtime) είναι μουσικό είδος που συνδυάζει αμερικανική και αφρικανική λαϊκή (φολκ) μουσική με την ευρωπαϊκή συμφωνική μουσική. Η ονομασία προέρχεται από τις λέξεις rag (κουρέλι) και time (χρόνος ή ρυθμός). Θεωρείται ως προπομπός της τζαζ: ξεκίνησε ορμητικά στα τέλη του 19ου αιώνα, γνωρίζοντας τεράστια αποδοχή στα 1910, όταν ξεσήκωνε το κοινό να χορέψει στον ρυθμό του. Ο Ιγκόρ Στραβίνσκι συνέθεσε δικά του ράγκταϊμ έργα: «Ράγκταϊμ για 11 όργανα» (1911) και «Πιάνο ραγκ μουσική» (1919).

Το μυθιστόρημα «Ράγκταϊμ» (εκδόσεις Θύραθεν, 1993) του Εντγκαρ Λόρενς Ντόκτοροου (Ragtime, 1975, αριστουργηματική κινηματογραφική μεταφορά από τον Μίλος Φόρμαν, 1981), τοποθετείται στη Νέα Υόρκη την περίοδο 1902 – 1915. Ενας από τους βασικούς χαρακτήρες, ο Κόαλχαουζ Γουόκερ ο Νεότερος, ένας ευυπόληπτος, ευκατάστατος, καλοντυμένος και πολύ πετυχημένος επαγγελματίας της μουσικής ράγκταϊμ, λόγω τού ότι είναι μαύρος πέφτει θύμα ρατσιστικής συμπεριφοράς από μια ομάδα λευκών, εθελοντών πυροσβεστών, οι οποίο βρομίζουν με καβαλίνες αλόγων το αυτοκίνητό του. Η αυτονόητη απαίτηση του Κόαλχαουζ για απονομή δικαιοσύνης δεν βρίσκει ανταπόκριση, ούτε από τον αστυνομικό που επιλαμβάνεται της υπόθεσης, ούτε από το δικαστικό σύστημα, με συνέπεια ο Κόαλχαουζ να ξεκινήσει δράσεις επαναστατικής βίας με μοιραίο γι’ αυτόν αποτέλεσμα.

Η πλοκή ανάγεται σε πραγματικό γεγονός: στη Γερμανία του 16ου αιώνα, ο νομοταγής και φιλήσυχος έμπορος αλόγων Μίχαελ Κόλχαας κατηγορείται αδίκως και προσχηματικά ότι τα ζώα του καταπάτησαν άνευ αδείας εδάφη ενός «γιούνκερ» (όπου Junker, ευγενής γαιοκτήμονας, μέλος της αριστοκρατίας). Ως αποζημίωση του κατακρατούν δύο άλογα. Λόγω της επιρροής που ασκεί ο γιούνκερ εξαιτίας του τίτλου του, ο Κόλχαας δεν βρίσκει το δίκιο του και στρέφεται στην αυτοδικία. Η ιστορία μας μεταφέρεται από τον Γερμανό συγγραφέας Χάινριχ φον Κλάιστ («Μίχαελ Κόλχαας, από ένα παλιό χρονικό», 1810, εκδόσεις Ερατώ) και κινηματογραφικά από τον Γάλλο σκηνοθέτη Αρνό ντε Παγιέρ («Ο θρύλος του Μίχαελ Κόλχαας», 2013).

Το δράμα των οικογενειών των θυμάτων των Τεμπών έχει πολλά κοινά στοιχεία τόσο με την «Αντιγόνη» του Σοφοκλή, όσο και με τα προαναφερθέντα έργα. Περισσεύουν η υποκρισία και η αυθαιρεσία εκ μέρους των Αρχών, ακόμα και ο ρατσισμός στην περίπτωση του Πάνου Ρούτσι από δήθεν «πατριώτες». Αποκορύφωμα αποτελεί το παράλογο και το ανυπόστατο του επιχειρήματος ότι οι εκταφές των θυμάτων και οι βιοχημικές εξετάσεις δήθεν θα καθυστερήσουν τη διεξαγωγή της δίκης. Οι εξετάσεις ταυτοποίησης και βιοχημικού ελέγχου, που υποχρεωτικά θα έπρεπε να έχουν πραγματοποιηθεί εξ αρχής, απαιτούν διάστημα ολίγων εβδομάδων, ενώ η δίκη θα καθυστερήσει πολύ περισσότερο, λόγω της ανάγκης μετάφρασης στα ιταλικά της ογκωδέστατης δικογραφίας. Πολιτική και δικαστική εξουσία ούτε για τα κουρέλια.

*(Ph.D)2, καθηγητής Ιατρικής Φυσικής – Υπολογιστικής Ιατρικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης