Πού πάει το «κρυμμένο» υπερ-πλεόνασμα;

Ενώ τα σενάρια για τη σύνθεση και το κόστος του «πακέτου» της ΔΕΘ, περιλαμβανομένων και των μέτρων του Νοεμβρίου (επίδομα 250 ευρώ σε συνταξιούχους και ευάλωτους και επιστροφή ενοικίου), πολλαπλασιάζονται και συχνά γίνονται πιο… ευφάνταστα, για τον «ελέφαντα στο δωμάτιο» του υπερ-πλεονάσματος του 2024 δεν γίνεται λόγος. Το υπερ-πλεόνασμα αυτό ανήλθε σε 5,46 δισ. ευρώ, ενώ το «πακέτο» της ΔΕΘ ανέρχεται –στο πιο φιλόδοξο σενάριο– σε 2,5 δισ. ευρώ. Απομένουν άλλα 3 δισ. ευρώ υπερ-πλεονάσματος, για τα οποία δεν γνωρίζουμε ούτε από πού προέρχονται ούτε αν είναι διαθέσιμα για μέτρα κοινωνικής στήριξης ούτε για πού προορίζονται…

Υπενθυμίζεται ότι τα μέτρα στήριξης χρηματοδοτούνται από το μέρος του υπερ-πλεονάσματος που, βάσει των προβλέψεων του νέου ευρωπαϊκού Δημοσιονομικού Συμφώνου, θεωρείται προϊόν μέτρων μόνιμου χαρακτήρα, δηλαδή που έχουν μόνιμη επίδραση στο πρωτογενές ισοζύγιο. Γι’ αυτό τον λόγο η κυβέρνηση επιμένει τόσο πολύ στο αφήγημα ότι το υπερ-πλεόνασμα οφείλεται στην πάταξη της φοροδιαφυγής (αποτέλεσμα μέτρων μόνιμης απόδοσης).

Ωστόσο, ακόμα και αν το σύνολο της υπέρβασης των στόχων του προϋπολογισμού στα φορολογικά έσοδα θεωρηθεί αποτέλεσμα πάταξης της φοροδιαφυγής, αυτό ανέρχεται σε 1.885 εκατ. ευρώ και άρα είναι μικρότερο του «πακέτου» της ΔΕΘ – τουλάχιστον όπως παρουσιάζεται στις πιο φιλόδοξες εκδοχές του. Πολύ περισσότερο που τα 1.885 της υπέρβασης στόχων στα φορολογικά έσοδα οφείλεται επίσης τουλάχιστον σε τρεις ακόμα παράγοντες: α) την ακρίβεια, που αυξάνει τα έσοδα από έμμεσους φόρους, ιδιαίτερα από ΦΠΑ, β) την αύξηση των εσόδων από κέρδη, μερίσματα και τόκους, γ) τον «φορολογικό πληθωρισμό», δηλαδή την αύξηση των φορολογικών εσόδων εξαιτίας της αύξησης των μισθών, ενώ η φορολογική κλίμακα παραμένει «παγωμένη».

Από πού προήλθε το υπερ-πλεόνασμα;

Υπό «κανονικές συνθήκες», δηλαδή αν δεν υπεισέρχονταν πολιτικοί λόγοι (ανοχή και «στραβά μάτια» από την Κομισιόν), οι ευρωπαϊκές αρχές θα αμφισβητούσαν ότι τα 1.885 εκατ. ευρώ της υπέρβασης των φορολογικών εσόδων είναι στο σύνολό τους προϊόν μέτρων μόνιμης απόδοσης.

Η κυβέρνηση αποφεύγει να πει και δεν επιθυμεί καν να συζητιέται από πού προήλθε το υπερ-πλεόνασμα του 2024, δηλαδή ποια ήταν η συμβολή των διάφορων υποτομέων σε αυτό.

Θυμίζουμε ότι το υπερ-πλεόνασμα του 2024 ήταν, υποτίθεται, μια ιστορία «θριαμβευτικών εκπλήξεων» σε δόσεις: η αρχική πρόβλεψη του προϋπολογισμού ήταν πρωτογενές πλεόνασμα 2,1% του ΑΕΠ. Στην πορεία αναθεωρήθηκε σε 2,5% του ΑΕΠ. Η εκτέλεση του κρατικού προϋπολογισμού έβγαλε πρωτογενές πλεόνασμα 3,5% του ΑΕΠ. Υστερα, η απογείωση: η ανακοίνωση των στοιχείων για τις δημοσιονομικές επιδόσεις των χωρών-μελών από την Κομισιόν στις αρχές Απριλίου έβγαλε πρωτογενές πλεόνασμα σε δημοσιονομική βάση 4,8% του ΑΕΠ, που αντιστοιχεί σε 11,4 δισ. ευρώ! Από αυτά, τα 5,46 δισ. ευρώ ήταν υπερ-πλεόνασμα, δηλαδή υπέρβαση των στόχων.

Οπως δείχνει ο πίνακας, κατά το μεγαλύτερο μέρος της στο πρωτογενές αποτέλεσμα των Νομικών Προσώπων του ευρύτερου δημόσιου τομέα, ύστερα στην υποεκτέλεση-περικοπές στο σκέλος των δαπανών, μετά στην υπέρβαση των στόχων στα φορολογικά έσοδα.

Πού οφειλόταν αυτή η θεαματική υπέρβαση;

Το ερώτημα είναι γιατί να θεωρηθεί προϊόν μέτρων μόνιμης απόδοσης η υπέρβαση στα φορολογικά έσοδα και όχι εξίσου οι περικοπές στις δαπάνες και το τεράστιο πλεόνασμα στα Νομικά Πρόσωπα, αφού και αυτά αποκτούν συστηματικό χαρακτήρα την τελευταία διετία;

Συγκεκριμένα:

● Η περικοπή στο σκέλος των δαπανών ήταν 2.749 εκατ. ευρώ το 2024 και το 2023 ήταν 2.767 εκατ. ευρώ – εντυπωσιακή σταθερότητα…

● Η υπέρβαση στο πρωτογενές ισοζύγιο των Νομικών Προσώπων ήταν 3.322 εκατ. ευρώ το 2023 και 5.554 εκατ. ευρώ το 2024 – μια γενναία διεύρυνση.

Για το χρέος, ρε γαμώτο…

Είναι φανερό ότι η κυβέρνηση εγγράφει συνειδητά και συστηματικά πολύ υψηλότερες προβλέψεις για δαπάνες στον κρατικό προϋπολογισμό, ενώ κατά την εκτέλεση τις περικόπτει δραστικά. Το ίδιο συμβαίνει με την τεράστια υπέρβαση στο πρωτογενές ισοζύγιο των Νομικών Προσώπων: δεν την προβλέπει και έρχεται σαν… έκπληξη.

Τι πετυχαίνει μ’ αυτό; Να μη θεωρούνται αυτές οι δύο, σημαντικότερες και πολύ ανώτερες από την υπέρβαση στα φορολογικά έσοδα, υπερβάσεις προϊόν μέτρων μόνιμης απόδοσης και άρα να μην είναι διαθέσιμο το μέρος του υπερ-πλεονάσματος που του αντιστοιχεί για μέτρα κοινωνικής στήριξης. Οπότε, κατευθύνονται στην αποπληρωμή χρέους…

Αν δεν έκανε αυτές τις υπερβάσεις προβλέψεων στις δαπάνες με στόχο να τις περικόψει κατά την εκτέλεση, αλλά τις υλοποιούσε κανονικά, θα διετίθεντο σχεδόν 3 δισ. ευρώ ετησίως στις δαπάνες, που θα μπορούσαν να κατευθυνθούν στις Μεταβιβάσεις και να διατεθούν για κοινωνικά μέτρα στήριξης – ένα ακόμα μεγαλύτερο «πακέτο» ΔΕΘ κάθε χρόνο μέσα από τον προϋπολογισμό! Θα μπορούσε επίσης να αξιοποιήσει τις υπερβάσεις στο ισοζύγιο των Νομικών Προσώπων και να αντλήσει και από εκεί σημαντική χρηματοδότηση για μέτρα κοινωνικής στήριξης.

Ομως είναι ειλημμένη της απόφαση να μην αρκείται στην επίτευξη των στόχων του προϋπολογισμού και του Μεσοπρόθεσμου Πλαισίου Δημοσιονομικής Στρατηγικής, που συμφωνεί με την Κομισιόν και αποδέχονται και οι αγορές, αλλά να επιτυγχάνει υπερ-πλεονάσματα χρηματοδοτημένα από το υστέρημα του εισοδήματος των εργαζομένων και από περικοπές στο κοινωνικό κράτος, για να «εξιτάρει» τις αγορές με διαρκείς «θετικές εκπλήξεις» με την υπέρβαση των στόχων και να διαθέτει μέρος των διαθεσίμων του ευρύτερου δημόσιου τομέα για πρόωρη αποπληρωμή χρέους. Εχοντας τόσο καλή διαγωγή, εξασφαλίζει τις ανοχές της Κομισιόν στη χρηματοδότηση των προεκλογικών της σχεδίων.