Το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ έπεσε σαν κεραυνός στο πολιτικό σκηνικό. Ενώ υπάρχει πλούσια… τεχνογνωσία για το πώς κουκουλώνεται ένα σκάνδαλο, στην προκειμένη περίπτωση η εμπλοκή ευρωπαϊκών υπηρεσιών (Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο) κάνει τα πράγματα περίπλοκα. Η εσωτερική διάσπαση στις κορυφές του ΟΠΕΚΕΠΕ αλλά και η διάσπαση του «κέντρου» του σκανδάλου με υποδίκτυά του όπως αυτό της Κρήτης, σε συνδυασμό με την προσπάθεια να αποπλεύσει το καράβι της «κάθαρσης» θυσιάζοντας σαν Ιφιγένειες στελέχη που δεν ήταν πρωταγωνιστές και επεκτείνοντας τις «θυσίες» σε κρίκους των υποδικτύων του σκανδάλου, θα κάνουν πολλά στόματα να ανοίξουν. Η κυρίαρχη αφήγηση θα δοκιμαστεί και θα υπάρξουν αποκαλύψεις που θα εκπλήξουν πολλούς. Κάθε είδους πολιτικά σχέδια -επίθεσης, άμυνας ή ξεπλύματος ευθυνών- θα δοκιμαστούν επίσης.
Είναι φανερό ότι το κυβερνών κόμμα έχει επιλέξει τη γνωστή τακτική της διάχυσης ευθυνών, στον χρόνο (να ψάξουμε από καταβολής κόσμου) και στον πολιτικό χώρο (ψάχνοντας σε βάθος χρόνου, να ανακαλύψουμε συνενόχους τουλάχιστον από το ΠΑΣΟΚ αν όχι ευρύτερα από το πολιτικό φάσμα), ώστε να ασκηθούν πιέσεις και να ευνοηθούν «διεργασίες» που θα οδηγήσουν σε συμψηφισμούς και θα μετριάσουν τα πολιτικά κόστη… για όλους. Το γεγονός ότι στην περίπτωση του ΟΠΕΚΕΠΕ η κυβέρνηση επέλεξε τη συγκρότηση εξεταστικής, αλλά και η λίστα με όσους και όσες πρότεινε να εξεταστούν, αποκαλύπτουν αυτόν ακριβώς τον πολιτικό σχεδιασμό.
Το ΠΑΣΟΚ, από την άλλη, είναι σε δύσκολη θέση και γι’ αυτό δεν είναι πολιτικά επισπεύδον στην όλη υπόθεση – μάλλον σιωπά για να μην «μπλέξει» περισσότερο και τηρεί στάση αναμονής για να κινηθεί αναλόγως των εξελίξεων και των πιέσεων που θα δεχθεί. Δεν πρόκειται μόνο για το γεγονός ότι έχει κι αυτό «λεκέδες» από τους δικούς του… φραπέδες, αλλά για τα «αποτυπώματα» που έχουν αφήσει στελέχη του σε όλη την κλίμακα του χώρου και του χρόνου όσον αφορά τις γεωργικές χρηματοδοτήσεις: από τοπικά και περιφερειακά δίκτυα αγροτοπατέρων -όπως τους αποκαλούν οι ίδιοι οι αγρότες- μέχρι τους κεντρικούς μηχανισμούς των χρηματοδοτήσεων. Ο Βαγγέλης Σημανδράκος, πρόεδρος του ΟΠΕΚΕΠΕ την «αμαρτωλή» υποπερίοδο 2022-2023, όταν επιβλήθηκε στη χώρα το 43% των ευρωπαϊκών προστίμων της πρόσφατης περιόδου, υπήρξε πολιτευτής του.
Ο ΣΥΡΙΖΑ, τέλος, είναι μάλλον ανέφικτο να βρεθεί υπό την πίεση «συμψηφισμών», διότι ούτε μακρά και εδραιωμένη επιρροή είχε στον χώρο των «εργατοπατέρων», στα σχετικά τοπικά και περιφερειακά δίκτυα και πολύ περισσότερο στα κεντρικά, ούτε στο σύντομο πέρασμά του από την κυβέρνηση έστησε κάποιον δικό του μηχανισμό όσον αφορά τις χρηματοδοτήσεις. Ετσι, έχει την άνεση να είναι επισπεύδων στην πολιτική πίεση προς την κυβέρνηση και αφήνει σε αυτή την τελευταία να αναδείξει τα μπλεξίματα του ΠΑΣΟΚ…
Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία έχει το δικό της αδύναμο σημείο: έχοντας αποδεχθεί στους κόλπους της την κ. Τυχεροπούλου, θα βρεθεί στη δυσάρεστη θέση να απαντήσει κι αυτή -μαζί με την ίδια την κ. Τυχεροπούλου- για τις ευθύνες και τα πεπραγμένα της τελευταίας την «αμαρτωλή» υποπερίοδο 2022-2023, όταν διετέλεσε διευθύντρια στις δύο καίριες Διευθύνσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ: Αμεσων Ενισχύσεων και Αγροτικής Ανάπτυξης.
Τέλος, όπου υπάρχει η «οσμή» του χρήματος, υπάρχουν και επιχειρηματικά συμφέροντα. Από τη Neuropublic μέχρι την Cognitera και τις εταιρείες που την απαρτίζουν, τις αναθέσεις, τους ανταγωνισμούς, τις διασπάσεις και λυκοσυμμαχίες. Ενα ακόμη πεδίο ιδιαίτερου ενδιαφέροντος για την έρευνα και γεμάτο εκπλήξεις – ακόμη και για το πρωθυπουργικό γραφείο…
Ο υπογράφων δεν επιδιώκει «συνταρακτικές αποκαλύψεις» – αν και στο σημερινό μας θέμα υπάρχουν και τέτοιες. Θα διηγηθεί μια ιστορία – αρκετά εύγλωττη ωστόσο.
Πριν προχωρήσουμε σε αυτήν, μικρή συνόψιση:
Η «Υπόθεση ΟΠΕΚΕΠΕ» αποτυπώνει:
1. Την έλλειψη θεσμικής ανεξαρτησίας στη διαχείριση δημόσιων και ευρωπαϊκών πόρων.
2. Την απώλεια τεχνολογικής κυριότητας κρίσιμων πληροφοριακών συστημάτων.
3. Την αδιαφάνεια και έλλειψη λογοδοσίας στον τρόπο ανάθεσης και ανανέωσης συμβάσεων.
4. Τη συγκέντρωση εξουσιών και επιρροής στα χέρια διαχρονικά επαναλαμβανόμενων δικτύων συμφερόντων.
Ως αποτέλεσμα, ο ΟΠΕΚΕΠΕ παραμένει θεσμικά καθηλωμένος, τεχνολογικά εξαρτημένος, διοικητικά απαξιωμένος και πλέον, εθνικά εκτεθειμένος.
Συνεταιρισμοί και πύλες
Οι γεωργικές χρηματοδοτήσεις συντηρούν επί δεκαετίες το «μεγάλο πανηγύρι» των ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων που μετατρέπονταν σε επιδοτήσεις στον γεωργοκτηνοτροφικό τομέα. Ωστόσο, υπάρχουν μερικοί σημαντικοί σταθμοί σε αυτή την πορεία. Το 2011 είναι ένας από αυτούς. Τότε, συνέβησαν τρία πολύ σημαντικά πράγματα:
● Ο ΟΠΕΚΕΠΕ αναθέτει την πρώτη σύμβαση (2011-2014) σε Neuropublic-ΠΑΣΕΓΕΣ. Αναλαμβάνουν το σύνολο των εργασιών για την Ενιαία ενίσχυση-Πληρωμές (πληροφοριακό σύστημα, γεω-υπόβαθρο κ.λπ.).
● Ολοι οι αγροτικοί συνεταιρισμοί μετατρέπονται σε πύλες για την υποβολή των αιτήσεων της ενιαίας ενίσχυσης. Οι συνεταιρισμοί, εκτός από τα χρήματα που βγάζουν οι ίδιοι προσφέροντας αυτή την υπηρεσία, παίζουν πλέον τον ρόλο του «τοπάρχη ψήφων», τακτοποιώντας τους «ημέτερους» γεωργούς και κτηνοτρόφους. Το πανηγύρι των επιδοτήσεων αποκτά ισχυρές τοπικές «πίστες». Ο μηχανισμός που στην πορεία γέννησε τους «Φραπέδες» είχε στηθεί.
● Στη σύμβαση του ΟΠΕΚΕΠΕ με Neuropublic-ΠΑΣΕΓΕΣ, ο «πηγαίος κώδικας», δηλαδή το σύστημα πληρωμών και σύνδεσής του με το υπόβαθρο, μένει στην ιδιοκτησία του αναδόχου! Εκτοτε, ο ΟΠΕΚΕΠΕ είναι τεχνολογικά εξαρτημένος από τις εταιρείες στις οποίες αναθέτει τις συμβάσεις!
Θεσμική κατάρρευση και διάσπαση
Καθώς λοιπόν το σύστημα υποβολής δηλώσεων και άρα η κατανομή ενισχύσεων «παραδίδεται στον λαό», περιφερειοποιείται και τοπικοποιείται, το κίνητρο για δημιουργία κάθε είδους τοπικών, περιφερειακών και εθνικής εμβέλειας «φραξιών» αναβαθμίζεται. Τα συμφέροντα που «παίζουν μπάλα» είναι πολλά για να μπορούν να συγκεραστούν, εξισορροπηθούν και ομονοήσουν…
Ετσι, εκτυλίσσεται μια αργόσυρτη διαδικασία θεσμικής κατάρρευσης και εκφυλισμού.
Το 2014 ιδρύεται η Γαία Επιχειρείν, με μετόχους:
● Την ΠΑΣΕΓΕΣ, μετονομασθείσα σε Νέα ΠΑΣΕΓΕΣ (που ακόμη περιλαμβάνει όλες τις ενώσεις της χώρας)
● Την Τράπεζα Πειραιώς
● Aργότερα (πριν από μερικά χρόνια) τη Μαριάννα Λάτση (Latsofamilyoffice).
Η κεντρική επιχειρηματικότητα εισβάλλει στις συμβάσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ – με όλα τα συμπαρομαρτούντα που εμφανίστηκαν στη συνέχεια και μέχρι σήμερα: λυκοσυμμαχίες και ανταγωνισμοί, ευθείες πολιτικές παρεμβάσεις κ.λπ.
Τότε, έχουμε τη δεύτερη σύμβαση Neuropublic-ΠΑΣΕΓΕΣ, 2014-2020.
Το 2020 ιδρύονται η ΕΘΕΑΣ και η Cognitera Α.Ε. Πρόκειται για τη «διάσπαση του 2020»: Η ΕΘΕΑΣ έχει μέλη 310 αγροτικούς συνεταιρισμούς και προβάλλεται σαν η «εταιρεία των αγροτών». Ιδρύθηκε με πρωτοβουλία προέδρων Ενώσεων Αγροτικών Συνεταιρισμών (Αγρίνιο, Καλάβρυτα), οι οποίοι δηλώνουν ότι είναι η συνέχεια της ΠΑΣΕΓΕΣ και οι οποίοι μέχρι εκείνη τη στιγμή ήταν μέλη της εταιρείας Γαία Επιχειρείν. Σε αυτήν έχει πλειοψηφία η Ν.Δ., αλλά ισχυρή παρουσία -και κυρίως… τεχνογνωσία- έχει και το ΠΑΣΟΚ. Η Ν.Δ. παίρνει τα ηνία, το ΠΑΣΟΚ δηλώνει ακόμη παρόν.
Ταυτόχρονα, ιδρύεται η Cognitera Α.Ε. και συμπηγνύεται ο «άξονας» ΕΘΕΑΣ-Cognitera Α.Ε.
Πρόσφατα είχαμε σημαντικές μετοχικές και διοικητικές αλλαγές στην Cognitera Α.Ε.: Εντάχθηκε μια νέα εταιρεία με τίτλο PGP Συμβουλευτική Ετερόρρυθμη Εταιρεία, με έδρα το Πέραμα, κεφάλαιο 50.000 ευρώ και ομόρρυθμο μέλος και διαχειριστή τον Παναγιώτη Παπαδόπουλο. Ωστόσο, ετερόρρυθμο μέλος αυτής της εταιρείας είναι η Software Hub Εταιρεία Ψηφιακής Τεχνολογίας Μονοπρόσωπη Α.Ε., η οποία εδρεύει στην ίδια διεύθυνση με την PGP, έχει μονοπρόσωπη εκπροσώπηση τον Παναγιώτη Παπαδόπουλο και κεφάλαιο 1 εκατ. ευρώ. Πρόσφατα, ο Π. Παπαδόπουλος έγινε πρόεδρος της Cognitera A.E. Στη συνέχεια εξαγόρασε την OTS στη Θεσσαλονίκη, σοβαρή εταιρεία πληροφορικής και με μεγάλο τζίρο. Στην αγορά ακούγονται ψίθυροι ότι μέσω αυτών των αλλαγών εμπλέκεται πλέον στην Cognitera A.E. ισχυρός επιχειρηματίας με κάθε άλλο παρά καλές σχέσεις με τον πρωθυπουργό. Ανεξάρτητα πάντως με το αν ισχύει κάτι τέτοιο, είναι γεγονός ότι τα 50.000 ευρώ του αρχικού μετοχικού κεφαλαίου της PGP στη συνέχεια έκαναν άλματα και… θαύματα.
Τα πρόσωπα της «συνέχειας»
Στη διάρκεια τόσων δεκαετιών και ιδιαίτερα των 25 τελευταίων που είχαμε και «ποιοτικές» αλλαγές, πέρασαν πολλοί και πολλές, υπουργοί, υφυπουργοί και στελέχη, από θέσεις ευθύνης. Πολλοί δεν «στέριωσαν». Οσοι όμως «στέριωσαν», λάμπουν διά της παρουσίας τους σε διάφορες θέσεις επί μακρό χρονικό διάστημα.
Ιδού μια μικρή τέτοια ανθρωπογεωγραφία (χωρίς καμία πρόθεση να τους… απαγγείλουμε κατηγορία, απλώς με το κριτήριο της μακροημέρευσης, δηλαδή της συνέπειας):
● Γρηγόρης Βάρρας: Μέχρι το 2009 που ξαναβγήκε το ΠΑΣΟΚ ήταν στη διοίκηση της «ΑΓΡΟΓΗ». Το 2019 τοποθετείται πρόεδρος του ΟΠΕΚΕΠΕ. Το 2021 τού ζητείται η παραίτηση από τον Βορίδη. Εκτοτε, βρίσκεται στο Γραφείο του πρωθυπουργού. Είναι αυτός που βρήκε προβλήματα στις δηλώσεις ΟΣΔΕ το 2020 για τις βοσκήσιμες γαίες, σε μια περίοδο που α) δεν έχουν αναρτηθεί καν οι δασικοί χάρτες, β) δεν έχει αναρτηθεί το Κτηματολόγιο, κυρίως στις αγροτικές περιοχές και γ) η ΑΑΔΕ έδινε τη δυνατότητα να υπογράφεις μισθωτήρια χαμηλού μισθίου (όπως είναι τα βοσκοτόπια) χειρόγραφα. Παρ’ όλα αυτά και ενώ οι ελεγχόμενοι κάνουν ενστάσεις (οι οποίες δεν έχουν εξεταστεί έως σήμερα!), στέλνει όλους τους φακέλους στον εισαγγελέα.
● Μόσχος Κορασίδης: Μέχρι το 2009 διευθυντής στον ΟΠΕΚΕΠΕ. Το 2009 τοποθετείται μέχρι να καταργηθεί η «ΑΓΡΟΓΗ» (5 μήνες περίπου) στη διοίκηση της «ΑΓΡΟΓΗ». Στη συνέχεια τοποθετείται μέχρι τον Ιούνιο του 2012 αντιπρόεδρος του ΟΠΕΚΕΠΕ με την ευθύνη όλων των πληρωμών/επιδοτήσεων και από τον Ιούνιο του 2012 ώς το 2015 γενικός γραμματέας ΥΠΑΑΤ με ευθύνη και του ΟΠΕΚΕΠΕ. Το 2015-2020 αποσπασμένος στο ΠΑΣΟΚ, από το 2020 γενικός διευθυντής της ΕΘΕΑΣ.
● Γεώργιος Κορμέντζας: Εργαζόταν στην «ΑΓΡΟΓΗ» όταν ο Γρηγόρης Βάρρας ήταν στη διοίκηση. Τοποθετείται στη διοίκηση της «ΑΓΡΟΓΗ». Στη συνέχεια τοποθετείται αντιπρόεδρο στον ΟΠΕΚΕΠΕ (μέχρι το 2013) με ευθύνη όλους τους τεχνικούς ελέγχους και τις βοσκήσιμες γαίες. Το 2013 «μετακομίζει» στον τεχνικό σύμβουλο του ΟΠΕΚΕΠΕ (Neuropublic-ΠΑΣΕΓΕΣ). Το 2014 τοποθετείται διευθύνων σύμβουλος στη Γαία Επιχειρείν μέχρι το τέλος του 2019. Αποχωρεί το 2020, συμμετέχει στην ίδρυση της ΕΘΕΑΣ, όπου σήμερα βρίσκεται ως εμπειρογνώμονας, αλλά και της εταιρείας Cognitera A.E. ως μέλος του Δ.Σ. της.
Οταν διοίκησαν τον ΟΠΕΚΕΠΕ Κορασίδης-Κορμέντζας, η χώρα χρεώθηκε με πρόστιμο 660 εκατ. εξαιτίας πάρα πολύ σοβαρών προβλημάτων στο υπόβαθρο (σύστημα αναγνώρισης αγροτεμαχίων), π.χ. τα χωράφια έπεφταν το ένα πάνω στο άλλο, βοσκήσιμες γαίες δηλωμένες ήταν καθαρά δάση, οι Κρητικοί του Μαλεβιζίου βοσκούν τις αίγες τους στο Αγρίνιο και άλλοι μέσα στη λίμνη Βιστονίδα!
● ΓιάννηΣ Κάτρης: Στο Δ.Σ. της Αγρογή το 2011, με Κορμέντζα-Κορασίδη. Στη συνέχεια, ΕΑΣ ΑΓΡΙΝΙΟΥ και Neuropublic-ΠΑΣΕΓΕΣ. Το 2014 μέλος της διοίκησης του Γαία Επιχειρείν, το 2020 αποχωρεί. Συμμετέχει στην ΕΘΕΑΣ και την Cognitera ως μέλος του Δ.Σ. της.
Τι έγινε στον ΟΠΕΚΕΠΕ την περίοδο 2022-2023 και γιατί αυτή η περίοδος μένει εκτός έρευνας;
Δήμητρα Χαλικιά*
Τους τελευταίους μήνες, η ελληνική κοινωνία συγκλονίζεται από την «Υπόθεση Σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ». Τον οργανισμό-κλειδί μέσω του οποίου κινείται το οξυγόνο της υπαίθρου – και ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο θα έπρεπε να απολαμβάνει αυστηρού ελέγχου, πλήρους διαφάνειας και απαραβίαστης λογοδοσίας. Αντ’ αυτού, μετατράπηκε σε εργαλείο «διευκόλυνσης» της πολιτικής πελατείας. Ετσι, μια δημόσια δομή κομβικής σημασίας για τη χώρα κατέληξε, συχνά, να λειτουργεί ως προεκλογικό εργαλείο, ως πεδίο εξυπηρετήσεων, ως μικρόκοσμος της παθολογίας που διατρέχει τη σχέση κράτους και πολιτικής.
Τα συμφέροντα που ελέγχουν συγκεκριμένα μέσα μαζικής ενημέρωσης και επιχειρηματικά κέντρα φρόντισαν να μας παρουσιάσουν την υπόθεση μέσα από επιλεκτικές πληροφορίες και κατευθυνόμενες αφηγήσεις, πρόβαλαν τους «ήρωες» που πάλεψαν για την κάθαρση του Οργανισμού, αποκρύβοντας ταυτόχρονα κρίσιμα στοιχεία που φωτίζουν τις πραγματικές διαστάσεις του σκανδάλου.
Α. Ας το βάλουμε σε σειρά, για να μη χαθεί η ουσία:
Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, σύμφωνα με τη δικογραφία που εξετάζεται στην Εξεταστική της Βουλής, διερεύνησε τα έτη 2019–2021. Στη συνέχεια άνοιξε νέα έρευνα από το 2024 και μετά. Τα έτη 2022 και 2023 μένουν μέχρι στιγμής εκτός, γεγονός που δημιουργεί εύλογες απορίες. Δεν γίνεται να έχουμε προβλήματα μόνο μέχρι το 2021 και ξανά από το 2024. Λογικά, τα ευρήματα της νέας έρευνας τους υποχρεώνουν να επιστρέψουν χρονικά πίσω και να ελέγξουν τι συνέβη τα έτη 2022 και 2023.
Η ελληνική κοινωνία, μέσα από τα ΜΜΕ, λαμβάνει μπερδεμένες και αποσπασματικές πληροφορίες, με αποτέλεσμα να μην αντιλαμβάνεται την πραγματική αλληλουχία των γεγονότων. Ωστόσο, οι ίδιοι οι αγρότες και κτηνοτρόφοι καταγγέλλουν με στοιχεία τα τεράστια προβλήματα που βίωσαν το 2022–2023. Κορυφαίο παράδειγμα άνθρωπου που δήλωσε επίτηδες στην αίτηση ΟΣΔΕ του ότι όλο το νησί είναι δικό του – και ο ΟΠΕΚΕΠΕ τον πλήρωσε. Ο ίδιος ξεκαθάρισε ότι μιλά για το έτος 2022.
Αλλοι αγρότες δήλωσαν ότι πληρώθηκαν επιδοτήσεις ντομάτας για το 2022 και 2023, χωρίς ποτέ να καλλιεργούν ντομάτες. Ιδιώτες κατήγγειλαν ότι κτήματά τους, που ουδέποτε είχαν δηλώσει στον ΟΣΔΕ, εμφανίστηκαν δηλωμένα από άλλους, οι οποίοι μάλιστα τα είχαν περάσει και στο Ε9 τους. Ολοι αυτοί έλαβαν εθνικό απόθεμα το 2022 και 2023 και πλήρωσαν αιτήσεις με «τεχνική λύση» σε διάφορα βουνά της χώρας, εμφανίζοντας ελαιώνες της Πελοποννήσου ως ιδιοκτησία τους. Σκιαγραφείται, λοιπόν, ένα τεράστιο κενό ελέγχου για τα έτη 2022–2023, που δεν μπορεί να μείνει εκτός έρευνας.
Β. Οι αυτονόητες ερωτήσεις που ποτέ δεν έλαβαν καμία απάντηση
Γιατί έγιναν όλα αυτά; Είναι δυνατόν όλοι αυτοί να είναι απατεώνες; Είναι δυνατόν ο ΟΠΕΚΕΠΕ να μην ήξερε τι πλήρωνε; Μήπως πρέπει να θεωρήσουμε ότι όλοι όσοι πληρώνονται από τον ΟΠΕΚΕΠΕ είναι ύποπτοι; Να βάλουμε κάγκελα γύρω από την Υπαιθρο και να την κάνουμε φυλακή; Γιατί δεν είχαμε τέτοια φαινόμενα πριν από το 2022 και γιατί δεν τα ξαναβλέπουμε μετά το 2024;
Πρόκειται για εύλογα ερωτήματα που ουδέποτε απαντήθηκαν – ούτε από τους «καλούς ρεπόρτερ» που υποτίθεται πως κάνουν ρεπορτάζ για τον ΟΠΕΚΕΠΕ, ούτε από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, ούτε από κανέναν αρμόδιο. Λίγες ημέρες πριν ξεκινήσει τις εργασίες της η Εξεταστική Επιτροπή της Βουλής, παραθέτω τα πραγματικά γεγονότα, τα οποία έχουν ήδη συνοψιστεί και κατατεθεί σε επίσημη καταγγελία μου προς την Οικονομική Εισαγγελία τον περασμένο Ιούλιο. Η υπόθεση αυτή βρίσκεται πλέον στο στάδιο επεξεργασίας στην Εισαγγελία Πρωτοδικών.
Γ. «Το έπος του Πηγαίου Κώδικα του 2022: τέσσερεις φορές πληρωμένος, ποτέ στην ώρα του»
Κάθε χρόνο ο ΟΠΕΚΕΠΕ προκηρύσσει σύμβαση για Τεχνικό Σύμβουλο, ο οποίος αναλαμβάνει να παραδώσει τον πηγαίο κώδικα που περιλαμβάνει όλα τα υποσυστήματα που απαιτούνται για την πληρωμή της Ενιαίας Ενίσχυσης: συνδεδεμένες ενισχύσεις, γεωχωρικά δεδομένα, βοσκήσιμες γαίες, κτηνοτροφία, υποσυστήματα ελέγχων κ.ά. Πρόκειται για κρίσιμο έργο, χωρίς το οποίο δεν μπορεί να γίνει καμία πληρωμή.
1. Για το έτος 2022, ο ΟΠΕΚΕΠΕ εξέδωσε την αριθ. πρωτ. 55793/29.09.2021 διακήρυξη, προϋπολογισμού 1.700.000 € + ΦΠΑ, η οποία ακυρώθηκε από το δικαστήριο. Ο τότε πρόεδρος κ. Μέλας υπέβαλε ένσταση. Ο κ. Μελάς αποχώρησε από τον ΟΠΕΚΕΠΕ και στη θέση του, κατόπιν επιλογής ΑΣΕΠ, διορίστηκε ο κ. Ευάγγελος Σημανδράκος.
Από εκείνη τη στιγμή:
● Ο κ. Σημανδράκος παγώνει για 18 μήνες όλες τις εσωτερικές κρίσεις και τοποθετήσεις διευθυντών.
● Διορίζει αναπληρώτρια διευθύντρια υπάλληλο χωρίς τυπικά προσόντα στις δύο πιο κρίσιμες Διευθύνσεις: Αμεσων Ενισχύσεων (2,3 δισ. €/έτος) και Αγροτικής Ανάπτυξης (5,5 δισ. €/έτος).
● Παράλληλα τοποθετείται και ως προσωρινή διευθύντρια στη Διεύθυνση Αττικής & Νήσων, όπου υπήρχε εκκρεμής πληρωμή 5,5 εκατ. € που οι ελεγκτές είχαν εισηγηθεί εγγράφως να μη γίνει λόγω σοβαρών προβλημάτων.
Τώρα ότι αυτά που πληρώθηκαν τότε, μας τα καταλογίζει και τα ζητά πίσω η Ε.Ε., είναι άλλη ιστορία…
2. Ενώ το Δικαστήριο δεν είχε ακόμη εκδώσει απόφαση για την ένσταση του ΟΠΕΚΕΠΕ, η Διοίκηση Σημανδράκου αποφάσισε να αναθέσει το αντικείμενο της ακυρωμένης διακήρυξης (1,7 εκατ. € + ΦΠΑ) μέσω πολλαπλών μικρών απευθείας αναθέσεων. Οι αναθέσεις αυτές δόθηκαν στην εταιρεία Cognitera A.E., σε συνδεδεμένες με αυτήν εταιρείες αλλά και σε μετόχους της. Είναι σίγουρο ότι ο κ. Σημανδράκος, μεσα από την αγωνία του για την ορθή πληρωμή των αγροτών μας το 2022, δεν έλαβε υπόψη του ότι αυτό που έκανε «συνιστά τεχνητό κατακερματισμό του αντικειμένου, σε ευθεία παραβίαση του Ν. 4412/2016 περί δημοσίων συμβάσεων – νόμου για τον οποίο η χώρα έχει δεσμευθεί έναντι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, με ρήτρα ακόμη και αναστολής όλων των χρηματοδοτήσεων του ΕΣΠΑ σε περίπτωση μη τήρησης».
Το ίδιο και οι αρμόδιοι υπάλληλοι (κ. Τυχεροπούλου και κ. Θεοδωρόπουλος) που αποδέχθηκαν να συμμετάσχουν σε επιτροπές ανάθεσης αυτών των συμβάσεων, γεγονός που δείχνει ότι οι αναθέσεις υλοποιήθηκαν με πλήρη θεσμική κάλυψη, παρά τη νομική τους προβληματικότητα. Στόχος υποτίθεται ήταν η εξασφάλιση έγκαιρης πληρωμής των γεωργών μέσω της κατασκευής του πηγαίου κώδικα και των υποσυστημάτων.
3. Ωστόσο, η Cognitera A.E. είχε ήδη εκπονήσει τον πηγαίο κώδικα και τα απαιτούμενα υποσυστήματα μέσω δύο απευθείας αναθέσεων που είχε συνάψει η Κοινωνία της Πληροφορίας Α.Ε. (ΚτΠ), για λογαριασμό του υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης, στο πλαίσιο της από 14.10.2019 Προγραμματικής Σύμβασης:
● Πρώτη ανάθεση: «Ανάπτυξη και Λειτουργία Εφαρμογής Υποστήριξης της ΕΑΕ 2022»,
● Δεύτερη ανάθεση: Σύμβαση 22SYMV010946349/2022-07-15. Στη σύμβαση αυτή (σελ. 29) αναφέρεται ρητά ότι: «Ο ΟΠΕΚΕΠΕ θα είναι ο ιδιοκτήτης και διαχειριστής της βάσης δεδομένων του νέου πληροφοριακού συστήματος». Παρά ταύτα, στο Παράρτημα 2 (σελ. 34 της σύμβασης) η ρητή αναφορά αφαιρέθηκε και παρέμεινε μόνο η παραχώρηση «άδειας χρήσης».
Είναι περισσότερο από σίγουρο πως μέσα στην ανωνία που ζούσαν, ξέχασαν πως κανονικά ο Κώδικας 2022 και τα πληροφοριακά του συστήματα είχαν ΗΔΗ εκπονηθεί και ΠΑΡΑΛΗΦΘΕΙ από την ΚτΠ.
4. Οι μήνες περνούσαν, το Δικαστήριο δεν έλεγε να στείλει απόφαση. Ετσι, και ο κ. Σημανδράκος αποφάσισε, μέσα στην αγωνία του πάντα, να ζητήσει από την Εθνική Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων να του δώσει το «πράσινο φως» για διαπραγμάτευση χωρίς δημοσιότητα, 700.000 €, για να φτιαχτεί –επιτέλους– ο περιβόητος πηγαίος κώδικας, ο οποίος είχε ήδη πληρωθεί μέχρι τότε δυο φορές! Η Αρχή αρνείται δύο φορές – αλλά στην Ελλάδα πάντα υπάρχει τρίτη ευκαιρία. Αλλάζει η επιτροπή, και ξαφνικά το αίτημα γίνεται δεκτό. Προφανώς τα μέλη της είχαν τόσο άγχος για την πληρωμή των γεωργών και αυτοί που ξέχασαν πως ο νόμος επιτρέπει διαπραγμάτευση χωρίς δημοσιότητα μόνο όταν δεν υπάρχει ανταγωνισμός. Μικρή λεπτομέρεια, αλλά δεν πειράζει – εγκρίνουν.
Ο ΟΠΕΚΕΠΕ λοιπόν καλεί ξανά την Cognitera A.E. (ναι, την ίδια εταιρεία που είχε ήδη πληρωθεί από την ΚτΠ και από τις απευθείας αναθέσεις) και της αναθέτει άλλα 699.360 €. Η σύμβαση υπογράφεται τον Δεκέμβριο 2022 και παραδίδεται Μάιο 2023 – δηλαδή αφού η ΕΑΕ 2022 είχε πληρωθεί χωρίς σύστημα, με excel, χωρίς ελέγχους, χωρίς τίποτα.
5. Και τότε, τον Ιούνιο 2023, εμφανίζεται το Δικαστήριο (επιτέλους!) και λέει στον ΟΠΕΚΕΠΕ: «Η ένστασή σας γίνεται εν μέρει δεκτή, μπορείτε να προχωρήσετε μόνο στο δεύτερο μέρος της διακήρυξης».
Κανονικά, θα περίμενε κανείς να πουν: «Ευχαριστούμε, αλλά έχουμε τελειώσει, το φτιάξαμε (τρεις φορές πληρώσαμε ήδη για το ίδιο σύστημα)». Αντί γι’ αυτό, ανοίγουν ξανά διαδικασία, αξιολογούν ξανά, και –μαντέψτε– δίνουν ξανά το έργο στην Cognitera A.E.
6. Υπογράφουν τη σύμβαση στις 10 Οκτωβρίου 2023 για τον πηγαίο κώδικα του 2022 (μην το ξεχνάμε αυτό) και –μαγικά– στις 30 Οκτωβρίου 2023, δηλαδή μέσα σε 20 μέρες, η κ. Τυχεροπούλου και ο κ. Θεοδωρόπουλος υπογράφουν πρωτόκολλο οριστικής παραλαβής για έργο 845.000 €. ΒΕΒΑΙΩΣ Η ΠΛΗΡΩΜΗ ΤΟΥ 2022 ΕΙΧΕ ΟΛΟΚΛΗΡΩΘΕΙ… Αλλά σαν να λέμε «τέλος καλό, όλα καλά».
Αν αυτό δεν μοιάζει με διδακτικό παράδειγμα πώς να πληρώνεις ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΦΟΡΕΣ για το ίδιο έργο και να το παραλαμβάνεις σε χρόνο ρεκόρ, τι μοιάζει;
Αν η πρακτική αυτή δεν συνιστά κατάφωρη παραβίαση των διατάξεων του Ν. 4412/2016 περί δημοσίων συμβάσεων, τι συνιστα; Παραβίαση συγκεκριμένα των άρθρων που απαγορεύουν τον τεμαχισμό του αντικειμένου με σκοπό την αποφυγή εφαρμογής των ενωσιακών και εθνικών κανόνων ανάθεσης και ειδικότερα τα άρθρα:
● Αρθρο 2 παρ. 2 & 3, όπου ορίζεται ότι απαγορεύεται ο τεμαχισμός σύμβασης με σκοπό την καταστρατήγηση των διατάξεων του νόμου.
● Αρθρο 6, που καθορίζει τους κανόνες για τον υπολογισμό της εκτιμώμενης αξίας της σύμβασης, η οποία πρέπει να περιλαμβάνει το συνολικό αντικείμενο, χωρίς τεμαχισμό.
● Αρθρο 59 (παρ. 4): «Δεν επιτρέπεται ο τεχνητός διαχωρισμός της σύμβασης με σκοπό την αποφυγή εφαρμογής των κανόνων περί ανοικτών διαδικασιών».
● Αρθρο 32: Επιτρεπτές εξαιρέσεις για απευθείας ανάθεση σε εξαιρετικές περιπτώσεις, οι οποίες δεν συντρέχουν εδώ (π.χ. επείγοντες λόγοι, μονοπωλιακή θέση).
● Αρθρο 118 (παρ. 5): Οταν συντρέχουν επαναλαμβανόμενες απευθείας αναθέσεις που αθροιστικά υπερβαίνουν τα όρια του άρθρου 5, τότε ο αναθέτων υποχρεούται σε προσφυγή σε ανταγωνιστική διαδικασία.
● Αρθρο 118 παρ. 3, που ορίζει ότι οι απευθείας αναθέσεις πρέπει να αφορούν ανεξάρτητα και διακριτά αντικείμενα, όχι μέρη ενιαίας σύμβασης που κατατμούνται τεχνητά.
● Αρθρο 132, που αφορά τις ενέργειες κατά την τροποποίηση συμβάσεων και απαγορεύει σιωπηρές ή άτυπες τροποποιήσεις μέσω μετακύλησης του αντικειμένου σε πολλαπλούς αναδόχους.
● Αρθρο 222, που αναφέρεται στις υποχρεώσεις των αναθετουσών αρχών για ίση μεταχείριση, διαφάνεια και αποφυγή καταχρήσεων στη διαδικασία ανάθεσης.
7. Ο κ. Σημανδράκος διώχνεται από τον ΟΠΕΚΕΠΕ και η κ. Τυχεροπούλου, όταν της ζητά η νέα διοίκηση να παραδώσει τους ελέγχους των ΑΦΜ που υποτίθεται πως είχε κάνει με επιστολή της προέδρου της Νομοτεχνικής Επιτροπής, απαντά ΧΩΡΙΣ ΚΑΜΙΑ αναστολή: (14 Φεβρουαρίου 2024, (πρωτ.8757/14-2-2024) υπό την ιδιότητά της ως διευθύντρια Εσωτερικού Ελέγχου του ΟΠΕΚΕΠΕ:
ΟΜΩΣ η ίδια είχε παραλάβει ΟΛΑ τα παραδοτέα της σύμβασης COGNITERA A.E. στις 30-10-2023.
Εάν ισχύει, λοιπόν, ο ισχυρισμός της στην επιστολή του 2024, τότε γεννάται ζήτημα ψευδούς βεβαίωσης και παράνομης παραλαβής, δεδομένου ότι ως πρόεδρος της Επιτροπής είχε προηγουμένως υπογράψει το Πρωτόκολλο Οριστικής Παραλαβής συστήματος το οποίο –κατά την ίδια– τρεις μήνες μετά δηλώνει ότι δεν υφίσταται.
6) Αλλά εάν υποθέσουμε πως υπήρχε το σύστημα ελέγχου και μέσα στην αγωνία της ξέχασε ότι το είχε παραλάβει, ΤΟΤΕ, ευλόγως κάποιος θα σκεφτεί πως εφόσον η μη αποδέσμευση των ΑΦΜ δικαιούχων από το 2021 δεν οφείλεται σε τεχνική αδυναμία (διότι υπήρχε είπαμε το σύστημα), μήπως χρησιμοποιήθηκε ως πρόσχημα ότι δεν υπήρχε και είμαστε μπροστά από περίπτωση ηθικής αυτουργίας σε εκβίαση ή καταχρηστικής άσκησης δημοσίου καθήκοντος, με σκοπό την πίεση αγροτών και χειραγώγηση της πρόσβασής τους σε ενισχύσεις. Δεν γνωρίζω· αναρωτιέμαι. Ελπίζω όμως σίγουρα ότι θα απαντήσει η Δικαιοσύνη ανοίγοντας τις καταγγελίες μου.
Υστερα από όλα τα παραπάνω, δύσκολα μπορεί να βρεθεί έστω και ένας που να συνεχίζει να αναρωτιέται πώς και από ποιους επετράπη να δημιουργηθεί αυτό το τεράστιο σκάνδαλο στον ΟΠΕΚΕΠΕ. Ηρθε η ώρα όσοι φορούν το προσωπείο του «θύματος» και τα «φτερά της περιστεράς» να τα αποκαθηλώσουν και να ομολογήσουν: ποιος ή ποιοι τους έδιναν εντολές, γιατί τις εκτελούσαν και ποιοι τους συγκάλυπταν.
Η συγκάλυψη αυτή οδήγησε σε μια πρωτοφανή διασπάθιση δημόσιου χρήματος, δίνοντας την ευκαιρία σε «δήθεν» και σε πραγματικούς απατεώνες αγρότες να υφαρπάζουν ανενόχλητοι τις επιδοτήσεις, σε βάρος των πραγματικών γεωργών και τελικά ολόκληρης της ελληνικής κοινωνίας.
Ποιοι είναι αυτοί; Είναι επιχειρηματίες που σκοπεύουν να υφαρπάξουν δημόσια κονδύλια; Είναι πολιτικοί που νοιάζονται για τη δική τους «πελατεία». ΠΟΙΟΙ ΕΙΝΑΙ; Είναι καιρός να δούμε καθαρά την πλήρη εικόνα και να αποκαλυφθούν τα μέλη της πραγματικής εγκληματικής οργάνωσης που λειτούργησε μέσα στον ΟΠΕΚΕΠΕ.
*Πρώην αντιπρόεδρος του ΟΠΕΚΕΠΕ