Δώρο στους εργολάβους η «κοινωνική κατοικία»

Την απώλεια της μεγάλης ευκαιρίας να έρθει στην Ελλάδα το μοντέλο της κοινωνικής κατοικίας κατέδειξαν αρμόδιοι φορείς και κόμματα κατά τη διήμερη επεξεργασία του νομοσχεδίου «Κοινωνική αντιπαροχή, κοινωνική μίσθωση, τριτεκνική ιδιότητα και άλλες διατάξεις» στη Διαρκή Επιτροπή Κοινωνικών Υποθέσεων, ξεμπροστιάζοντας τις προθέσεις της κυβέρνησης για την εξυπηρέτηση κερδοσκοπικών συμφερόντων εργολάβων και κατασκευαστικών στη θέση μιας εθνικής στρατηγικής στεγαστικής πολιτικής, που ακόμα αγνοείται.

Προθέσεις και υποσχέσεις καλείται να ψηφίσει το Κοινοβούλιο, με ειδικούς αγορητές να ζητούν δομικές αλλαγές στο σχέδιο νόμου για να οριστούν σε αυτό και όχι ύστερα σε ΚΥΑ καίριες ρυθμίσεις. Εισηγήθηκαν την επιβολή ανώτατου ορίου βάσει του διαθέσιμου εισοδήματος και της αγοραίας τιμής στο αντίτιμο του μισθώματος για τις κοινωνικές κατοικίες. Αυτές θα αποτελούν μόνο το 30% των διαμερισμάτων από την ανέγερση και την ανακαίνιση κτιρίων σε αδόμητα ή δομημένα ακίνητα του κράτους από τους ανάδοχους.

Η ιδιωτικοποίηση δημόσιας γης και η εταιρική διαχείριση του 100% των κτιρίων σε μια χώρα με το υψηλότερο κόστος στέγασης πανευρωπαϊκά απορρίφθηκε συλλήβδην ως «λεηλασία», «κοροϊδία» και «αντιπερισπασμός». Ακόμα και εάν άλλη μία διάταξη, αυτή για συμφωνία rent-to-own, δεν αντιστρατευόταν τη δημιουργία αποθέματος κοινωνικής κατοικίας, οι ευάλωτοι ενοικιαστές μάλλον δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να εξαγοράσουν το σπίτι.

Γενικευμένο ήταν το αίτημα και για την άρση του αποκλεισμού ανάπηρων ατόμων και δικαιούχων στεγαστικών προγραμμάτων από τον νέο θεσμό, όπως επίσης οι επικρίσεις για την προβληματική σύσταση γενικής διεύθυνσης δημογραφικής και στεγαστικής πολιτικής, αντί για τη συγκρότηση αυτοτελών διευθύνσεων, υφυπουργείων ή υπουργείων στην κατεύθυνση άλλων ευρωπαϊκών χωρών.

Α λα «Σπίτι μου»

Σαν μην άκουσε τις σφοδρές ενστάσεις η υπουργός Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Δόμνα Μιχαηλίδου, έκανε λόγο περί «διαφωνίας για τη διαφωνία», υποσχόμενη ότι δεν θα είναι λίγες οι κοινωνικές κατοικίες. Μαζί με αυτές άθροισε τις αγορές και τις ενοικιάσεις διαμερισμάτων από τα αμφιλεγόμενα προγράμματα «Σπίτι μου Ι», «Σπίτι μου ΙΙ» και «Ανακαινίζω – Νοικιάζω», καταφεύγοντας σε μεγαλοστομίες περί ουσιαστικής απάντησης στην άμβλυνση του στεγαστικού προβλήματος».

Η κυβέρνηση δεν θέλει «να βοηθά μόνο τους πλέον ευάλωτους» είπε η κ. Μιχαηλίδου και αντέτεινε πως ο νόμος δεν μπορεί να μπει στη μεγάλη περιπτωσιολογία ως προς την αξία του οικοπέδου, τη σύνθεση ή την ευαλωτότητα του νοικοκυριού. Ως παράδειγμα έφερε την εξειδίκευση του προγράμματος του Ελάχιστου Εγγυημένου Εισοδήματος, που έγινε καθολικό από πιλοτικό το 2016 επί ΣΥΡΙΖΑ, με υπουργική απόφαση.

Απευθυνόμενη στην αγορήτρια του κόμματος, Κατερίνα Νοτοπούλου, η υπουργός παραδέχτηκε πως δεν γνωρίζει το κόστος κατασκευής ανά τετραγωνικό μέτρο, το οποίο επίσης δεν υπολογίζεται στο σχετικό άρθρο. Εστίασε στις ωφέλιμες ρυθμίσεις σχετικά με δημιουργία βραχυπρόθεσμων δομών για άτομα με αναπηρία και με τη σύμπραξη με το υπουργείο Αμυνας σε ανενεργά στρατόπεδα για κατασκευή κατοικιών για στρατιωτικούς (25%) και πολίτες (75%) με χρηματοδότηση του ΥΚΟΙΣΟ.

Ξεχώρισε επίσης τη θετική κριτική της Πρωτοβουλίας ΚΑΠΠΑ, η οποία πρότεινε, μεταξύ άλλων, μέσω του Δημήτρη Δημητρίου τη δόμηση διαμερισμάτων σε οικόπεδα που… προορίζονται για κοινωνικές χρήσεις, όπως σχολεία και δρόμοι. Τέλος, η υπουργός επέμεινε στην άποψη ότι η αύξηση της διαθεσιμότητας ακινήτων οδηγεί αυτομάτως σε μείωση των τιμών, αγνοώντας την ομόθυμη έκκληση για πλαφόν ενοικίου.

Δώρον άδωρον

Ομως, το πλαφόν (βάσει τ.μ., ορόφου, παλαιότητας, ποιότητας, ενεργειακής απόδοσης) στα μισθώματα αποτελεί τον μονόδρομο για να μπει ένα φρένο στην ανεξέλεγκτη αύξηση των ενοικίων, η οποία έχει ξεπεράσει το 60% την τελευταία πενταετία, θύμισε ο Αγγελος Σκιαδάς, πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Προστασίας Ενοικιαστών, του μοναδικού φορέα ενοικιαστών που κλήθηκε στην προχθεσινή συνεδρίαση ακρόασης των εξωκοινοβουλευτικών προσώπων παρά τις προτάσεις της αντιπολίτευσης.

Το νομοσχέδιο «δεν θα αποδώσει τίποτα» και «δεν προφέρει τίποτα στις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες. Δεν προσδιορίζονται ποιοι δικαιούνται τις ευεργετικές διατάξεις». Χαρακτήρισε «δώρον άδωρον» το δικαίωμα πώλησης στους δικαιούχους και εξέφρασε την ανησυχία για εξώσεις όσων από αυτούς ενδέχεται να βρεθούν σε αδυναμία πληρωμής του ενοικίου σε περίπτωση ανεργίας ή οικονομικής δυσχέρειας.

«Δεν υπάρχει Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης, που να έχει αρμοδιότητα στεγαστικά προγράμματα» πρόσθεσε ο Κωνσταντίνος Λιβέρης από τον Πανελλήνιο Σύλλογο Υπαλλήλων ΟΑΕΔ – τ. ΟΕΕ – τ. ΟΕΚ (ΠΑΝΣΥΠΟ) αναφορικά με την πρόβλεψη του ν/σ για επανακαθορισμό της νομοθετικής εξουσιοδότησης για τη ρύθμιση των όρων και προϋποθέσεων άσκησης της αρμοδιότητας της υποστελεχωμένης ΔΥΠΑ κατά τη διαδικασία υλοποίησης προγραμμάτων στεγαστικής συνδρομής. Σε ό,τι αφορά την αντιπαροχή, ο ίδιος σημείωσε πως το σχέδιο νόμου δεν θεσπίζει ελάχιστη ενεργειακή κλάση αλλά ούτε ισόρροπη κατανομή, εκφράζοντας φόβους για δημιουργία γκέτο από την οικοδόμηση σε οικόπεδα μακριά από οικισμούς και Μέσα Μεταφοράς.

Παράλληλα, τόνισε την ανάγκη εντατικών διοικητικών ελέγχων και αυτοψιών στα έργα, όπως συνέβαινε επί του καταργημένου ΟΕΚ. Ο κ. Λιβέρης υπογράμμισε πως ο Οργανισμός είχε προσφέρει πάνω από 700.000 στεγαστικά προϊόντα: κοινωνικές κατοικίες, άτοκα δάνεια και επιδοτήσεις ενοικίου με εκταμιεύσεις συνολικού ύψους 500 εκατ. ευρώ ετησίως.

«Συνεχίζεται η αδικία. Τα φιλέτα της ΔΥΠΑ και του ΟΕΚ αγοράστηκαν με χρήματα των μισθωτών. Δεν έδωσε το κράτος ένα ευρώ. Σε ποια ευρωπαϊκή χώρα δεν δίνεται από το κράτος χρηματοδότηση για στεγαστικά προγράμματα;» διερωτήθηκε και κάλεσε την υπουργό να απαντήσει εάν περίπου 1 δισ. ευρώ αποθεματικών του ΟΕΚ έχουν μείνει αδιάθετα στην Τράπεζα της Ελλάδος.

Αναπηρία και τρίτεκνοι

Κομβικές προσθήκες για διακριτή ένταξη των αναπήρων στους δικαιούχους της κοινωνικής αντιπαροχής, για πλήρη προσβασιμότητα αυτών των ακινήτων και για κατασκευή στεγών υποστηριζόμενης διαβίωσης χωρητικότητας μέχρι πέντε άτομα ζήτησε ο γραμματέας της Εθνικής Συνομοσπονδίας ΑμεΑ, Ιωάννης Λιμβέος, σημειώνοντας πως η επιβάρυνση του 33% των αναπήρων υπερβαίνει το 40% του συνολικού διαθέσιμου εισοδήματός τους, καθώς η Ελλάδα είναι «πρωταθλήτρια» στην Ευρωπαϊκή Ενωση.

Οι φορείς τριτέκνων χαιρέτισαν αλλά χαρακτήρισαν ανεπαρκή την απόδοση ισοβιότητας στην τριτεκνική ιδιότητα, γιατί δεν ικανοποιεί το αίτημα για εξίσωση με τους πολύτεκνους, διαψεύδοντας τον ισχυρισμό της υφυπουργού Ζωής Ράπτη για σύγκλιση των δύο ομάδων γονέων. «Το θέμα των φοροαπαλλαγών, του κοινωνικού τιμολογίου, της εργασίας, της κατοικίας του ΕΝΦΙΑ, που αναφέρεται ότι δύναται να εξεταστούν στο πλαίσιο μελλοντικής νομοθετικής πρωτοβουλίας έπρεπε να γίνουν χθες», δήλωσε ο πρόεδρος της Πανελλαδικής Ομοσπονδίας Τριτέκνων, Αντώνης Ντιούδης.

Αρνητική θέσε εξέφρασε ο πρόεδρος του Συλλόγου Μεσιτών Αθηνών Αττικής, Κοσμάς Θεοδωρίδης. Ο ίδιος ανέφερε πως για 20 χρόνια η Πολιτεία έχει αφήσει την «κοινωνική πολιτική στις πλάτες μικροϊδιοκτητών», έχει εγκαταλείψει την περιφέρεια και τα ακίνητα που γερνούν.

Πυρ ομαδόν

Πυρ ομαδόν και από εκπροσώπους της αντιπολίτευσης, που υποστήριξαν πως η προωθούμενη παρέμβαση θα φέρει νέα αύξηση μισθωμάτων. «Λιγότερες κοινωνικές κατοικίες σημαίνει περισσότερη κερδοσκοπία στην αγορά… Προβλέπεται ότι οι συμβάσεις με τους αναδόχους εντάσσονται στο Αναπτυξιακό Πρόγραμμα Δημοσίων Συμβάσεων Στρατηγικής Σημασίας. Στην πράξη αυτό σημαίνει λιγότερος έλεγχος και κανόνες», δήλωσε η εισηγήτρια του ΠΑΣΟΚ, Κατερίνα Καζάνη. Σύμφωνα με τη βουλεύτρια, η θέση της κυβέρνησης βρίσκεται στον αντίποδα της πρότασης της αξιωματικής αντιπολίτευσης για ίδρυση συμμετοχικού φορέα υπό δημόσιο έλεγχο, που θα διαχειρίζεται, θα κατασκευάζει, θα ανακαινίζει και θα εποπτεύει κοινωνικές κατοικίες.

Για αποσπασματικά μέτρα ύστερα από έξι χρόνια κατηγόρησε τη Ν.Δ. η εισηγήτρια του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ., Κατερίνα Νοτοπούλου. Δεν υπάρχει ούτε «ένας άνθρωπος σε αυτή τη χώρα που να πληρώνει ρυθμισμένο ενοίκιο» είπε και έφερε ως παράδειγμα το 40% ενοικιαστών μειωμένου μισθώματος στη Γαλλία, που διαθέτει 5 εκατ. κοινωνικές κατοικίες. «Στον αντίποδα των κυβερνητικών σχεδιασμών οι διεκδικήσεις του εργατικού λαϊκού κινήματος για ολοκληρωμένο στεγαστικό σχεδιασμό με στόχο την κάλυψη των λαϊκών αναγκών με ευθύνη αποκλειστικά του κράτους, με την επανασύσταση του ΟΕΚ, για το οποίο δεν μιλάει κανένα άλλο κόμμα, την ενίσχυση κρατικού κατασκευαστικού προγράμματος, όπως βεβαίως τις διεκδικήσεις για την απαγόρευση πλειστηριασμών και εξώσεων», ανέφερε η Βιβή Δάγκα από το ΚΚΕ.

«Το νομοσχέδιο δεν μπορεί να έχει καμία θετική συνέπεια στην κοινωνία. Δεν έχει σχέση με την ελληνική αντιπαροχή, αφού δεν δίνει την ιδιοκτησία και εκμετάλλευση του ποσοστού των “κοινωνικών” κατοικιών στο Δημόσιο, ιδιοκτήτη της γης ή του ακινήτου που αλλάζει χρήση, αλλά στον κατασκευαστή», σημείωσε η εισηγήτρια της Νέας Αριστεράς Θεανώ Φωτίου.

Συνολική κριτική άσκησε ο Σπύρος Μπιμπίλας εκ μέρους της Πλεύσης Ελυθερίας. «Θα πρέπει να υπάρχει πλήρης διαφάνεια και ρητή πρόβλεψη για διαβούλευση επί του περιεχομένου των εξουσιοδοτικών διατάξεων πριν την έκδοσή τους» είπε.