Δέκα ημέρες πριν από την εκπνοή της 90ήμερης παύσης των δασμών που ανακοίνωσε ο Ντόναλντ Τραμπ την «Ημέρα της Απελευθέρωσης», ο Λευκός Οίκος έχει καταφέρει… μια τρύπα στο νερό. Με υπογεγραμμένες μόλις δύο εμπορικές συμφωνίες-πλαίσιο και δεκάδες στον αέρα, ο στόχος που είχε θέσει η κυβέρνηση Τραμπ με τους εκβιαστικούς της δασμούς δείχνει απίθανο να επιτευχθεί ώς την 9η Ιουλίου. Το χειρότερο είναι όμως ότι αυτή η εξέλιξη βρίσκει την αμερικανική οικονομία λίαν ευάλωτη, σε μια στιγμή που η τροχιά της κλίνει προς το χειρότερο.
Η κυβέρνηση Τραμπ υποστήριζε εδώ και μήνες ότι οι διμερείς εμπορικές συμφωνίες δασμών ήταν στα σκαριά. «Εχω κάνει όλες τις συμφωνίες», δήλωνε χαρακτηριστικά ο Τραμπ σε συνέντευξή του στο Time στα τέλη Απριλίου, διατυμπανίζοντας ότι οι εμπορικές διαπραγματεύσεις με ξένους εταίρους είχαν σχεδόν ολοκληρωθεί. «Εχω κάνει 200 συμφωνίες», έλεγε τότε ο πλανητάρχης. Δύο εβδομάδες αργότερα, ο Τραμπ αναίρεσε όσα είχε πει, αναγνωρίζοντας ότι εκατοντάδες ή ακόμη και δεκάδες συμφωνίες δεν είναι δυνατές σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα, κάτι που επανέλαβε και την περασμένη Παρασκευή.
«Ξέρετε, έχουμε 200 χώρες», είπε ο Τραμπ. «Δεν μπορούμε να το κάνουμε αυτό. Ετσι, σε ένα συγκεκριμένο σημείο, κατά την επόμενη μιάμιση εβδομάδα περίπου, ή ίσως και νωρίτερα, θα στείλουμε μια επιστολή. Μιλήσαμε με πολλές από τις χώρες και απλώς θα τους πούμε τι πρέπει να πληρώσουν για να κάνουν δουλειές στις Ηνωμένες Πολιτείες. Και θα προχωρήσει πολύ γρήγορα». Στο ίδιο μήκος κύματος, ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ δήλωσε επίσης την Παρασκευή ότι οι εμπορικές διαπραγματεύσεις θα μπορούσαν να «ολοκληρωθούν» μέχρι την Ημέρα της Εργασίας, την αμερικανική Πρωτομαγιά, δηλαδή στην πρώτη εβδομάδα του Σεπτεμβρίου. Ο Μπέσεντ είπε ότι οι ΗΠΑ έχουν 18 «σημαντικούς εμπορικούς εταίρους», με τους οποίους επιδιώκουν να συνάψουν συμφωνίες. «Αν μπορέσουμε να υπογράψουμε 10 ή 12 από τους σημαντικούς 18, τότε νομίζω ότι θα μπορούσαμε να έχουμε ολοκληρώσει το έργο ώς την την Ημέρα της Εργασίας», είπε ο υπουργός.
Η κυβέρνηση Τραμπ μέχρι στιγμής έχει ανακοινώσει μόνο μια εμπορική συμφωνία με το Ηνωμένο Βασίλειο και μια εκεχειρία στον εμπορικό της πόλεμο με την Κίνα, ενώ είναι μετέωρο το αν θα επιτύχει έγκαιρα συμφωνίες με κορυφαίους εμπορικούς της εταίρους, όπως η Ευρωπαϊκή Ενωση, και τους γείτονές της Μεξικό και Καναδά. Την περασμένη Παρασκευή μάλιστα ο Τραμπ ανακοίνωσε τερματισμό των συνομιλιών με την Οτάβα λόγω του φόρου ψηφιακών υπηρεσιών που αυτή επρόκειτο να θέσει σε εφαρμογή και προανήγγειλε δασμό που ο Καναδάς «θα πρέπει πλέον να πληρώνει για να κάνει δουλειές με τις ΗΠΑ».
Η ιδέα της επιβολής νέων δασμών για χώρες που δεν μπορούν ή δεν θέλουν να καταλήξουν σε συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες κυκλοφορεί εδώ και πάνω από δύο μήνες, αλλά το χρονοδιάγραμμά τους συνεχίζει να μετατίθεται. Στις 23 Απριλίου, ο Τραμπ δήλωσε ότι η κυβέρνησή του θα «καθορίσει τον δασμό» για τις χώρες που δεν θα διαπραγματευτούν νέους όρους τις επόμενες εβδομάδες. Στις 16 Μαΐου, ο Τραμπ δήλωσε ότι «σε κάποιο σημείο, τις επόμενες δύο έως τρεις εβδομάδες… θα λέμε στον κόσμο τι θα πληρώνει για να κάνει δουλειές στις Ηνωμένες Πολιτείες». Ωστόσο καθώς πλησιάζει η εκπνοή προθεσμίας της 9ης Ιουλίου, οι διαπραγματεύσεις συνεχίζονται και η δασμολογική επιθετικότητα παραμένει ενεργή, η αβεβαιότητα για το τι μέλλει γενέσθαι αυξάνεται.
Κάτω η ανάπτυξη, πάνω ο πληθωρισμός
Αρκετοί οικονομολόγοι τονίζουν ότι η καθυστέρηση επίλυσης του προβλήματος και η παράταση της αβεβαιότητας βρίσκουν την αμερικανική οικονομία σε σημείο καμπής. Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι παρά την άνοδο της χρηματιστηριακής αγοράς σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, το καταναλωτικό κλίμα παραμένει αδύναμο. Οι καταναλωτικές δαπάνες μειώθηκαν απροσδόκητα τον Μάιο για πρώτη φορά από τον Ιανουάριο, ενώ σε πραγματικούς όρους καταγράφουν συνεχή πτώση από την αρχή του έτους. Ο πληθωρισμός «τσιμπάει», οι τιμές των κατοικιών υποχωρούν, η αύξηση των θέσεων εργασίας επιβραδύνεται, ενώ οι λιανικές πωλήσεις βυθίζονται. Και αυτό συνιστά ανησυχία καθώς οι καταναλωτές και οι δαπάνες τους είναι υπεύθυνοι για δύο τρίτα των ρυθμών ανάπτυξης της αμερικανικής οικονομίας.
Κάποιοι προειδοποιούν για επερχόμενη «καλοκαιρινή καταιγίδα», καθώς οι εταιρείες ολοκληρώνουν την πώληση αποθεμάτων προϊόντων που είχαν εισαγάγει πριν ο Τραμπ επιβάλει δασμούς. Η τελευταία έκθεση για τον πληθωρισμό έδειξε ότι η μετάβαση σε προϊόντα με υψηλότερους δασμούς ίσως έχει ήδη αρχίσει να συμβαίνει. Οι υψηλότερες λόγω δασμών τιμές ενδέχεται να αρχίσουν να επηρεάζουν την οικονομία, ενώ η πιθανότητα μιας νέας έξαρσης των εμπορικών εντάσεων και υψηλότερων δασμών από τους εμπορικούς εταίρους των ΗΠΑ ως αντίποινα θα χειροτερέψει ακόμη περισσότερο την κατάσταση.
