Στις 27/5/2025 η Εθνική Συμφωνική Ορχήστρα της ΕΡΤ υπό τον Μιχάλη Οικονόμου έδωσε στο κρατικό Μέγαρο Μουσικής μια συναυλία κατά την οποία, με επίκεντρο την εκτέλεση των «Πλανητών» του Χολστ, συνόδεψε ηχητικά την προβολή ενός οπτικού θεάματος με αντικείμενο τον Ηλιο και εφτά από τους πλανήτες του ηλιακού συστήματος.
Τη βραδιά προλόγισε σύντομα ο Νικόλαος Ματσόπουλος. Από το 1995 ιδρυτής και υπεύθυνος του Κέντρου Επισκεπτών του Αστεροσκοπείου της Πεντέλης, ιδρυτής και πρόεδρος του Ομίλου Ελλήνων Ερασιτεχνών Αστρονόμων Πεντέλης, μέλος πολλών επιστημονικών εταιρειών, ο βετεράνος ερασιτέχνης αστρονόμος διετέλεσε πρόεδρος της επιτροπής για την εκπαίδευση κοινού και ενηλίκων της European Association for Astronomy Education και εκλεγμένο μέλος του διοικητικού συμβουλίου του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών. Εχει δώσει εκατοντάδες διαλέξεις. Ως επικεφαλής του Κέντρου Επισκεπτών του Αστεροσκοπείου της Πεντέλης (ΚΕΑΠ, 1995-2014) ο ίδιος και ο αριστοτέχνης αστροφωτογράφος Θεοφάνης Ματσόπουλος παρήγαγαν σειρά ντοκιμαντέρ για τις ανάγκες του ΚΕΑΠ και για την τηλεόραση. Ιδια ή παρόμοια οπτικοακουστική παρουσίαση είχε κάνει επίσης η ΕΣΟΕΡΤ υπό τον Νικόλαο Χαλιάσα παλαιότερα στο ΚΠΙΣΝ (26/2/2018, ολόκληρη η συναυλία στο διαδίκτυο εδώ: https://www.matsopoulos.com/the-planets-holst), ενώ αντίστοιχη παρουσίαση έχει κάνει παλαιότερα και η ΚΟΑ σε σύμπραξη με το Ευγενίδειο (2012).
Εύλογα θα πει κανείς ότι κομίζω γλαύκα εις Αθήνας διατυπώνοντας ενστάσεις για τον χαρακτήρα και την ουσία τέτοιων παρουσιάσεων. Πρώτα απ’ όλα δεν πρόκειται για συναυλίες αφού η μουσική εκτοπίζεται σε ρόλο σάουντρακ, ούτε βέβαια για εκπαιδευτικές, επιστημονικές διαλέξεις αφού η οποιαδήποτε εμπράγματη, κειμενική πληροφορία θα συνόδευε τις προβολές απαλείφεται και συνεπώς αχρηστεύεται πλήρως. Ούτε βέβαια «Οι Πλανήτες» του Χολστ έχουν καμία σχέση με την Αστρονομία: όπως ομολογεί ο ίδιος ο συνθέτης, είναι γνωστό ότι η έμπνευση ήρθε από τη μεριά της Αστρολογίας, ένθεν και οι χαρακτηρισμοί εκάστου πλανήτη.
Μάλιστα καθώς η διάσημη ορχηστρική σουίτα γράφτηκε την περίοδο του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, το 1914-1917, δηλαδή πριν ανακαλυφθεί ο Πλούτων, αυτή περιλαμβάνει μόνο τους εφτά τότε γνωστούς πλανήτες, ενώ παραλείπεται η αστρολογικά επίσης σημαντική Σελήνη. Από την άλλη όλο αυτό το εντυπωσιακό οπτικό υλικό που παρήλασε στην προβολή, είτε πρόκειται για φυσικές λήψεις προερχόμενες από διαστημικές εξερευνήσεις των τελευταίων δεκαετιών είτε πρόκειται για ψηφιακά κατασκευάσματα βασισμένα σε επιστημονικά δεδομένα, είναι φορέας ακριβοκατακτημένης πληροφορίας που φυσικά αγνοήθηκε πλήρως.
Είδαμε την επιφάνεια του Αρη με και χωρίς νερό, δίχως βεβαίως να εξηγηθεί το πώς και το γιατί, είδαμε τον ηλιακό άνεμο να εκτρέπεται από το μαγνητικό πεδίο της Γης ομοίως δίχως καθόλου εξηγήσεις, είδαμε Σέλας στους πόλους του Δία και του Κρόνου, είδαμε χαρακτηριστικά κοντινά περάσματα από τους δορυφόρους των εξωπλανητών, είδαμε, είδαμε, είδαμε… Ολα αυτά τα μύρια όσα σημαντικά χρησιμοποιήθηκαν ερήμην του νοήματός τους, απλώς για να εικονογραφήσουν μια εκτός θέματος οπτική φαντασμαγορία! Το όλον πρόβαλλε απλοϊκό, παιδαριώδες και προσχηματικό για να μην πω -συγχωρέστε με!- λαϊκιστικά αφελές και αισθητικά ασεβές. Υποτιμά σοβαρά και απερίφραστα τη νοημοσύνη όσων επιμένουν να προσλαμβάνουν τη λεγόμενη κλασική μουσική ως σοβαρή, αυτόνομη εμπειρία με συγκεκριμένο νοηματικό στίγμα και βάθος, δίχως ανάγκη για βοηθητικά εικονογραφικά δεκανίκια. Αν εκδηλώσεις όπως αυτή δικαιολογούνται στα σοβαρά από κάποια άποψη, ας μας το εξηγήσουν… Ασε, δε, που με ένα απλό ψάξιμο στο διαδίκτυο μπορεί κανείς να τα δει όλα αυτά και πολύ περισσότερα και με τον σωστό συνοδευτικό προφορικό λόγο!
Οσον αφορά το ακρόαμα, στις 27/5/2025 ακούσαμε αρχικά την ελέω Κιούμπρικ υπερδιάσημη, καθηλωτικά υποβλητική «Ανατολή του Ηλιου» από το «Τάδε έφη Ζαρατούστρα» (1896) του Ρίχαρντ Στράους και την «Εισαγωγή Ηλιος» (1903) του Νίλσεν, ενώ βλέπαμε ρομαντικά ξημερώματα και κοντινές λήψεις της επιφάνειας του Ηλιου, πύρινους κροσσούς, ηλιακές κηλίδες κ.λπ. Υστερα ακολούθησαν «Οι Πλανήτες» του Χολστ. Ολων οι εκτελέσεις υπήρξαν αξιοπρεπείς, δίχως ιδιαίτερες αξιώσεις, με σκόρπιες αστοχίες στα χάλκινα πνευστά και ενδημικούς μικροαποσυντονισμούς στα έγχορδα. Μοναδική μείζων επιφύλαξη ήταν η κάπως… φωνακλάδικη συμμετοχή της Γυναικείας Χορωδίας της ΕΡΤ στον μυστηριακό «Ποσειδώνα».
