εἰ μὴ ἐς Εὔβοιαν ἐξ Αὐλίδος, ᾗ ποτ᾽ Ἀχαιοὶ

μείναντες χειμῶνα πολὺν σὺν λαὸν ἄγειραν
Ἑλλάδος ἐξ ἱερῆς Τροίην ἐς καλλιγύναικα. 650-653.

Μοῦσαι γάρ μ᾽ ἐδίδαξαν ἀθέσφατον ὕμνον ἀείδειν. 662.

τῆμος δ᾽ εὐκρινέες τ᾽ αὖραι καὶ πόντος ἀπήμων. 670.
 

Ησίοδος, Έργα και Ημέραι, στ. 643 – 677

643 Καλό είναι το μικρό πλοίο όμως να προτιμάς να μεταφέρεις τα αγαθά σου με μεγάλο, αδελφέ μου Πέρση. Τα μεγάλα φορτία θα σου φέρουν μεγάλο κέρδος πάνω στο κέρδος εφόσον βέβαια οι άνεμοι είναι ούριοι. Αν το εμπόριο θέλξει την παθιασμένη σου καρδιά ώστε να μπορέσεις να αποπληρώσεις τα χρέη σου και να ξεφύγεις από τον κίνδυνο της πείνας τότε άκου τις συμβουλές μου για τους κανόνες και τα μέτρα της πολυκύμαντης θάλασσας. Θα σου πω όσα γνωρίζω αφού κι εγώ δεν είμαι ναυτικός για να ξέρω τη θάλασσα και τα πλοία.

650 Ποτέ δεν ταξίδεψα στον πόντο τον μεγάλο. Το μόνο θαλασσινό μου ταξίδι είναι στην Εύβοια εξ Αυλίδος ορμώμενος. Από την Αυλίδα κι εγώ -όπως οι Αχαιοί, με στρατεύματα απ` όλη την ιερή Ελλάδα, πέρασαν εκεί ένα βαρύ χειμώνα περιμένοντας τους ανέμους για να πλεύσουν στην Τροία με τις όμορφες γυναίκες-

Από την Αυλίδα κι εγώ πέρασα στη Χαλκίδα για να πάρω μέρος στους αγώνες που οργάνωναν οι γιοι του πολέμαρχου Αμφιδάμαντος. Πολλά έπαθλα όρισαν για να τιμήσουν τη μνήμη του καρτερόψυχου πατέρα τους. Στους αγώνες αυτούς κέρδισα και έλαβα ως βραβείο έναν τρίποδα με ώτα (λαβές). Η συμμετοχή μου ήταν ένας ύμνος που συνέθεσα και αφιέρωσα στις Μούσες του Ελικώνος που με φώτισαν και με ενέπνευσαν. Εκεί στον Ελικώνα για πρώτη φορά μου χάρισαν της τέχνης τα δώρα οι σεβαστές Μούσες.

660. Αυτή είναι η εμπειρία μου από τα πλοία τα αρθρωτά με τους πολλούς γόμφους και συνδέσμους. Το θέλημα του αιγιδοφόρου Διός ήταν να μου διδάξουν οι Μούσες να συνθέτω ύμνους που άρεσαν σε όλους.

Πενήντα ημέρες μετά το ηλιοστάσιο, μέσα στο κουραστικό κατακαλόκαιρο, έχει φτάσει η ώρα των θαλασσινών ταξιδιών. Τότε είναι ασφαλείς οι πλόες για τους ναύτες σου και για το σκαρί σου. Εκτός αν ο Ποσειδών ή ο Δίας θέλουν να σε αφανίσουν. Αυτοί αποφασίζουν για το καλό ή το κακό.

670 Εκείνη την εποχή αδελφέ Πέρση οι άνεμοι είναι ούριοι και η θάλασσα ασφαλής. Βάλε το γρήγορο πλεούμενο σου στη θάλασσα γεμάτο με τα αγαθά σου και μην έχεις φόβο για τους ανέμους και τα κύματα. Φρόντισε να επιστρέψεις το συντομότερο στο σπίτι σου. Μην περιμένεις να γυρίσεις όταν το νέο κρασί θα είναι έτοιμο γιατί τότε θα σε προλάβουν οι κακοκαιρίες, οι καταιγίδες, τα δυνατά πρωτοβρόχια του Δία και οι τρομερές πνοές του νοτιά που φουσκώνει επικίνδυνα τη θάλασσα και την αγριεύει.

Περίληψη. 643 – 677. Ο Ησίοδος μιλά στον αδελφό του Πέρση για τη θάλασσα και τη δική του εμπειρία. Του λέει για το βραβείο που πήρε στη Χαλκίδα για έναν ύμνο. Επανέρχεται για να τονίσει στον Πέρση ποια είναι η ασφαλέστερη εποχή για τα θαλασσινά ταξίδια.

Σημειώσεις και λεξιλόγιο.

Αμφιδάμας: Βασιλιάς της Χαλκίδος που σκοτώθηκε σε μάχη. Οι γιοι του, καθιέρωσαν αγώνες στη μνήμη του. Στους αγώνες αυτούς είχε πάρει μέρος και ο ποιητής Ησίοδος όπως ο ίδιος αναφέρει. Το βραβείο που κέρδισε το αφιέρωσε στις Μούσες.`Εργα και Ημέραι, 654 – 659.

ἔνθα δ᾽ ἐγὼν ἐπ᾽ ἄεθλα δαΐφρονος Ἀμφιδάμαντος
Χαλκίδα τ᾽ εἲς ἐπέρησα· τὰ δὲ προπεφραδμένα πολλὰ
ἄεθλ᾽ ἔθεσαν παῖδες μεγαλήτορες· ἔνθα μέ φημι
ὕμνῳ νικήσαντα φέρειν τρίποδ᾽ ὠτώεντα.
τὸν μὲν ἐγὼ Μούσῃσ᾽ Ἑλικωνιάδεσσ᾽ ἀνέθηκα
ἔνθά με τὸ πρῶτον λιγυρῆς ἐπέβησαν ἀοιδῆς.

646. ἀεσί-φρων, -ον, αεσίφρονος. < αάω + φρήν. Αυτός που έχει πρόβλημα στο νου, ανόητος, μωρός.

ἀάω. Βλάπτω, φθείρω, καταστρέφω, παροδηγώ, παραπλανώ, λέγεται για τις παρενέργειες του κρασιού, του ύπνου, των θεϊκών χρησμοδοτήσεων.

φρήν. Γενική φρενός. Καρδιά, ως έδρα των παθών, καρδιά ή μυαλό, ως έδρα της σκέψης.

654. δαΐ-φρων, δαίφρονος. <δαίς + φρην. Αναφέρεται κυρίως για πολεμιστές. Αυτός που έχει πολεμικό, στρατηγικό μυαλό. Στην Οδύσσεια έτσι χαρακτηρίζει τον Οδυσσέα ο Όμηρος. Αυτός που έχει μαχητικό φρόνημα, φιλοπόλεμος, έμπειρος στα πολεμικά, ικανός, επιδέξιος, πεπειραμένος, συνετός.

1*. Αρχιτέκτων. Ιστορικός Αρχιτεκτονικός. Ιστορικός Τέχνης.

2*. Στους αγαπημένους Ιωάννα – Μαρίνα, Ειρήνη, Κωνσταντίνο, Νίκο, Μπάμπη.