Στην ομαλή κοινωνική επανένταξή των κρατουμένων μέσω της εξειδίκευσής τους στον πρωτογενή τομέα και σε αγροδιατροφικές επιχειρήσεις στοχεύει το πρόγραμμα Social Farming 360°. Την ίδια στιγμή υποστηρίζει την παραγωγή ποιοτικών τροφίμων στα καταστήματα κράτησης, συμβάλλοντας έτσι στην επισιτιστική επάρκεια και την τροφοδοσία των τοπικών κοινοτήτων και κοινωφελών ιδρυμάτων.
Πεντακόσιοι εξήντα (560) συμμετέχοντες και συμμετέχουσες κρατούμενοι/ες και γεωπόνοι σωφρονιστικών καταστημάτων, 534 ώρες εκπαίδευσης σε γεωργικές και επαγγελματικές δεξιότητες, 340 επαγγελματικές πιστοποιήσεις, 140 ώρες σε δράσεις απασχόλησης, 105 κρατούμενοι/ες σε ψυχοκοινωνικές συναντήσεις. Πρόκειται για μία δράση η οποία ξεκίνησε πριν από δύο χρόνια και ολοκληρώνεται στο τέλος του 2025.
«Τα θεωρητικά μαθήματα γίνονται σε αίθουσες. Τα περισσότερα όμως στο πεδίο, δηλαδή στις καλλιέργειες. Οι εκπαιδευόμενοι μαθαίνουν τις αρχές της Αναγεννητικής Γεωργίας και της διασύνδεσης των πόρων με την αγροτική παραγωγή» λέει ο Παναγιώτης Παπαδόπουλος, ένας από τους βασικούς εκπαιδευτές του προγράμματος. «Η αγρο-οικολογία είναι μια ολιστική προσέγγιση της γεωργικής παραγωγής που συμβάλλει καθοριστικά στον επανασχεδιασμό του αγροδιατροφικού συστήματος και αντιμετωπίζει τις προκλήσεις της γεωργικής παραγωγής.
»Μαθαίνουμε για την ελιά και το λάδι αλλά και για τα βότανα, τα φαρμακευτικά και αρωματικά φυτά – ένα μάθημα που κερδίζει το ενδιαφέρον όσων συμμετέχουν στο πρόγραμμα γιατί δίνει πληροφορίες όχι μόνο για την καλλιέργεια αλλά και για θέματα υγείας και διατροφής.
»Τα μαθήματα στο πεδίο αφορούν τις καλλιέργειες: φυτεύουμε βότανα σε 4 από τις 6 φυλακές, ακολουθούμε πρακτικές εδαφογεννητικής γεωργίας, κάνουμε κομπόστ, κάνουμε ελαιοκαλλιέργεια. Μαθαίνουμε για το λάδι, την ελιά, την ασφάλεια και την παραγωγή προϊόντων έτσι ώστε να έχουμε μια συνολική εικόνα της αγροτικής παραγωγής. Η εκπαιδευτική διαδικασία και ειδικά η επαφή με τη γη ωφελούν τους συμμετέχοντες όχι μόνο γιατί κερδίζουν γνώσεις, αλλά και επειδή υποστηρίζονται ψυχοκοινωνικά. Η επαφή με τη φύση είναι ευεργετική για όλους μας. Οχι μόνο για τους κρατούμενους», καταλήγει ο Παναγιώτης Παπαδόπουλος.
Πώς εξελίσσεται το πρόγραμμα
Tο πρόγραμμα Social Farming 360° εξελίσσεται από το 2024 σε τέσσερα αγροτικά σωφρονιστικά καταστήματα (Αγυιά Χανίων, Τίρυνθα Αργολίδας, Κασσαβέτεια Βόλου, Κασσάνδρα Χαλκιδικής) και δύο Ειδικά Σωφρονιστικά Καταστήματα: το Σωφρονιστικό Κατάστημα Γυναικών και το Κέντρο Απεξάρτησης Τοξικομανών Κρατουμένων Ελεώνα Θηβών.
Οπως εξηγεί ο project manager του έργου, Γιώργος Καρούμπης: «Το πρόγραμμα έχει ήδη διανύσει τον ένα χρόνο του, και στους 560 συμμετέχοντες και συμμετέχουσες συμπεριλαμβάνονται κρατούμενοι, κρατούμενες αλλά και γεωπόνοι που εργάζονται στους χώρους των σωφρονιστικών καταστημάτων. Μέχρι τώρα έχουν δοθεί περισσότερες από 340 πιστοποιήσεις παρακολούθησης, οι οποίες απονεμήθηκαν στους συμμετέχοντες/ουσες από την ACTA, τον Φορέα Πιστοποίησης του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.
»Παράλληλα αυτόν τον πρώτο χρόνο της δράσης περισσότεροι/ες από 140 κρατούμενοι/ες εκπαιδεύτηκαν μέσα από δράσεις της Συμβουλευτικής Εύρεσης Εργασίας με στόχο την ενίσχυση της απασχολησιμότητας των κρατουμένων, ενώ 105 άτομα έλαβαν μέρος στις ψυχοκοινωνικές συναντήσεις.
»Μέχρι τώρα η συμμετοχή στο πρόγραμμα είναι παραπάνω από ικανοποιητική. Οι συμμετέχοντες/ουσες ανανεώνονται σχεδόν κάθε 6 μήνες ή και λιγότερο, καθώς πολλοί/ές από αυτούς/ές μετακινούνται ή εκτίουν την ποινή τους. Οι ηλικίες τους είναι από 18 χρόνων έως και σχεδόν 60 και πολλοί/ές ή δεν διαθέτουν καμία προηγούμενη γνώση από τον αγροτικό τομέα ή, επειδή προέρχονται από άλλες χώρες, δεν έχουν ανάλογες εμπειρίες. Πολλοί/ές από τους/τις συμμετέχοντες/ουσες προσδοκούν να εργαστούν στον πρωτογενή τομέα, αλλά οι περισσότεροι/ες θεωρούν ότι το πρόγραμμα τους προσφέρει γενικότερη γνώση και εμπειρία που συμβάλλει στην επανένταξή τους.
»Αυτός είναι άλλωστε ο στόχος του Social Farming: η προετοιμασία για την απασχόληση στον πρωτογενή τομέα και σε αγροδιατροφικές επιχειρήσεις, δημιουργώντας με αυτό τον τρόπο τις προϋποθέσεις για την ομαλή κοινωνική επανένταξή τους.
»Η συνεργασία των εκπαιδευτών με το διοικητικό προσωπικό και τους γεωπόνους που εργάζονται στις αγροτικές φυλακές είναι εξαιρετική. Το πιο σημαντικό ίσως είναι ότι μέσα και από αυτή τη δράση αποδεικνύεται έμπρακτα ότι οι αγροτικές φυλακές που διαθέτουν δραστηριότητες, όπως καλλιέργειες, βοσκοτόπια, τυροκομεία, συνεργεία, φούρνους κ.λπ., όχι μόνο έχουν μικρότερο κόστος λειτουργίας, αλλά προσφέρουν ένα καλύτερο περιβάλλον που βοηθά την επανένταξη και την κοινωνικοποίηση των κρατουμένων», καταλήγει.
Αγροτικές Φυλακές
Ο θεσμός των αγροτικών φυλακών θεσπίστηκε το 1926 και το 1930 λειτούργησε η πρώτη οργανωμένη Αγροτική Φυλακή στην Κασσάνδρα της Χαλκιδικής. Στην Ελλάδα λειτουργούν συνολικά τέσσερις αγροτικές φυλακές: στην Κασσάνδρα Χαλκιδικής, την Αγιά Χανίων, την Κασσαβέτεια Μαγνησίας και στην Τίρυνθα Αργολίδας. Τα αγροτικά καταστήματα κράτησης παρέχουν πιο ανθρώπινες και πιο δημιουργικές συνθήκες διαβίωσης για τους κρατούμενους/ες και βοηθούν ιδιαίτερα στην ομαλή κοινωνική επανένταξή τους.
ℹ️ Το πρόγραμμα Social Farming 360° υλοποιείται από τη Νέα Γεωργία Νέα Γενιά με την υποστήριξη του ιδρύματος Citi και τη συνεργασία της γενικής γραμματείας Αντεγκληματικής Πολιτικής του υπουργείου Προστασίας του Πολίτη, καθώς και των οργανισμών Action Aid Hellas και Πύλη Ελευθερίας.
