Η οικογένεια της Ιρανής Γιλά Μοσάεντ αρχικά εκδιώχθηκε από την εργασία της και αναγκάστηκε υπό το θεοκρατικό καθεστώς του Χομεϊνί να φύγει από την πατρίδα της με τον σύζυγο και τα παιδιά της και να ζητήσουν άσυλο στη Σουηδία. Εχει υποστεί την απώλεια των αγαπημένων της προσώπων, της γλώσσας και της κοινωνικής της υπόστασης, ενώ βίωσε την αποξένωση που συνιστά η συνθήκη και τη βωβότητα λόγω άγνοιας της γλώσσας. Το 1997, έπειτα από 11 χρόνια, εξέδωσε την πρώτη ποιητική συλλογή της στα σουηδικά, δηλώνοντας: «Το να ζεις στην εξορία συνιστά μια διαρκή πάλη ενάντια σε όλα αυτά που αρνούνται σε κάποιον τη μνήμη του. Το να γράφεις στη γλώσσα της εξορίας είναι το ίδιο με το να δημιουργείς έναν χώρο στη μνήμη αυτής της χώρας. Είναι ένας μεγάλος θρίαμβος ν’ αποτελέσεις μέρος της ιστορίας της λογοτεχνίας μιας ξένης γλώσσας».
Πόσο μάλλον όλοι αυτοί οι ανέστιοι που θαλασσοπνίγονται για να έχουν ένα καλύτερο μέλλον, πολλές φορές χωρίς να έχουν δικαίωμα ακόμα και σε αυτό. Σε έναν στίχο της η Μοσάεντ γράφει: «πατρίδα μου ο κόσμος/ πατρίδα μου η αγάπη». Είναι η ελπίδα της αγάπης και της κατανόησης αυτή που κρατά όλους τους εκατομμύρια μετανάστες που υπομένουν την εξορία, την προσφυγιά και το τραύμα που κουβαλούν μαζί τους.
Στο κάτω κάτω μια ποιήτρια μπορεί να έχει τη δύναμη ή την ικανότητα να μετατρέψει σε λέξεις το συναισθηματικό φορτίο που κουβαλά μέσα της. Με τους άλλους τι γίνεται; Πώς μπορούν να εκφράσουν την αδικία, το παράπονο και τη νοσταλγία τους;
Πόλεμοι, εγκλήματα, έμφυλη βία, γενοκτονίες και ο συσσωρευμένος ανθρώπινος πόνος πώς μπορούν να βρουν έκφραση;
Πώς να εκφράσεις με λέξεις όλα αυτά τα συναισθήματα; Και όμως, η Γιλά Μοσάεντ βρίσκει τον τρόπο: «τα δέντρα στα κοιμητήρια είναι ευτυχισμένα/ κάτω από την επιφάνεια/ μασουλάνε όλη την τροφή/ από τα σώματα των νεοφερμένων/ όλα τα πουλιά που θρηνούν το γνωρίζουν».
Η Γαλλίδα ψυχαναλύτρια Τζούλια Κρίστεβα, στο εμβληματικό βιβλίο της «Ξένοι μέσα στον εαυτό μας» (εκδόσεις SCRIPTA), αναφέρεται στον αρχαιοελληνικό κοσμοπολιτισμό, φέρνοντας ως παράδειγμα τον Μελέαγρο από τα Γάδαρα (1ος αιώνας π.Χ.): «Η μόνη πατρίδα ξένε είναι ο κόσμος όπου ζούμε. Το ίδιο χάος γέννησε όλους τους θνητούς». Ή, ακόμα, την περίφημη φράση του Λατίνου Τερέντιου, την οποία μετέφρασε ο Μένανδρος: «Homo sum, humani nihil a me alienum puto», δηλαδή «είμαι άνθρωπος και τίποτα από τα ανθρώπινα δεν μου είναι ξένο!». Αυτό το φιλοσοφικό ρεύμα ονομάστηκε «κοσμοπολιτικός οικουμενισμός», αλλά θα έπρεπε να περάσουν ακόμα χιλιάδες χρόνια κατά τη διάρκεια των οποίων θα θεωρούνταν Ουτοπία.
«Η στέρηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων είναι κατ’ αρχάς και πάνω απ’ όλα στέρηση μιας θέσης στον κόσμο, η οποία καθιστά τις απόψεις σημαίνουσες και τις πράξεις τελεσφόρες», συνεχίζει η Κρίστεβα, ενώ, αναφερόμενη στον ναζισμό, θεωρεί πως η αντιμετώπιση του «άλλου» ως «υπανθρώπου» (subhuman) «έχασε την απόλυτα συμβολική και υψηλή και αφηρημένη έννοια και την αντικατέστησε με μια τοπική, ιδεολογική ένταξη, ενώ η αγριότητα έγινε το χαρακτηριστικό της γνώρισμα και μπόρεσε να ασκηθεί ενάντια σε εκείνους που δεν μοιράζονταν αυτή την ένταξη».
