Ακόμα μία μαφιόζικη εκτέλεση σημάδεψε την επικαιρότητα της εβδομάδας που πέρασε: ο Γιώργος Μοσχούρης ή «θαμνάκιας» δολοφονήθηκε στο Χαλάνδρι, μέρα μεσημέρι, με πάνω από τριάντα σφαίρες. Ηταν «ένα από τα πιο γνωστά ονόματα της Greek Mafia», έγραψαν οι εφημερίδες. Το περίεργο είναι ότι έχει καθιερωθεί να αναφερόμαστε στην ελληνική μαφία στα αγγλικά, ενώ για άλλες ομοειδείς εγκληματικές οργανώσεις λέμε για αλβανική ή ρωσική μαφία.
Μαφία, σύμφωνα με το λεξικό, είναι «μυστική εγκληματική οργάνωση σικελικής προέλευσης που διευθύνεται από οικογένειες βάσει απαράβατων εσωτερικών κανόνων και συμμετέχει σε παράνομες δραστηριότητες». Κατ’ επέκταση, έτσι λέγεται οποιαδήποτε οργάνωση ανάλογης δομής, κυρίως από μέλη της ίδιας εθνικότητας, αλλά και γενικότερα κάθε κλειστή ομάδα που προωθεί τα συμφέροντά της με αθέμιτο τρόπο.
Η μαφία είναι δάνειο στα ελληνικά, μάλλον απευθείας από τα ιταλικά, με κατέβασμα του τόνου (προφέρεται μάφια στα ιταλικά) κατ’ αναλογία με τα θηλυκά ουσιαστικά σε -ία. Οπως θα περίμενε κανείς για μια λέξη του υποκόσμου, η ετυμολογία της είναι σκοτεινή. Φαίνεται πως mafia αρχικά ήταν η καυχησιά ή η ματαιοδοξία, μπορούσε όμως να σημαίνει και, πιο θετικά, τη μεγαλοπρέπεια.
Καθοριστικό ρόλο στη διάδοση του όρου έπαιξε ένα θεατρικό έργο του 1863, με τίτλο I mafiusi della Vicaria, όπου πρωταγωνιστεί μια ομάδα φυλακισμένων που μέσα από τη φυλακή κινούν τα νήματα στο νησί. Λόγω Σικελίας, έχει προταθεί αραβική αρχή της λέξης, αλλά τα λεξικά δεν συμφωνούν ποια είναι αυτή. Η λέξη διαδόθηκε πολύ γρήγορα στις άλλες ευρωπαϊκές γλώσσες και έγινε διεθνής.
Δεν άργησε να έρθει και στα ελληνικά. Στο περιοδικό «Ομηρος» της Σμύρνης το 1875 βρίσκουμε εκτενές άρθρο «περί Μαφφίας», ενώ τον ίδιο χρόνο ο «Ασμοδαίος» του Εμμανουήλ Ροΐδη έχει αναφορά σε «είδος τι αθηναϊκής μαφίας» –από νωρίς η σημασία της λέξης είχε επεκταθεί. Πάντως, η λέξη «μαφία» στα ελληνικά έχει και θετική χροιά, όταν χρησιμοποιείται για κάποιον επιτήδειο, πονηρό άνθρωπο, που «με εξυπνάδα, πονηριά, κολακεία κτλ. πετυχαίνει να γίνεται εκείνο που αυτός θέλει», ιδίως στη φράση «είναι μεγάλη μαφία αυτός!» που λέγεται με θαυμασμό.
Τα μέλη της Μαφίας, είτε της αυθεντικής είτε των παρακλαδιών και των απομιμήσεών της, τηρούν τον νόμο της σιωπής όσον αφορά την κοινολόγηση των μυστικών της οργάνωσης: είναι η λεγόμενη «ομερτά», από το ιταλικό omertá, λέξη σικελική που πιθανώς ανάγεται στο παλαιό ισπανικό hombredad, «ανδρισμός, ανδροπρέπεια».
Η κυβέρνηση Μητσοτάκη είχε εκλεγεί με σημαία την πάταξη της ανομίας· κι όμως επί των ημερών της βλέπουμε τις σφαίρες να σφυρίζουν πάνω από τα κεφάλια ανύποπτων πολιτών και τον αρμόδιο υπουργό να αντιδρά απαγορεύοντας συναυλίες και εκκενώνοντας καταλήψεις. Ταυτόχρονα, εφαρμόζει μιαν ιδιότυπη ομερτά για να συγκαλύψει τις σκοτεινές πλευρές του επιτελικού κράτους, ιδίως σε σχέση με τις υποκλοπές ή με το έγκλημα των Τεμπών. Δεν έχουμε ανάγκη να πάμε στη Σικελία, λοιπόν, για να βρούμε μαφιόζικα πρότυπα…
-320x213.jpg)
