Η ιδέα για ένα μητροπολιτικό πάρκο στην καρδιά της Θεσσαλονίκης, στον χώρο της Διεθνούς Εκθεσης (ΔΕΘ), που προωθείται τώρα με πρόταση δημοψηφίσματος, δεν είναι καινούργια. Αποτυπώνεται στο εμπνευσμένο σχέδιο του Ερνέστ Εμπράρ (1919) ένα μεγάλο αστικό πάρκο που συνδέει το περιαστικό δάσος Σέιχ Σου με τα πάρκα της Νέας Παραλίας, περιλαμβάνοντας τους χώρους του Γ’ Σώματος Στρατού και των πανεπιστημιακών ιδρυμάτων, με τα ρέματα ως άξονες διείσδυσης του πράσινου στην πόλη.
Αποτυπώθηκε στη Χωροταξική Μελέτη το 1968, στο Ρυθμιστικό Σχέδιο το 1985 και στο Γενικό Πολεοδομικό του Δήμου Θεσσαλονίκης, στο Στρατηγικό Σχέδιο για το πράσινο του ΑΠΘ το 2006, στο Περιφερειακό Πλαίσιο Χωροταξικής Ανάπτυξης Κ. Μακεδονίας του 2020, σε επανειλημμένες αποφάσεις της Αυτοδιοίκησης, επιστημονικών και κοινωνικών φορέων.
Η μεταφορά της ΔΕΘ στο αγρόκτημα στη Σίνδο συνδυάστηκε με τη διεκδίκηση της EXPO, υποστηρίχθηκε από το ΤΕΕ το 2009 και από μελετητικά γραφεία και αγκαλιάστηκε από τους δήμους του ΠΣΘ. Ακόμη και στα μνημονιακά χρόνια παρέμεινε ως στόχος «όταν το επιτρέψει η οικονομική συγκυρία και υπάρξει επενδυτικό ενδιαφέρον», όπως είπε η διοίκηση της ΔΕΘ το 2013 στη Μητροπολιτική Επιτροπή της Περιφέρειας Κ.Μ., η οποία δέχτηκε την «ανάπλαση του υφιστάμενου εκθεσιακού κέντρου» με την προϋπόθεση ότι «αυτό βεβαίως δεν προοιωνίζεται ανατροπή του κεντρικού σχεδιασμού που είναι η μετεγκατάσταση στη Σίνδο». Εκεί, δίπλα στο Διεθνές Πανεπιστήμιο, στους εθνικούς οδικούς και σιδηροδρομικούς άξονες και στον κάμπο της Κ. Μακεδονίας, μπορεί να δώσει νέα πνοή και ανταγωνιστικότητα στον απελευθερωμένο θεσμό των εκθέσεων.
Παρ’ όλα αυτά, το 2019 προωθήθηκε μια επιτόπου «ανάπλαση», αντίθετη με τους στόχους όλων των σχεδίων, με πέντε περίπτερα μεγαλύτερα από το Παλέ ντε Σπορ, σε μια πόλη με το λιγότερο πράσινο ανά κάτοικο στην Ε.Ε. και την Ελλάδα.
Παρά τις αντίθετες υπηρεσιακές εισηγήσεις, ο Δήμος Θεσσαλονίκης δεν έκανε παρέμβαση στο ΣτΕ για να υπερασπιστεί τα δικαιώματά του. Και ενώ η διοίκηση Αγγελούδη προεκλογικά ζητούσε «τα 2/3 του οικοπέδου να αποδοθούν στην πόλη για τη δημιουργία μητροπολιτικού πάρκου» και μια «νέα ΔΕΘ» να δημιουργηθεί «στην περιαστική ζώνη της πόλης», τώρα ζητάει περισσότερο πράσινο και τον χώρο του Γ’ Σώματος Στρατού, αλλά στηρίζοντας ουσιαστικά το σχέδιο real estate, που θα επιβαρύνει το κέντρο της πόλης με τσιμέντο, ρύπους και κυκλοφοριακό φόρτο. Μάλιστα, στελέχη της διοίκησης κυκλοφορούν εικόνες με φανταστική πράσινη ζούγκλα στα σημεία όπου θα χτιστούν ξενοδοχείο ύψους 32 μέτρων, εμπορικό κέντρο και υπόγειο πάρκινγκ, όπου θα γίνει δηλαδή η επένδυση του ιδιώτη (ΣΔΙΤ).
Είνα σαφές πως οι πολίτες οφείλουν να απελευθερώσουν τον χώρο της ΔΕΘ από τα νύχια του υπερταμείου. Οι ιδιοκτησίες του Δήμου Θεσσαλονίκης, οι δημόσιοι και κοινόχρηστοι χώροι, οι πρώην δρόμοι φτάνουν το 15,4% της έκτασης της ΔΕΘ. Και ο δήμος δεν μπορεί να είναι ο παρίας στα σχέδια της αντιπαροχής, αλλά σύμμαχος στον αγώνα για το δημοψήφισμα (parkodeth.gr), για έναν μεγάλο δημόσιο κήπο υψηλού πρασίνου. Οι άλλες ευρωπαϊκές και βαλκανικές πόλεις εμπνέουν όσους υπερασπίζονται το συλλογικό συμφέρον και την ανάσα της πόλης.
*Συντονιστής των ΠΡΑΣΙΝΩΝ-Οικολογία, δημοτικός σύμβουλος Θεσσαλονίκης
