Μέχρι και μεθαύριο, Κυριακή, προλαβαίνουμε να δούμε στο θέατρο «Πορεία» το πολυβραβευμένο έργο της Γιασμίνα Ρεζά «Ο Θεός της Σφαγής» που σκηνοθετεί για το ΔΗΠΕΘΕ Κρήτης ο εξαιρετικός σκηνοθέτης της νεότερης γενιάς Μάνος Βαβαδάκης. Το έργο, παρότι γράφτηκε το 2006, ίσως απηχεί την εποχή μας περισσότερο από ό,τι θα φανταζόταν κανείς, αφού ασχολείται με τη βία των ανηλίκων, το φαινόμενο που έχει κατακλύσει τα τελευταία χρόνια τα δελτία ειδήσεων, αλλά προβάλλει με περίτεχνο τρόπο κι ό,τι υποβόσκει: τις οικογενειακές σχέσεις και κατ’ επέκταση τις κοινωνικές μας αξίες.
Μαύρη κωμωδία, «Ο Θεός της Σφαγής» που έγινε και ταινία από τον Πολάνσκι το 2011, γράφτηκε από τη Ρεζά με στόχο και πάλι την αγαπημένη της μεσαία τάξη: στο παρισινό «σαλόνι» της η Γαλλίδα συγγραφέας φέρνει δυο νεαρά ζευγάρια (αντιπροσωπευτικά μίας νέας γενιάς γονιών, μορφωμένης και κοσμοπολίτικης) που συναντιούνται για να συζητήσουν τη συμπλοκή των εντεκάχρονων παιδιών τους. Κι όμως, καθώς αναζητούν μια αμοιβαία αποδεκτή λύση, αρχίζει και αναδύεται ο μύχιος εαυτός τους, τα παιδικά τους βιώματα, οι διαψεύσεις της ενηλικίωσης η προσωπική αναμέτρηση με τον εαυτό και το αδυσώπητο κατεστημένο. Τελικά η πολιτισμένη συζήτηση μεταξύ ώριμων ενηλίκων οδηγείται σε ό,τι προδίδει ο τίτλος αλλά και ο σκηνοθέτης στο σημείωμά του: «Κι ο θεός, το τοτέμ του ασυνειδήτου μας, συνεχίζει να μας κυβερνά, όσο κι αν τον αποκηρύσσουμε».
«Ενας σωρός από πηλό είμαστε και πρέπει κάτι να κάνουμε με αυτό. Ισως μόνο στο τέλος αποκτήσει σχήμα και μορφή, ποιος ξέρει» ακούγεται στην παράσταση που είναι συμπαραγωγή του ΔΗΠΕΘΕ Κρήτης με το «Πορεία».
Ζητήσαμε από τον σκηνοθέτη Μάνο Βαβαδάκη να μοιραστεί μαζί μας τις σκέψεις του για το έργο, σε σχέση όχι μόνον με την οικογένεια αλλά και με το κοινωνικοπολιτικό πλαίσιο που εκθέτει και μας περιλαμβάνει. Και πετύχαμε διάνα, καθώς ο Βαβαδάκης μέσα από αυτό ανακαλύπτει όχι μόνο τη ρηχότητα και παρακμή της ευρωπαϊκής κοινωνίας και την αλαζονεία της απέναντι στο διαφορετικό –και ας διατηρείται σε ρόλο «προστάτη», μαζί με τις ΗΠΑ, απέναντι σε άλλες περιοχές του πλανήτη– αλλά εξομολογείται και την ανάγκη εναντίωσης σε «μια κακώς εννοούμενη ανοχή σε οτιδήποτε αντιδραστικό ανεχόμαστε στο πλαίσιο της κοινωνικής συνύπαρξης».
«“Ο Θεός της Σφαγής” μπορεί κάποιος να πει πως είναι ένα έργο που μιλά για τις ανθρώπινες σχέσεις έχοντας ως πυρήνα την οικογένεια. Για το πώς η συμπεριφορά των γονιών είναι η βασική συνιστώσα στην απαιτητική διαδικασία διαπαιδαγώγησης των παιδιών, πέρα από τα όποια ερεθίσματα τους δίνουμε. Για το πώς οι ίδιοι οι γονείς δυσκολεύονται να απαγκιστρωθούν από το δικό τους παιδικό παρελθόν. Για την πάλη καταπολέμησης των ενστίκτων. Για την επιβεβαίωση της βιβλικής φράσης “αμαρτίαι γονέων παιδεύουσι τέκνα”.
»Αν όμως επιλέξουμε να αναζητήσουμε την πολιτική διάσταση όσων διαδραματίζονται στο έργο, αν, καθώς εξελίσσεται η σύγκρουση για το περιστατικό βίας των παιδιών τους, αναρωτηθούμε γιατί σε κανένα σημείο του έργου δεν υπάρχει κάποια εμβάθυνση σε όσα λέγονται, θα ανακαλύψουμε βαθιά, μέσα στις ατάκες των ηρώων, μερικούς από τους παράγοντες παρακμής της σύγχρονης ευρωπαϊκής κοινωνίας. Η ευκολία και η επιπολαιότητα με τις οποίες συζητούν οι χαρακτήρες για τόσο σοβαρά ζητήματα, όπως τα κέρδη των φαρμακοβιομηχανιών ή τη σχέση της Ευρώπης με τον υπόλοιπο κόσμο, και ιδιαίτερα με την Αφρική, φανερώνουν τη ρηχότητα, “αδελφή” της αδιαφορίας, στον τρόπο αντιμετώπισης κάθε προβλήματος που έχει υιοθετήσει η Ευρώπη. Η ίσως να διαπιστώσει πως έχουμε εφεύρει την ιδέα της “προστασίας” για να ισορροπήσουμε τη βαθιά αλαζονική μας στάση απέναντι σε οτιδήποτε διαφορετικό.
»Οι Ευρωπαίοι, μαζί με τα “αδέλφια” μας τους Αμερικανούς, έχουμε αυτοανακηρυχθεί “προστάτες του κόσμου”, αντιμετωπίζοντας τις άλλες περιοχές του πλανήτη, τις άλλες κουλτούρες, αν όχι ως απειλή, τότε ως υποδεέστερες ή ναΐφ. Και, προσπερνώντας το γεγονός πως, αν καλούμαστε να τις προστατέψουμε από κάτι, αυτό είναι ο σαρωτικός καπιταλιστικός εαυτός μας. Μια πατερναλιστική αντίληψη του κόσμου, μια νέα μορφή αποικιοκρατίας, αφού μάθαμε πια πως δεν χρειάζεται η στρατιωτική κατοχή εδαφών, αλλά αρκεί ο έλεγχος μέσω τραπεζών και εταιρειών, και η επικράτηση μέσω του διαδικτύου.
»Προσωπικά, πάντως, πολλά χρόνια τώρα, ίσως απλά απογοητευμένος, αρνούμαι να αποδεχτώ αυτή τη σύγχρονη παγκοσμιοποιημένη ενοχή που προέκυψε από την ταχύτητα διάδοσης της πληροφορίας. Προτιμώ να προσπαθώ να ανατρέψω την, εδώ και καιρό, “συγκατοίκηση” στα σαλόνια, και στην πολιτική, της Αριστεράς με την Ακροδεξιά. Να πολεμήσω μια κακώς εννοούμενη ανοχή σε οτιδήποτε αντιδραστικό ανεχόμαστε στο πλαίσιο της κοινωνικής συνύπαρξης. Ο,τι δηλαδή συμβαίνει και στο έργο. Αν φυσικά κάποιος θέλει να διαβάσει έτσι τον “Θεό της Σφαγής”».
♦ Πληροφορίες: «Ο Θεός της Σφαγής» της Γιασμίνα Ρεζά. Θέατρο Πορεία (Τρικόρφων 3-5 & 3ης Σεπτεμβρίου 69, Αθήνα, πλατεία Βικτωρίας).
Μετάφραση: Γιώργος Αρχιμανδρίτης.
Σκηνοθεσία: Μάνος Βαβαδάκης.
Σκηνικά-κοστούμια: Γιωργίνα Γερμανού.
Φωτισμοί: Στέλλα Κάλτσου.
Παίζουν: Βερονίκη Ουλιέ: Ιώ Ασηθιανάκη· Ανέτ Ρέιγ: Φανή Γεωργακάκη· Μισέλ Ουλιέ: Γιώργος Κριθάρας· Αλέν Ρέιγ: Φοίβος Παπακώστας.
Εισιτήρια 16-22 ευρώ.
-320x213.jpg)
