ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ Χρήστος Θοδωρόπουλος*
Ανακαλύψτε περισσότερα άρθρα στα αποτελέσματα αναζήτησης
Προσθήκη του efsyn.gr στην Google

Το σιδηροδρομικό δυστύχημα που συνέβη πριν από περίπου έναν χρόνο στην περιοχή των Τεμπών αποτέλεσε και αποτελεί ένα τραυματικό γεγονός το οποίο αναμφίβολα έχει συγκλονίσει ολόκληρο το κοινωνικό σύνολο και συνδέεται άρρηκτα με την έννοια του ψυχικού τραύματος. Το ατομικό τραύμα πλέον έχει μετατραπεί σε συλλογικό. Με τον όρο συλλογικό τραύμα αναφερόμαστε στο ψυχικό τραύμα που άφησε ένα τραυματικό γεγονός σε μια πληθυσμιακή ομάδα ή στα άτομα μια ολόκληρης κοινωνίας και έγινε μέρος της συλλογικής συνείδησης.

Το δυστύχημα στα Τέμπη έχει χαραχτεί στη μνήμη τόσο των συγγενών που θρήνησαν θύματα όσο και ολόκληρης της κοινωνίας, η οποία παρακολουθούσε όλες τις δραματικές στιγμές που αποτέλεσαν και εφαλτήριο για να ανασυρθούν από τη μνήμη τους όλες εκείνες οι τραυματικές εμπειρίες των προηγούμενων ετών που σημάδεψαν τον τόπο μας (πυρκαγιά στο Μάτι, στην Ηλεία, πλημμύρες στη Μάνδρα κ.ά). Νεαροί άνθρωποι απανθρακώθηκαν, άλλοι διαμελίστηκαν και άλλοι εξαϋλώθηκαν. Στερεοτυπικές εκφράσεις γονεϊκών προτύπων (π.χ. πάρε με όταν φτάσεις) θα στοιχειώνουν τις σκέψεις μας και θα ζητάνε δικαίωση.

Οι συγγενείς των θυμάτων, πέρα από το ψυχικό τραύμα, καλούνται να αντιμετωπίσουν και το κοινωνικό στίγμα του «χαροκαμένου» και η ζωή τους πια θα εξετάζεται από τον κοινωνικό τους χώρο υπό αυτή τη σκοπιά. Ετσι λοιπόν ο κοινωνικός θυμός είναι έντονος και εκφράζει την αγανάκτηση των ανθρώπων στις διαχρονικές ανεπάρκειες του κρατικού μηχανισμού να προστατεύσει τους πολίτες του, καθιστώντας τους ευάλωτους σε οποιαδήποτε κατάσταση. Η κοινωνία βιώνει συλλογικό πένθος. Η αδικία και η οργή αποτελούν κυρίαρχα συναισθήματα για αυτό το γεγονός και είναι αποτέλεσμα της τραυματισμένης εμπιστοσύνης απέναντι στους θεσμούς και στους κρατικούς μηχανισμούς που έχουν την ευθύνη της ασφάλειας των πολιτών.

Το πένθος θα αξιοποιηθεί μόνο αν η κοινωνία σκεφτεί την αλλαγή που θέλει να φέρει μέσα από αυτόν τον θυμό. Δεν είμαστε εμείς υπεύθυνοι για αυτό το γεγονός, όμως είμαστε υπεύθυνοι για τη συλλογική πραγματικότητα που συνδιαμορφώνουμε. Το συλλογικό τραύμα πληγώνει συλλογικά τους ανθρώπους, τις ομάδες, τις κοινότητες και οδηγεί σε παλινδρομήσεις, ωστόσο έχει και την ιδιότητα να μετασχηματίζει τις συνειδήσεις των ανθρώπων. Η απάντηση ίσως σε όλο αυτό είναι η δέσμευση να δημιουργήσουμε τις συνθήκες για μια καλύτερη χώρα, παρέχοντας ιαματική δράση στο συλλογικό τραύμα.

* Κοινωνιολόγος