Γράμματα με φωτισμό νέον σχηματίζουν τη φράση «What if Women Ruled the World?» στο έργο της Yael Bartana που θα λάμψει απόψε, 8 Μαρτίου, στη βόρεια και τη νότια πρόσοψη του κτιρίου του Εθνικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης. Σε μια ημέρα συμβολική, την Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας, εγκαινιάζεται στο ΕΜΣΤ το δεύτερο μέρος του εκθεσιακού κύκλου «Κι αν οι γυναίκες κυβερνούσαν τον κόσμο;», που έχει δεχτεί πολλά σχόλια. Θετικά, καθώς προβάλλει το έργο πρωτοποριακών καλλιτέχνιδων, συχνά με φεμινιστική και ακτιβιστική δράση. Αρνητικά, καθώς επικρίνεται πως «γκετοποιεί» τη γυναικεία δημιουργία, εντείνοντας τους διαχωρισμούς.
Εξι εκθέσεις, ανάμεσά τους και τρεις νέες παραγωγές, πέντε καλλιτέχνιδων απαρτίζουν το β’ μέρος του αφιερώματος, που οργανώνεται με πρωτοβουλία της καλλιτεχνικής διευθύντριας του ΕΜΣΤ Κατερίνας Γρέγου και βασίζεται σε ένα συχνά επαναλαμβανόμενο υποθετικό ερώτημα: Τι θα συνέβαινε αν η διακυβέρνηση του κόσμου είχε θηλυκά χαρακτηριστικά; Θα υπήρχε λιγότερη βία; Περισσότερη δικαιοσύνη; Θα σήμαινε το τέλος των πολέμων; Θα ήταν τα ανθρώπινα δικαιώματα σε καλύτερη μοίρα; Θα υπήρχε μεγαλύτερη μέριμνα για το περιβάλλον και τον κόσμο; Θα βιώναμε περισσότερη στοργή και ενσυναίσθηση; «Σε μια εποχή που χαρακτηρίζεται από την πολιτική πόλωση και αυξημένες γεωπολιτικές εντάσεις, μοιάζει να είναι η κατάλληλη στιγμή να τεθεί αυτό το ερώτημα αλλά και να αποκατασταθούν ανισότητες μέσα στην ίδια την κυρίαρχη ιστορία της τέχνης, που για χρόνια περιθωριοποίησε ή κατέστησε αόρατες τόσες γυναίκες δημιουργούς, πόσο μάλλον σε μια χώρα όπως την Ελλάδα όπου, έως τώρα, δεν υπήρξε οργανωμένο φεμινιστικό κίνημα στα εικαστικά», υπογραμμίζει η Κατερίνα Γρέγου, αφήνοντας όπως αντιλαμβανόμαστε τους επισκέπτες να δώσουν τις δικές τους απαντήσεις.
● Τα αποψινά εγκαίνια των εκθέσεων πλαισιώνονται από δύο περφόρμανς: «Πώς να μεγαλώνεις και να παραμένεις στο ίδιο σχήμα» της Claudia Comte με την ερμηνεύτρια Andrea Tortosa Vidal και «Και μετά ήταν η Εύα» της Jeanna Criscitiello. Εκτός όμως από την επιγραφή με νέον της Yael Bartana, θα παρουσιαστεί στο Αμφιθέατρο του μεσοπατώματος του ΕΜΣΤ και η βιντεοηχητική εγκατάστασή της (επιμέλεια: Σταμάτης Σχιζάκης) «Two Minutes to Midnight» (2021). Η εικαστικός, που γεννήθηκε στο Ισραήλ και ζει στο Βερολίνο και στο Αμστερνταμ, ενώ θα εκπροσωπήσει τη Γερμανία στη φετινή Μπιενάλε Βενετίας (μαζί με τον Ersan Mondtag), βασίζει αυτό το έργο στην περφόρμανς του 2017 «What if Women Ruled the World?». Μέσα σε έναν χώρο που αποτελεί αντίγραφο του σκηνικού της ταινίας του Στάνλεϊ Κιούμπρικ «SOS Πεντάγωνο Καλεί Μόσχα» παρακολουθούμε να εξελίσσεται το σενάριο μιας πιθανής πυρηνικής σύρραξης. Σε αντίθεση όμως με την ταινία, το συμβούλιο της απειλούμενης χώρας αποτελείται μόνο από γυναίκες…
● Μία τοιχογραφία 30 μέτρων με εντυπωσιακό εφέ κυματισμού, που δημιουργεί δυναμική οπτική κίνηση, υποδέχεται τους επισκέπτες στο φουαγιέ του μουσείου. Είναι νέα παραγωγή του ΕΜΣΤ το έργο της Ελβετής Claudia Comte με τίτλο «Η προέλευση του φαινομένου του κρουστικού κύματος – κίτρινο και τυρκουάζ» (επιμέλεια: Δάφνη Βιτάλη). Λειτουργεί σαν μεταφορά για τον αντίκτυπο της ανθρώπινης δραστηριότητας στη φύση, θυμίζοντας πως ακόμη και οι πιο μικρές ενέργειες μπορούν να δημιουργήσουν κυματισμούς αλλαγής, όπως μια σταγόνα νερού δημιουργεί άπειρα κύματα.
● Νέα παραγωγή είναι και η μεγάλη τοιχογραφία της Hadassah Emmerich «Eπικούρειος Εδέμ», που κυριαρχεί στον χώρο των εκπαιδευτικών προγραμμάτων. Η καλλιτέχνιδα, που γεννήθηκε στην Ολλανδία και ζει στις Βρυξέλλες, είναι γνωστή για τις πολύχρωμες, τολμηρές, πληθωρικές τοιχογραφίες της όπου πλέκονται περίτεχνα στιλιζαρισμένες απεικονίσεις εξωτικών φρούτων, μελών του ανθρώπινου σώματος και φυσικών στοιχείων.
● Για πρώτη φορά το ΕΜΣΤ παρουσιάζει στην Ελλάδα ατομική έκθεση της διάσημης φωτογράφου Lola Flash. Δουλεύοντας στην πρώτη γραμμή της queer αναπαράστασης για περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες, η Lola Flash με το έργο και την ακτιβιστική της δράση αντιστέκεται στις προκαταλήψεις και τα στερεότυπα για το φύλο, τη σεξουαλικότητα και τη φυλή. Τώρα, στον 2ο όροφο του ΕΜΣΤ θα εκτεθεί η σειρά «Salt» που βρίσκεται σε εξέλιξη και παρουσιάζει, κόντρα στην ηλικιακή προκατάληψη και στα πρότυπα ομορφιάς, πορτρέτα επιδραστικών γυναικών άνω των 70 ετών (επιμέλεια: Ιόλη Τζανετάκη).
● «Ολα τα όνειρα είναι ενοχλητικά» είναι ο τίτλος της έκθεσης της Μαλβίνας Παναγιωτίδη, άλλη μια νέα παραγωγή του ΕΜΣΤ (3ος όροφος, επιμέλεια: Αννα Μυκονιάτη), αποτέλεσμα της έρευνάς της το περασμένο καλοκαίρι στις Σπέτσες, στο σπίτι όπου απομονώθηκε μετά τον πρόωρο θάνατο των δύο παιδιών της από φυματίωση η πρώτη Ελληνίδα ζωγράφος, η Ελένη Μπούκουρα-Αλταμούρα (1821-1900). Την περίοδο εκείνη η Αλταμούρα κατέφυγε στον πνευματισμό, σε μια προσπάθεια να επανασυνδεθεί με τα παιδιά της, αφήνοντας πίσω της αρκετούς θρύλους αλλά και ένα «μαγικό» χειρόγραφο με ξόρκια, που εμπνέουν τώρα την Παναγιωτίδη να δημιουργήσει ένα εμβυθιστικό σκηνικό, επανεξετάζοντας τον μύθο της «τρελής γυναίκας στη σοφίτα».
