«Τέσσερις απαγορεύσεις: Μην παρασύρεσαι από την προσωπική σου γνώμη. Μην αναγνωρίζεις τίποτα σαν απαραίτητο. Μην είσαι πεισματάρης. Μην είσαι εγωκεντρικός»
(Κομφούκιος)
Ζούμε σε μία χώρα που ο καθένας έχει πολύ ψηλά την άποψή του. Για πολλούς από εμάς, άλλωστε, αυτή ίσως να αποτελεί το σήμα κατατεθέν μας, το πιο εύκολο πράγμα για να «φιλοτεχνήσουμε» το προφίλ που νομίζουμε πως μας ταιριάζει. Όμως η αποτελεσματικότητα αυτής της απόπειρας δεν είναι πάντα η καλύτερη δυνατή, γιατί τελικά όλα χρειάζονται την κατάλληλη τεχνοτροπία. Βέβαια, ο Άγγελος Τερζάκης κάτι είχε δει και είχε καταλήξει στο συμπέρασμα πως «από τους δέκα ανθρώπους που σου ζητούν τη γνώμη σου για κάτι, οι εννέα το κάνουν μονάχα για να σου πούνε τη δική τους». Εντάξει, κατά την προσωπική μου άποψη και εμπειρία, δεν είναι καθόλου λίγοι αυτοί που το κάνουν, αλλά εννιά δεν είναι και μάλλον είμαι τυχερός για τις δικές μου καθημερινές αντίστοιχες αναλογίες. Ίσως αν το επιδιώκεις κιόλας, αυτό το ποσοστό τείνει να γίνει ολοένα και καλύτερο.
Η πανσπερμία των απόψεων είναι, λοιπόν, μία αναμφισβήτητη πραγματικότητα. Ειδικά στον ελλαδικό χώρο. Και αυτό δεν είναι κατά ανάγκη πρόβλημα. Πρέπει να ενθαρρύνουμε, άλλωστε, την έκφραση άποψης. Προβλήματα, μάλλον συνιστούν τα κίνητρα της εδραίωσης μίας τέτοιας κατάστασης και κυρίως οι συνέπειές της. Γιατί όσο απαραίτητο είναι να μπορούμε όλοι να καταθέτουμε την άποψή μας, άλλο τόσο αναγκαίο είναι να μπορούμε μετά από αυτή τη διαδικασία να προκύπτει μία μεταβολή των εκάστοτε όρων προς το καλύτερο. Δεν (πρέπει να) μιλάμε για να μιλάμε, αλλά να μιλάμε για να κάνουμε κάτι το ουσιαστικό. Έστω και το ελάχιστο δυνατό σε κάθε αντίστοιχη συγκυρία. Η έκφραση άποψης μπορεί να απελευθερώνει πρόσκαιρα, αλλά σε βάθος χρόνου γίνεται χρήσιμη όταν «ενεργοποιεί» όχι ηφαίστεια, αλλά κρίσιμες ανθρώπινες κινητικότητες. Η συνειδητοποίηση της εκάστοτε αναγκαιότητας πρέπει να οδηγεί σε επικέντρωση στην επίλυση των γρίφων και μόνο…
Η πειθώ είναι μία απαραίτητη προϋπόθεση. Χωρίς αυτήν δεν μπορούν οι ατομικές απόψεις να αλλάξουν τους όρους των ανθρώπινων κοινωνιών, ούτε υπό το πρίσμα των ατομικών καθημερινοτήτων, ούτε φυσικά όσον αφορά στο ίδιο το ευρύτερο κοινωνικό πεδίο. Βέβαια, οι άνθρωποι είμαστε πονηροί. Όταν στραβώνουν τα πράγματα τότε αρχίζουμε «τα απελεύθερα». Τα «δεν με νοιάζει», «δεν δίνω σημασία», τα «τι μου λες» και όλα αυτά τα παρεμφερή μίας βολικής αποστασιοποίησης που στην ουσία κρύβει αδυναμία αναμέτρησης με την υφή των προβλημάτων. Εντάξει, δεκτά όλα αυτά, αλλά καλό θα ήταν μία τέτοια large στάση να ισχύει και όταν πηγαίνουν καλά τα πράγματα. Γιατί δεν μπορεί να μας νοιάζει όταν χαιρόμαστε, και να μη μας νοιάζει όταν δεν χαιρόμαστε…
Σε κάθε τι, η πραγματικότητα έχει τα ηνία. Οι ανθρώπινες δραστηριότητες ή θα την αλλάξουν ή αυτή θα τις καταπιεί. Στο άμεσο μέλλον χρειαζόμαστε ανθρώπους ικανούς να επέμβουν και να αποτρέψουν την περαιτέρω οπισθοδρόμηση. Με γνώμονα την όσο το δυνατόν πιο έγκαιρη μεταστροφή των όρων της ανίσωσης. Για να έχεις, λοιπόν, πολιτική πειθώ στην πράξη, πρέπει η όποια δύναμή σου να μην προκύπτει από την επιτηδευμένη συμπεριφορά και μία ενδεχόμενη επιδέξια χρήση των κατάλληλων λέξεων. Η προπαγάνδα δεν πρέπει να εξαπατά. Ακόμα και η βαθιά γνώση των παρελθοντικών φιλοσοφικών θεωρήσεων δεν αρκεί. Για να κάνεις δουλειά σε βάθος δεν πρέπει να ξεγελάς πρόσκαιρα. Αλλά, να έχεις δίκιο. Για να έχεις δίκιο, πρέπει να γνωρίζεις επακριβώς τα αίτια. Και κυρίως τα περιθώρια που έχεις αφενός να απαλλαγείς από τα αίτια και αφετέρου να αναδιαμορφώσεις τους όρους που μπορείς.
Πού βρισκόμαστε άραγε λίγο μετά την έναρξη του 2024; Μετέωροι σε ένα σύμπαν δίχως σταθερά σημεία αναφοράς, θα έλεγε κάποιος. Η δική μου άποψη συμπυκνωμένη σε έξι λέξεις είναι η εξής: Αναζητώντας τις (επιτακτικές) συνταγές της νίκης. Όλα αυτά είναι πολύ δύσκολα. Για αυτό και στο σήμερα τα ηνία σε πολλά μέρη του κόσμου, αλλά και στην Ελλάδα, τα έχουν «οι άλλοι». Για αυτό και όταν τα χάνουν, αυτό γίνεται για λίγο. Για αυτό όλη η συζήτηση και όλες οι αναζητήσεις γίνονται σε στενά δρομάκια, «δίχως ορατά ξέφωτα». Δεν μπορούμε επ’ ουδενί να μιλάμε για διάχυση του απόλυτου, αλλά μονάχα για «μαθηματικές εξισώσεις» που χρειάζονται γρήγορη επίλυση. Για να μπορούμε να προχωρήσουμε στα παρακάτω, που εξακολουθούν να είναι απαραίτητα, ακομα κι αν σήμερα φαντάζουν μη προτεραιότητες…
ΥΓ. Επειδή, το πιστεύω ακράδαντα, το δικό μας πολιτικό στρατόπεδο (σε όλο το εύρος των ξεχωριστών εκφάνσεών του) είναι η μοναδική ουσιαστική λύση για ένα καλύτερο μέλλον της ανθρωπότητας, στο σήμερα πρέπει και να καταλαβαίνουμε τα λάθη μας, και να παραδειγματιζόμαστε από «τους δικούς μας» που πετυχαίνουν νίκες, που σημειώνουν προόδους, που πραγματικά αλλάζουν τους διεθνείς συσχετισμούς. Τις συνταγές της νίκης, μόνο οι νικητές μπορούν να τις προσεγγίσουν και να τις περιγράψουν με ευστοχία… Παρατηρώντας φερ΄ειπείν τις ευρύτερες γεωπολιτικές εξελίξεις μπορούμε να καταλάβουμε πως όταν το σχέδιο συνδυάζεται με την υπομονή, η συλλογική ευφυΐα με την ατομική τόλμη, πραγματικά η φορά της ανίσωσης αλλάζει. Σα βράχος που πλέον κινείται όπως θες εσύ…
