«Δεν έχω ανάγκη να ελπίζω για να επιχειρήσω, ούτε να επιτύχω για να επιμένω»
Ψάχνοντας να βυθιστώ τις άυπνες νύχτες μου σε λίγη καλή λογοτεχνία, έπεσε στα χέρια μου κατασκονισμένο και με διαλυμένο το εξώφυλλο το βιβλίο του Ιουλίου Βερν «Η Μυστηριώδης Νήσος», σε μετάφραση του Κ. Παπαπαναγιώτη από τις εκδόσεις Ι. Σιδέρης. Οι γκραβούρες που το εικονογραφούν θεωρούνται τα καλύτερα ίσως έργα του Ιουλίου Ντεκάρτ-Φερά, που έργα του κοσμούν και βιβλία του Ουγκό και του Πόε και που επίσης διακρίθηκε για την απεικόνιση εργατών και εργοστασίων σε μια εποχή που το προλεταριάτο αναδεικνυόταν σε κεντρικό υποκείμενο της Ιστορίας.
Η «Μυστηριώδης Νήσος» του Βερν συνομιλεί με άλλα φανταστικά νησιά, όπως το «Νησί της Ουτοπίας» του Μορ, αυτό της «Τρικυμίας» του Σέξπιρ, το νησί του «Ροβινσώνα Κρούσου» του Ντεφόε, την «Νήσο των Θησαυρών» του Στίβενσον, αλλά και της «Σχολής των Ροβινσώνων» του ίδιου του Βερν. Φανταστικά νησιά, όπου καταλήγουν ναυαγοί για να αναμετρηθούν με την αγριότητα της φύσης και των κακόβουλων ανθρώπων και συνήθως καταφέρνουν να ξαναγεννήσουν εκ του μηδενός έναν πολιτισμό που να αξίζει το όνομά του. Νησιά αληθινά, γιατί μιλούν για το όνειρο του αλλιώς που μένει ριζωμένο στην ψυχή του ανθρώπου.
Αναφορές σαν αυτές του Σαρτρ ή του Βέρνερ φον Μπράουν στον Βερν πείθουν για την αξία αυτού του «παραμυθά», που άλλη μια φορά επιβεβαίωσε πως κάποια παραμύθια αληθεύουν αλλά και προφητεύουν. Αυτό που επίσης εντυπωσιάζει στη «Μυστηριώδη Νήσο», στις «20.000 λεύγες υπό τη θάλασσα», στο «Αρχιπέλαγος στις φλόγες» είναι το γεωπολιτικό του όραμα.
Σε κάθε βιβλίο ο Βερν εκφράζεται σταθερά υπέρ όσων επαναστατούν για την ελευθερία τους. Κορυφαίο σύμβολο επαναστάτη, ο πλοίαρχος Νέμο, Ινδός αγωνιστής που επιτίθεται κατά των Αγγλων στο «20.000 λεύγες…». Και που στη «Μυστηριώδη Νήσο» –βιβλίο που ξεκινά μιλώντας υπέρ της απελευθέρωσης των νέγρων της Αμερικής– προστατεύει και καθοδηγεί αόρατος τους ναυαγούς. Nemo εξάλλου είναι η λατινική εκδοχή τού «Ούτις» της Οδύσσειας, που χρησιμοποιεί ο Οδυσσέας για να γελάσει τον Κύκλωπα σώζοντας τους συντρόφους του. Η αρχαιογνωσία του Βερν συμβαδίζει με τον σταθερό φιλελληνισμό του. Στις «20.000 λεύγες…» μας δείχνει τον Νέμο να μεταφέρει με το υποβρύχιό του, τον Ναυτίλο, όπλα στους Κρητικούς επαναστάτες του 1866-1869 και στο «Αρχιπέλαγος στις φλόγες» έχει για κεντρικό ήρωα έναν Γάλλο φιλέλληνα, τον Ερρίκο ντ’Αλμπαρέ…
Σκέφτομαι ότι τα Ελληνόπουλα παλαιότερων εποχών μπορούσαν να κρατούν στα χέρια τους βιβλία σαν του Βερν καλλιεργώντας τόσο τη φαντασία όσο και τη γνώση του τόπου τους αλλά και του κόσμου. Γιατί αγαπούσαν τους ανθρώπους όλων των ηπείρων και ταυτόχρονα της ουτοπίας που εμπνέει για να αλλάξει η ζωή.
-320x213.jpg)
