Η ερευνητική δημοσιογραφία ανθεί, αλλά αγωνίζεται να επιβιώσει

Μια πολύ σημαντική εκδήλωση για τη δημοσιογραφία –και τις προκλήσεις αλλά και τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει– πραγματοποιήθηκε στην αίθουσα Γιώργος Καράντζας, στον 1ο όροφο της ΕΣΗΕΑ, χθες, Δευτέρα. 

Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης (που οργάνωσε η Συσπείρωση Δημοσιογράφων «Δούρειος Τύπος») τονίστηκε η σπουδαιότητα της ερευνητικής δημοσιογραφίας, σε μια περίοδο ωστόσο που η ίδια η δημοσιογραφία βρίσκεται «υπό δίωξη», καθώς υπάρχουν ευθείες επιθέσεις και παρακολουθήσεις κατά δημοσιογράφων, στοχοποιήσεις και «δολοφονίες χαρακτήρα», «στοχευμένες» και εκδικητικού τύπου αγωγές (SLAPPs), καθώς και οικονομική ασφυξία. 

► Παρακολουθείστε εδώ τη συζήτηση. 

Μεταξύ άλλων τονίστηκε ότι η ερευνητική δημοσιογραφία έχει αρχίσει να ανθεί από το 2017 με την ίδρυση πολλών και αξιόλογων ερευνητικών ομάδων. Μέσα σε διάστημα λίγων ετών, οι ομάδες αυτές (και οι δημοσιογράφοι τους) έχουν προβεί σε σπουδαίες αποκαλύψεις, έχουν συνεργαστεί με μεγάλα διεθνή μέσα ενημέρωσης και έχουν λάβει σημαντικά βραβεία για το έργο τους. 

Ωστόσο, την ίδια ώρα, τα σπουδαία θέματα και οι αποκαλύψεις αυτές, σχεδόν δεν αγγίζουν τα συστημικά ΜΜΕ, τα οποία αρνούνται –σχεδόν συστηματικά– να τα φιλοξενήσουν και να τα προβάλουν. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα των υποκλοπών, ένα θέμα που μόνο όταν έλαβε συγκεκριμένη πολιτική διάσταση (με τις αποκαλύψεις να αφορούν τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ, Νίκο Ανδρουλάκη) έλαβε την προβολή που του άξιζε στα ελληνικά μέσα ενημέρωσης. 

Ηχηρή εξαίρεση στον παραπάνω κανόνα αποτελεί η «Εφημερίδα των Συντακτών», η οποία είναι από τα ελάχιστα ΜΜΕ που φιλοξενεί τα μεγάλα θέματα και τις αποκαλύψεις της ερευνητικής δημοσιογραφίας. 

Παράλληλα, στην εκδήλωση υπογραμμίστηκε ένα κρίσιμο ζήτημα που αντιμετωπίζουν οι ερευνητικές ομάδες και αφορά στη χρηματοδότησή τους. Όπως τονίστηκε, αρκετές από τις ομάδες αυτές δίνουν μάχη για την επιβίωσή τους, καθώς παρά το σπουδαίο έργο που επιτελούν, τα θέματά τους δεν τυγχάνουν ευρείας απήχησης και προβολής, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τα έσοδά τους. 

Η πρωτοβουλία της «Εφ.Συν.»

Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης, ο διευθυντής της «Εφημερίδας των Συντακτών», Σωτήρης Μανιάτης, προανήγγειλε καμπάνια με στόχο τη στήριξη της διανομής και των σημείων πώλησης του Τύπου. Η πρωτοβουλία αυτή αφορά την απαίτηση προς την Πολιτεία να χρηματοδοτήσει τη διατήρηση και επέκταση των σημείων πώλησης εφημερίδων σε όλη τη χώρα, όπως και την επιδότηση της ταχυδρομικής αποστολής τους.

Συγκεκριμένα, ο Σ. Μανιάτης ανέφερε τα εξής: 

«… στην Ελλάδα το μονοπώλιο των πηγών και της ενημέρωσης, συνοδεύεται από ένα μονοπώλιο διανομής του Τύπου και τα σημεία πώλησης σε όλη τη χώρα έχουν μειωθεί από 15.000 το 2010 σε λιγότερα από 4.000 σήμερα. Ουσιαστικά, έχουμε μπροστά μας έναν ιδιότυπο, σιωπηρό διωγμό του έγχαρτου Τύπου, που μπορεί για εφημερίδες που έχουν πίσω τους σημαντικά επιχειρηματικά κεφάλαια να μην έχει και τόση σημασία, αλλά για ανεξάρτητες εφημερίδες, που δίνουν βήμα και χώρο και στα ερευνητικά εγχειρήματα, ισοδυναμεί με επιχείρηση οικονομικής εξόντωσης. Υπάρχουν νησιά που εφημερίδα δεν πάει ούτε το καλοκαίρι και χωριά και κωμοπόλεις που το πλησιέστερο σημείο πώλησης εφημερίδων είναι σε 20 ή 30 χιλιόμετρα. Πόσες χιλιάδες αναγνώστες αποκλείονται έτσι από το δικαίωμα στην εφημερίδα; Και τι ακριβώς θα εκπροσωπεί η ΕΣΗΕΑ αν εξαφανιστούν οι εφημερίδες;»

»Στο μείζον ερώτημα της βιωσιμότητας, λοιπόν, εμείς θέλουμε να προσθέσουμε αυτή τη διάσταση και να προαναγγείλουμε μια καμπάνια με στόχο τη στήριξη της διανομής και των σημείων πώλησης του Τύπου. Θα καλέσουμε τις ενώσεις (δημοσιογράφων, τεχνικών, διοικητικών, ιδιοκτητών κ.α.) να επεξεργαστούν και να υποστηρίξουν την απαίτηση προς την Πολιτεία να κάνει το στοιχειώδες χρέος της, που κάνουν άλλωστε και πολλές χώρες όπως το Βέλγιο, η Γαλλία, η Γερμανία: να χρηματοδοτήσει τη διατήρηση και επέκταση των σημείων πώλησης εφημερίδων σε όλη τη χώρα, όπως και την επιδότηση της ταχυδρομικής αποστολής τους (Βέλγιο: 600.000 εφημερίδες τη μέρα στα γραμματοκιβώτια πολιτών με κρατική επιδότηση), αφαιρώντας από το μονοπώλιο της διανομής το άλλοθι ότι δεν μπορεί να κάνει τίποτα, εκτός από το να παρακολουθεί (ή να ενθαρρύνει) τον αργό θάνατο του Τύπου. Δεν έχουμε αυταπάτη ότι  θα ανακτήσουμε τις κυκλοφορίες των 500.000 φύλλων τη μέρα και 1,5 εκατ. το ΣΚ που είχαμε τη δεκαετία του 90 ή του 2000. Αλλά ένας διπλασιασμός των σημερινών ισχνών κυκλοφοριών θα έδινε ανάσα επιβίωσης στα έντυπα και την ευκαιρία στους αναγνώστες να είναι ξανά αυτοί οι βασικοί (και απαιτητικοί) χρηματοδότες τους.»

Όλα αυτά συμβαίνουν τη στιγμή που υπάρχει ομόθυμη καταδίκη από τα κόμματα (πλην… Ν.Δ.) για τη SLAPP αγωγή του Γρ. Δημητριάδη κατά της «Εφ.Συν.», του Reporters United και του δημοσιογράφου Θανάση Κουκάκη.

► Ακολουθούν συνοπτικά, τα θέματα που συζητήθηκαν στην εκδήλωση: 

Ερευνητικές ομάδες  Ανεξαρτησία – Χρηματοδότηση

Συντόνισε ο Ματθαίος Τσιμιτάκης και συμμετείχαν οι: 

• Ελίζα Τριανταφύλλου (InsideStory)
• Γιάννης Ορέστης Παπαδημητρίου (The Manifold)
• Κώστας Ζαφειρόπουλος (MIIR – Mediterranean Institute for Investigative Reporting)
• Νικόλας Λεοντόπουλος (Reporters United)
• Ηλιάνα Παπαγγελη (Solomon)

ΜΜΕ και εναλλακτικά μοντέλα χρηματοδότησης και διοίκησης

• Λαμπρινή Παπαδοπούλου Επίκουρη καθηγήτρια ΕΚΠΑ

Έρευνα VS Επικαιρότητα. Ποιος πληρώνει για  ενημέρωση;

Συντόνισε η Εμμανουέλα Αργείτη και συμμετείχαν οι:

• Σωτήρης Μανιάτης (Εφημερίδα των Συντακτών)
• Kωνσταντίνος Πουλής (The Press Project)
• Φωτεινη Λαμπρίδη (TV Χωρίς Σύνορα)

Η Δημοσιογραφία υπό δίωξη. SLAPPs, παρακολουθήσεις, οικονομική ασφυξία

Συντόνισε η Μάχη Νικολάρα και συμμετείχαν οι:

• Κώστας Βαξεβάνης
• Θανάσης Κουκάκης
• Σταύρος Μαλιχούδης
• Τάσος Τέλλογλου
• Θοδωρής Χονδρόγιαννος