Μερικές φορές βγαίνεις για καφέ, να περάσει η ώρα παρέα με έναν φίλο, άντε και να διαβάσεις ενδιάμεσα –μισοκλεφτά– κάτι απ’ τη σαββατοκυριακάτικη εφημερίδα. Κάθεσαι στο «Κοτζάμ», ένα από τα μικρά καφέ της πόλης, έξω, στο τρίστρατο, κάτω από ένα αναρριχώμενο φυτό που έχει σκεπάσει τη συμβολή των τριών δρόμων κι ένα μικρό άνοιγμα. Ο κορμός του είναι όσο ενός δέντρου, παράξενο για αναρριχώμενο ή μήπως είναι άλλης οικογένειας; Τώρα απ’ τα κλαδιά του κρέμονται καρποί σαν μεγάλα φρέσκα κουκιά. Ο ήλιος παιχνιδίζει περνώντας ανάμεσα απ’ τα κενά. Σχηματίζει φωτεινές εικόνες στο λιθόστρωτο του δρόμου, στις καρέκλες, στα ρούχα μας. Τα φύλλα του είναι ακόμα πράσινα, λιγοστά κιτρίνισαν και πέφτουν.
Τι εποχή και τούτη! Εχει χαρακτηριστικά από άνοιξη, καλοκαίρι και ολίγο φθινόπωρο. Ισως είναι η πέμπτη εποχή που αναφέρουν οι στίχοι των ποιητών. Δηλαδή εκτός των τεσσάρων του χρόνου, της φύσης, του κόσμου. Μια επιθυμητή, η οποία υπάρχει ή σχεδιάζουμε στον νου και στη φαντασία μας. Να όμως που παρουσιάστηκε στη ζωή μας τούτα τα χρόνια. Κι άλλοτε είχαμε ακραίες καιρικές συνθήκες και φαινόμενα. Μόνο που τώρα δεν είναι μεμονωμένα και αραιά, αλλά είναι χαρακτηριστικά του νέου καιρικού κλίματος.
Απ’ τις σκέψεις σε βγάζει το γρύλισμα του Ζαχαρία, του γηραλέου σκύλου, μόνιμου τροφίμου του καφέ. Μια περαστική γάτα τού χάλασε τη ραθυμία και τη διαρκή ραστώνη. Βαριεστημένα, μια που σηκώθηκε, πήγε στο δοχείο του νερού. Περισσότερο πίνει παρά τρώει. Ενα διερχόμενο μηχανάκι διαταράσσει την ησυχία των θαμώνων. Οι μικρομάνες σηκώνονται να φροντίσουν, να προστατέψουν τα παιδιά τους. Επανέρχεται η ησυχία κι ακούμε όμορφη μουσική, τζαζ, κλασική, γνωστά και άγνωστα ορχηστρικά κομμάτια. Αφήνουμε το βλέμμα μας να πλανηθεί γύρω, να συναντήσει εικόνες, σαν ένα αυτοσχέδιο, προσωπικό ντοκιμαντέρ.
Τότε εντοπίζεις την παλιά κτητορική επιγραφή στο υπέρθυρο του απέναντι κτίσματος: «ΑΜ 1861 Ιουν. 27». Ποιος να ήταν άραγες αυτός ο ΑΜ, ο πρώτος κτήτορας, για ποια χρήση το έχτισε πριν από εκατόν εξήντα δύο χρόνια; Πόσους ιδιοκτήτες να άλλαξε; Και τι θα είδαν οι μεγάλοι παραστάτες της πόρτας, αν μπορούσαν. Ολη η σύγχρονη ιστορία της πόλης και του νησιού βαραίνει τούτο το απλό κτίσμα και τα γειτονικά του.
Τώρα ετοιμάζεται να φτιασιδωθεί, να επιδιορθωθεί, να ανακαινιστεί. Γιατί στο πλάι του έχει τοποθετηθεί πινακίδα με την οικοδομική άδεια. Ηδη η παλιά του σκεπή κι ένας ετοιμόρροπος τοίχος καθαιρέθηκαν. Κρατήθηκαν οι παραστάτες των παραθύρων κι οι γωνιόπετρες, για να αξιοποιηθούν στην επισκευή. Το όμορφο, τα έργα των παλαιών ανθρώπων να προστατεύονται, να σώζονται και να συνεχίζουν τη ζωή τους στο πέρασμα των χρόνων, να γίνονται κομμάτι της τοπικής ιστορίας!
*Συγγραφέας, διδάκτορας Πολιτισμικής Τεχνολογίας και Επικοινωνίας
