Η γυναίκα και το δίκιο

Τα πράγματα είναι εκκωφαντικά απλά: στη ζωγραφική έχουμε τον Πικάσο, τον Μανέ, τον Μονέ, τον Ελ Γκρέκο, τον Γκόγια, τον… τον…

Στην κινηματογραφική σκηνοθεσία έχουμε τον Χίτσκοκ, τον Γκοντάρ, τον Μπέργκμαν, τον Αγγελόπουλο, τον Αντονιόνι, τον… τον…

Στο θέατρο έχουμε τον Μπρεχτ, τον Ιψεν, τον Γκολντόνι, τον Πίντερ, τον Μπέκετ, τον… τον…

Στη γλυπτική τον Μουρ, τον Τζιακομέτι, τον Ροντέν, τον Μποτέρο, τον Γιαννούλη Χαλεπά, τον… τον…

Στη λόγια μουσική έχουμε τον Στραβίνσκι, τον Μπουλέζ, τον Προκόφιεφ, τον Ραχμάνινοφ, τον Γκέρσουιν, για να μείνουμε στον 20ό αιώνα. Αλλά και στη λαϊκή και «έντεχνη» μουσική έχουμε τον Θεοδωράκη, τον Χατζιδάκι, τον Τσιτσάνη, τον Κουγιουμτζή, τον… τον…

Οι γυναίκες δεν απουσιάζουν βέβαια, σπάνια όμως οδηγήθηκαν σε τόσο μεγάλες κορυφές και αναγνωρίσεις. Μια Λούλα Αναγνωστάκη ή μια Φρίντα Λιάππα ήταν πάντα εξαιρέσεις, όχι ο κανόνας. Και αυτό δεν σταματά στους τεθνεώτες. Συνεχίζεται απρόσκοπτα και σήμερα. Παρά τις φαινομενικά μεγάλες προόδους στο γυναικείο ζήτημα, τίποτα στην πραγματικότητα δεν έχει αλλάξει. Στις τέχνες, όπως και στους περισσότερους τομείς της δημόσιας ζωής, η γυναίκα καταπιέζεται.

Πλέον μπαίνουν μεν οι γυναίκες -έχουν το δικαίωμα να μπουν, αν και όχι σε όλα τα μέρη του κόσμου- σε όλα τα επαγγέλματα και τις τέχνες, ωστόσο οι κορυφές παραμένουν κατά κανόνα αντρικές. Αυτό μπορεί να γίνεται και για λόγους καταμερισμού οικογενειακών ευθυνών -ένας άντρας σκηνοθέτης μπορεί να περιμένει δέκα μερόνυχτα το σωστό φως, μια γυναίκα με παιδιά όχι-, πιο πολύ όμως πρόκειται για ζητήματα εξουσίας. Η πατριαρχία καλά κρατεί, οι άντρες προτιμούν να προωθούν και να βοηθούν άντρες.

Χαρακτηριστικότερο όλων είναι το επάγγελμα του σεφ. Μπορεί κάθε ταβέρνα που σέβεται τον εαυτό της να έχει λ.χ. «συνταγές της γιαγιάς» και όχι βέβαια του παππού, μπορεί να ξέρουν να μαγειρεύουν δέκα φορές περισσότερες γυναίκες από άντρες, ωστόσο οι θέσεις των διάσημων σεφ είναι κλεισμένες για το αντρικό φύλο.

Θα πει κανείς: ναι, αλλά πλέον υπάρχουν και γυναίκες πρωθυπουργοί. Είναι γεγονός, όμως πρόκειται για πολύ μειοψηφικές περιπτώσεις. Είναι μάλιστα μεγάλη συμφορά το γεγονός ότι μέχρι πρότινος απαγορευόταν η γυναικεία ψήφος, γιατί, όπως έδειξε πρόσφατη πανευρωπαϊκή έρευνα της El Pais (βλ. Χριστίνα Πάντζου στην «Εφ.Συν.» 2 Νοεμβρίου 2023), οι γυναίκες είναι μετριοπαθέστερες των αντρών και ψηφίζουν σε πολύ μικρότερα ποσοστά ακροδεξιά κόμματα, κάτι που σε απλά ελληνικά σημαίνει ότι αν ψήφιζαν τη δεκαετία του ’30 ο Χίτλερ μπορεί και να μην είχε ακριβώς τη δύναμη που απέκτησε.

Μα θα πει κάποιος άλλος: στη λογοτεχνία γιατί διακρίνονται οι γυναίκες, ενώ στις τέχνες λιγότερο; Η απάντηση είναι απλή: η λογοτεχνία -διάβασμα και γράψιμο- χρειάζεται λιγότερους διαμεσολαβητές και λιγότερα μέσα. Η Αλκη Ζέη λ.χ. έγραφε πάντα στην κουζίνα. Και μια γυναίκα στην κουζίνα μπορεί να μην πάρει ποτέ αστέρι Μισελέν, ανάμεσα όμως στη σάλτσα και τη λάντζα μπορεί -γιατί όχι;- να προκύψει και Νόμπελ.