Εντάξει, θα πρέπει να περιμένουμε μέχρι τον Μάρτιο για να το δούμε, αλλά η νέα παράσταση της ομάδας Ματαρόα που θα παρουσιαστεί τότε γίνεται με αφορμή τη συμπλήρωση 50 χρόνων από τον Νοέμβριο του 1973. Δεν είναι η πρώτη φορά που ο ηθοποιός και σκηνοθέτης Μάνος Βαβαδάκης ασχολείται με την Ιστορία: την περίοδο 2019-2020, για το Θέατρο Τέχνης, είχε σκηνοθετήσει, σε μια εξαιρετική παράσταση, τους «Ανθρωποφύλακες» του Περικλή Κοροβέση, αντιπαραβάλλοντας στη συγκλονιστική μαρτυρία-ντοκουμέντο ιστορικά στοιχεία της εποχής, ψηφίδες από το χαζοχαρούμενο αφήγημα με το οποίο επιχειρούσε η δικτατορία να καλύψει τις φρικαλεότητές της, από τους αγώνες-μασκαράτες αρχαιοελληνικού κλέους μέχρι την καταναλωτική ανεμελιά των διαφημίσεων που πρόβαλλε η κρατική τηλεόραση.
Υπήρξε και συνέχεια στις ιστορικές αναπαραστάσεις στο πλαίσιο του θεάτρου-ντοκιμαντέρ με την ομάδα RMS-Mataroa, όταν μετέφεραν στο σανίδι σε συνεργασία με τον σκηνοθέτη Ακύλλα Καραζήση το «Σύντομο καλοκαίρι της αναρχίας» του Χανς Μάγκνους Εντσενσμπέργκερ, το 2020, πάλι στο Θέατρο Τέχνης, για τον επαναστατικό αγώνα ενάντια σε ένα φασιστικό πραξικόπημα, αλλά και την απόπειρα εγκαθίδρυσης του ονείρου μιας ριζοσπαστικά διαφορετικής κοινωνίας στη διάρκεια του Ισπανικού Εμφυλίου το 1936.
● «Ψωμί, παιδεία, ελευθερία», πόσο επίκαιρο παραμένει το σύνθημα της εξέγερσης του Πολυτεχνείου, ποιες σκέψεις οδηγούν σε αυτό το έργο 50 χρόνια μετά το γεγονός;
Δεν είναι το μόνο σύνθημα που παραμένει επίκαιρο από τότε… Η ιδέα για μια τέτοια παράσταση ξεκίνησε μέσα μου ακριβώς μετά τους «Ανθρωποφύλακες», που περικλείουν το κομμάτι των βασανιστηρίων: από εκεί ξεκινά η συζήτηση για την αντίσταση του ελληνικού λαού απέναντι στη χούντα. Αμέσως μετά τη μαρτυρία του Περικλή Κοροβέση έψαξα στο ιστορικό υλικό και συνειδητοποίησα ότι το Πολυτεχνείο ήταν η κολυμβήθρα του Σιλωάμ για όλους τους Ελληνες. Τι εννοώ; Αν δεν είχε γίνει η εξέγερση, νομίζω ότι δεν θα είχαμε κανένα πολύ μεγάλο μαζικό γεγονός που να δείχνει ότι αυτός ο λαός με έναν τρόπο αντιστάθηκε. Με αφορμή το Πολυτεχνείο θα εξερευνήσουμε όλο αυτό το κομμάτι της σιωπής που επέδειξαν οι Ελληνες μέσα στην επταετία. Η αλήθεια είναι ότι κι εγώ πριν ξεκινήσω να διαβάζω και να το μελετώ γνώριζα μόνο αυτά που μας μαθαίνουν από το σχολείο και αυτά ίσως έχουν παίξει έναν καταστροφικό ρόλο για τα γεγονότα του Πολυτεχνείου.
● Με ποιον τρόπο;
Ολες οι εθνικές επέτειοι που έχουν ενσωματωθεί στον μηχανισμό κατασκευής εθνικής συνείδησης έχουν μετατραπεί σε ένα είδος μουσειακής επετείου. Τα ίδια τραγούδια, οι ίδιες πληροφορίες… Μέσω του επίσημου εορτασμού έχουν ενσωματωθεί και περάσει στην κοινωνία πάρα πολλοί μύθοι. Ακόμη και η πορεία, που τα πρώτα χρόνια είχε μια μεγάλη δυναμική για την κοινωνία, έχει καταλήξει να είναι τελείως φολκλόρ, μια πορεία με τα ίδια συνθήματα, ενώ θα μπορούσε να αποτελεί εφαλτήριο για νέες διεκδικήσεις. Η παράσταση θα προσπαθήσει να καταρρίψει μερικούς από τους μύθους μέσα από τις μαρτυρίες πρωταγωνιστών των γεγονότων. Διαπιστώνουμε ότι υπάρχει μεγάλη διάσταση απόψεων σχετικά με το πώς ακριβώς δημιουργήθηκαν κάποια πράγματα και αυτή είναι και η μαγεία της Ιστορίας.
● Υπάρχει κάποιος από τους μύθους που ανακαλύψατε ότι καταρρίπτεται και μπορείτε να μοιραστείτε μαζί μας;
Ο λόγος που συγκεντρώθηκαν οι φοιτητές στο Πολυτεχνείο, για παράδειγμα. Κάτι που δεν είναι ευρέως γνωστό είναι ότι το υπουργείο Παιδείας είχε δώσει στις 14 Νοεμβρίου άδεια για την πραγματοποίηση γενικών συνελεύσεων στις πανεπιστημιακές σχολές, γιατί ήταν απαγορευμένες μέχρι τότε. Και από μια λανθασμένη πληροφορία -που δεν ξέρει κανείς ποιος τη μετέδωσε- ότι γίνονται φασαρίες στο Πολυτεχνείο, ξεκίνησαν οι φοιτητές από όλες τις σχολές και πάνε στο Πολυτεχνείο και ξαφνικά βρίσκονται εκεί, χωρίς αντικείμενο και χωρίς να γνωρίζουν τι συμβαίνει και καθώς βρέθηκαν εκεί ενώνονται και ξεκινάει το Πολυτεχνείο. Κανείς δεν ξέρει αρχικά τον λόγο αλλά το τι συνέβη στη συνέχεια δείχνει το πόσο έτοιμο ήταν να συμβεί κάτι. Κάθε ψηφίδα Ιστορίας σου ανοίγει έναν δρόμο προς τη φαντασία. Κι ας μην ξέρει κανείς ακριβώς στην πραγματικότητα πώς έγινε να βρεθούν εκεί… Ενα ακόμη πολύ ενδιαφέρον στοιχείο είναι η παρουσία των μαθητών στο Πολυτεχνείο. Γράφει η Νάντια Βαλαβάνη ότι αυθόρμητα και πάλι, χωρίς να ξέρει κανείς -έτσι γίνονταν τα πράγματα- είχαν φτιάξει μια γραμμή βοήθειας που οδηγούσε στο Πολυτεχνείο προκειμένου να μεταφέρουν εκεί τους τραυματίες απέξω. Κι ότι ξαφνικά εμφανίστηκαν οι μαθητές να βοηθούν και να βρίσκονται μέσα στο Πολυτεχνείο κι επειδή δεν ήξεραν πολλά αντάρτικα και επαναστατικά τραγούδια όπως οι φοιτητές, για να διατηρήσουν υψηλό το φρόνημα, ξεκίνησαν να τραγουδούν τα τραγούδια της εποχής…
—
♦ Πληροφορίες: Η παράσταση «TANK/Ολη νύχτα εδώ», που θα κάνει πρεμιέρα στις 4 Μαρτίου από την ομάδα RMS-Mataroa, για τα γεγονότα της εξέγερσης του Πολυτεχνείου, θα επιχειρήσει, με αφετηρία το βιβλίο «Ολη νύχτα εδώ» σε επιμέλεια Ιάσονα Χανδρινού, μια σκηνική ανασύνθεση -σχεδόν λεπτό προς λεπτό- εκείνων των τεσσάρων ημερών, σε μια προσπάθεια εξερεύνησης της ιστορικής αλήθειας. Παίζουν: Μάνος Βαβαδάκης, Στέλλα Βογιατζάκη, Χαρά-Μάτα Γιαννάτου, Κατερίνα Ζησούδη, Κατερίνα Παπανδρέου, Κωνσταντίνος Πλεμμένος.
