ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ
Πέρασε της Γερμανίας: οριζόντιες αριθμητικές εγγυήσεις, δεσμευτικά όρια και διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος για τα κράτη-μέλη που ξεπερνούν τις δεσμεύσεις τους.
Η Συμφωνία των 27 υπουργών Οικονομικών για τους δημοσιονομικούς κανόνες ήταν επείγουσα. Την 1η Ιανουαρίου του 2024 οι αυστηροί και δύσκαμπτοι δημοσιονομικοί κανόνες του Συμφώνου Σταθερότητας θα έπρεπε να επανέλθουν μετά την αναστολή τους λόγω υγειονομικής και ενεργειακής κρίσης. Με τις ευρωεκλογές να έχουν ήδη προγραμματιστεί για τον Ιούνιο οι 27 θέλησαν να προλάβουν τις εξελίξεις και να συμφωνήσουν σε ένα πακέτο κανόνων που θα σηματοδοτήσουν την «επόμενη μέρα».
Οι δημοσιονομικοί κανόνες του Συμφώνου Σταθερότητας υποχρεώνουν και τα 27 κράτη-μέλη να διατηρούν τα δημοσιονομικά τους ελλείμματα κάτω από το 3% του ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) και το δημόσιο χρέος τους κάτω από το 60% του ΑΕΠ, όρια που πολλά κράτη τα υπερβαίνουν σήμερα μετά από χρόνια άντλησης άφθονων χρημάτων για την άμβλυνση των επιπτώσεων των απανωτών κρίσεων.
Η συμφωνία που επετεύχθη χθες διατηρεί ανέπαφους τους στόχους του 3% και του 60%, που έτσι κι αλλιώς ορισμένοι οικονομολόγοι θεωρούν αυθαίρετους και παρωχημένους, αλλά επιφέρει επιπλέον σημαντικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο τα δύο αυτά μεγέθη πρέπει να επιτευχθούν στην πράξη.
Θα εξαιρούνται από τη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος οι αμυντικές δαπάνες, ωστόσο οι υπουργοί έδωσαν λιγότερο περιθώριο στην «πράσινη και ψηφιακή μετάβαση»
Κάθε κράτος-μέλος θα σχεδιάζει ένα μεσοπρόθεσμο δημοσιονομικό σχέδιο για να μειώσει το έλλειμμά του με αξιόπιστο ρυθμό και να θέσει το χρέος σε «εύλογη καθοδική πορεία». Τα σχέδια ανά χώρα θα αποτελέσουν αντικείμενο πρώτων διαπραγματεύσεων μεταξύ της Επιτροπής και των πρωτευουσών με βάση μια «τεχνική πορεία» που θα παρέχεται από τις Βρυξέλλες και θα εγκριθεί αργότερα από το Συμβούλιο.
Οι μεταρρυθμισμένοι κανόνες θα υποστηρίζονται από δύο αριθμητικές εγγυήσεις, μία με βάση το χρέος και μία με βάση το έλλειμμα. Τα κράτη-μέλη που ξεπερνούν τα δεσμευτικά όρια και αποκλίνουν από τις δεσμεύσεις που έχουν αναλάβει στο πλαίσιο των μεσοπρόθεσμων σχεδίων τους θα υπάγονται εξ ορισμού στη λεγόμενη διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος (ΔΥΕ). Η έναρξη της ΔΥΕ θα οδηγεί σε πρόστιμα εάν η παραβατική συμπεριφορά επιμένει. Τα πρόστιμα θα είναι σταδιακά για να γίνουν πιο αξιόπιστα και κυρίως δεν θα έχουν ανώτατο όριο, μια βασική παραχώρηση προς τον συνασπισμό των «τσιγκούνηδων».
Από τη ΔΥΕ θα εξαιρούνται οι αμυντικές δαπάνες (εξ ου και οι σχετικοί πανηγυρισμοί από τον Ελληνα υπουργό Οικονομικών Κ. Χατζηδάκη), ωστόσο οι υπουργοί έδωσαν λιγότερο περιθώριο στην «πράσινη και ψηφιακή μετάβαση».
Η συμφωνία δεν θα ήταν εφικτή αν δεν είχαν συμφωνήσει Γαλλία και Γερμανία. Το Βερολίνο και οι άλλες χώρες των «τσιγκούνηδων» του Βορρά, όπως η Ολλανδία, η Αυστρία, η Σουηδία και η Δανία, επέμειναν ότι οι προσαρμογές έπρεπε να συνδυαστούν με αριθμητικές ομοιογενείς εγγυήσεις που θα εγγυώνται την ετήσια μείωση των υπερβολικών επιπέδων χρέους και ελλείμματος.
Αλλά η Γαλλία, της οποίας το χρέος βρίσκεται εδώ και καιρό πάνω από το όριο του 90%, αντιστάθηκε σε αυτή την προσέγγιση, υποστηρίζοντας ότι οι αυτόματοι κανόνες θα ήταν αντιπαραγωγικοί, θα απέτρεπαν τις επενδύσεις σε στρατηγικούς τομείς και θα μείωναν την οικονομική ανάπτυξη.
Η προκαταρκτική συμφωνία που επιτεύχθηκε την Τετάρτη περιλαμβάνει πολλά, αν όχι όλα, από τα κύρια αιτήματα που εξέφρασε η Γερμανία, η οποία είχε μεγαλύτερο αριθμό συμμάχων από τη Γαλλία και ως εκ τούτου ισχυρότερο διαπραγματευτικό χαρτί.
