Οι στρογγυλές επέτειοι, στα γυρίσματα των δεκαετιών, είθισται να αποκτούν ξεχωριστή βαρύτητα. Και στα γυρίσματα των αιώνων οι επέτειοι -οι εκατονταετηρίδες και τα πολλαπλάσιά τους- είναι ακόμη πιο «βαριές» (ή απλώς βαρύγδουπες), αλλά καθώς ξεπερνούν τον κύκλο ζωής των ανθρώπων, εξαντλούνται ως γιορτές, συντηρούν ή ανασυνθέτουν εθνικές (και άλλες) μυθολογίες, αναπαράγουν επεξεργασμένη, όχι βιωμένη μνήμη.
Αντίθετα, στα δεκάχρονα, τριαντάχρονα ή πενηντάχρονα μιας επετείου, όση διαμεσολάβηση ή στρέβλωση κι αν παρεμβληθεί, υπάρχει η ζωντανή μνήμη των πρωταγωνιστών του ιστορικού γεγονότος.
Από τους συντελεστές της εξέγερσης του Νοέμβρη του 1973 και του αντιδικτατορικού φοιτητικού κινήματος που το Πολυτεχνείο ήταν η κορύφωσή του, λίγοι χάθηκαν πρόωρα. Οι περισσότεροι είναι ενεργοί πολίτες, παράγοντες της δημόσιας ζωής, επιστήμονες, επαγγελματίες, με διακριτό στίγμα στα πεδία δράσης τους, ακόμη κι αν τυπικά «ιδιωτεύουν». Οι μαρτυρίες τους είναι αδιαμεσολάβητες, αυθεντικές, έστω κι αν έχουν περάσει από φίλτρα ατομικής ή συλλογικής μυθολογίας. Εστω κι αν δεν συμπίπτουν οι καταγραφές ακόμη και ανθρώπων που στάθηκαν δίπλα δίπλα μπροστά στην πύλη του Πολυτεχνείου, λίγο πριν σαρωθεί από τις ερπύστριες του τανκ.
Επομένως, το Πολυτεχνείο ζει πρώτα απ’ όλα γιατί ζουν οι συντελεστές του. Οι σημερινοί 70άρηδες αυτής της γενιάς έχουν κάθε λόγο να ξανακαταθέσουν τη ζωντανή μνήμη τους για την εξέγερση που τρόμαξε τη χούντα, ξάφνιασε τους εξόριστους, φυλακισμένους, παράνομους ή σιωπηλούς πολιτικούς της εποχής και στοίχειωσε το μεταπολιτευτικό πολιτικό σύστημα που διαμορφώθηκε στον απόηχο, αλλά σε «απόσταση ασφαλείας» από την εξέγερση.
Η «Εφ.Συν.» συμμετέχει στην 50ή επέτειο της εξέγερσης του Νοέμβρη του 1973, ελπίζουμε με ουσιαστικό τρόπο. Δίνουμε λόγο σε ανθρώπους που την έζησαν από τα μέσα. Με έξι μοναδικές εκδόσεις που θα προσφερθούν σε ισάριθμες εκδόσεις Σαββατοκύριακου, από μεθαύριο 27η Οκτωβρίου μέχρι το Σάββατο 2 Δεκεμβρίου.
● Το πρώτο βιβλίο της σειράς είναι ο «Θάλαμος Ανανήψεως» της Πέπης Ρηγοπούλου, ομότιμης καθηγήτριας ΕΚΠΑ και συνεργάτιδας της «Εφ.Συν.», που με αφορμή τη δική της οδυνηρή εμπειρία στην πύλη του Πολυτεχνείου κάνει μια συναρπαστική ανασύσταση της ιστορικής μνήμης μέσα από τη διαδρομή της ίδιας και της οικογένειάς της.
● Ο Ηλίας Γκρης, δημοσιογράφος, ποιητής, συγγραφέας, που ως φοιτητής έζησε την εξέγερση από τα μέσα, υπογράφει τις δύο επόμενες εκδόσεις της σειράς. «Το μελάνι φωνάζει» είναι ο τίτλος της ανθολόγησης λογοτεχνικών κειμένων για το Πολυτεχνείο που έχει κάνει ο Ηλίας Γκρης και θα κυκλοφορήσει σε τρίτη, επικαιροποιημένη για τους αναγνώστες της «Εφ.Συν.» έκδοση. Ο πρώτος τόμος (4/11) είναι «Η 17η Νοέμβρη 1973 στην ποίηση» και ο δεύτερος (11/11) «Η 17η Νοέμβρη στην πεζογραφία».
● Ο Ολύμπιος Δαφέρμος, μέλος της Συντονιστικής Επιτροπής το 1973, συγγραφέας αρκετών βιβλίων για το φοιτητικό κίνημα, καταθέτει «Μια προσωπική ματιά», όπως είναι ο υπότιτλος του βιβλίου «Η εξέγερση του Πολυτεχνείου» που θα προσφερθεί στους αναγνώστες της «Εφ.Συν.» με την έκδοση στις 18/11.
● Στις 25/11 θα δοθεί το βιβλίο «Μαρτυρία από το ματωμένο φοιτητικό κίνημα 1967-1974» του Λουκά Αποστολίδη, εργατολόγου, πρώην βουλευτή και υφυπουργού, που συμμετείχε στον αντιδικτατορικό αγώνα και στην εξέγερση. Είναι από τα πρώτα βιβλία που εκδόθηκαν πολύ κοντά στα γεγονότα, το 1974. Επανεκδόθηκε το 2021 και αυτή θα είναι η τρίτη έκδοσή του.
● Τέλος, το Σάββατο 2 Δεκεμβρίου, ο δικός μας Δημήτρης Ψαρράς, μέλος της Συντονιστικής Επιτροπής το 1973, θα αντιμετωπίσει σε μια ειδική έκδοση για την «Εφ.Συν.» τη μακρόχρονη και συστηματική επιχείρηση αναθεώρησης των γεγονότων από τις συντηρητικές/καθεστωτικές δυνάμεις. Μια και το Πολυτεχνείο ήταν και παραμένει «Ενας εφιάλτης για τη Δεξιά», όπως είναι ο τίτλος του βιβλίου του Δ. Ψαρρά με το οποίο θα κλείσει ο κύκλος προσφορών της «Εφ.Συν.» για τα 50χρονα.
