Εμβληματική μορφή της πληθυντικής αιρετικής Αριστεράς, συγκαταριθμούμενης της ελευθεριακής εκδοχής της, ο Νίκος Γιαννόπουλος! Τον γνωρίζω πάνω από σαράντα χρόνια και τον θαυμάζω ανέκαθεν για πολυδιάστατες αρετές του. Πρόκειται για χαρισματική προσωπικότητα που συνδυάζει μοναδικά καίρια σκέψη, ρηξικέλευθες αναζητήσεις, ανυποχώρητη δράση, σπάνια μεθοδικότητα, συντροφικότητα και κάμποσα ακόμα στα οποία δεν είναι της ώρας ούτε του χαρακτήρα μου να επεκταθώ. Πολύ προτού γίνουμε καλοί συνάδελφοι στην «Ελευθεροτυπία», με τον αδελφό του Αρίστο μεγαλουργήσαμε εξ απαλών ονύχων στις Αριστερές Συσπειρώσεις, στο φοιτητικό και στο ευρύτερο κίνημα σε επικές εποχές.
Λατρεμένος μου μεν ο Αρίστος, αλλά με τον Νίκο, παρότι υποδαυλίσαμε από κοινού κορυφαίες συγκρούσεις της δεκαετίας του ’80 –άντε και λίγο του ’90–, δεν έλαχε να ταιριάξουν τα χνότα μας, ίσως επειδή η τζαναμπέτισσα μεταξύ μας χημεία δεν τα ’φερε ποτέ κοντά. Εξακολουθούμε να συνυπάρχουμε, βέβαια, σε ποικίλες συναναστροφές και συνάφειες, αλλά μέχρις εκεί. Το βιβλίο του «ω, λε, φιλαλάκο – Μια ιστορία για το κίνημα, τη ζωηρή άκρα Αριστερά και τους ανθρώπους της» (Κουκκίδα, 2019) αποτέλεσε εκδοτικό γεγονός για τον «χώρο». Φρόντισα αμέσως να το προμηθευτώ, καθώς άκουσα επαινετικές κριτικές από ανθρώπους εμπιστοσύνης.
Επτακόσιες σελίδες, αρκετές από τις οποίες διέτρεξα αυθωρεί διαγωνίως. Με ξένισε εξαρχής η ιδέα της αυτοβιογραφίας ατόμου, που μπορεί να μη διάγει την πρώτη του νιότη, αλλά τυγχάνει ακόμη ακμαιότατο και σε πλήρη δράση. «Την ψώνισε, φαίνεται, οψίμως ο Γιαννόπουλος» σκέφτηκα και τοποθέτησα το πόνημα στη στοίβα με τα υπ’ όψιν για να εντρυφήσω ευκαιρίας δοθείσης. Το δοκίμαζα κατά καιρούς, ωστόσο με απέτρεπε ο όγκος του. Κατά κοινή ομολογία, οι διακοπές προσφέρονται ανέκαθεν για απολαυστικές αναγνώσεις, οπότε πήρα το βιβλίο στο χωριό, όπου ξεχάστηκε μοιραία σ’ ένα συρτάρι με τόμους που δεν ήταν γραφτό τους να διαβαστούν. Το ξετρύπωσα φέτος που είχα άφθονο χρόνο και το κατέταξα στις προτεραιότητες του καλοκαιριού. Το ’πιασα, έστω και αργά, στις αρχές της βδομάδας και το ξεκοκάλισα απνευστί σε τρεις μέρες, ακριβέστερα νύχτες.
Ντουμανιασμένος απ’ τα τσιγάρα και ξέπνοος απ’ τη νύστα το ’κλεινα τα πρώτα χαράματα για να το ξανανοίξω την επομένη. Είχα διαβάσει και άλλοτε εξαιρετικά κείμενα του Γιαννόπουλου, κυρίως πολιτικά, στο «ω, λε, φιλαλάκο» όμως αποκαλύπτει αστείρευτη λογοτεχνική φλέβα. Αψογα ελληνικά –δασκαλοπαίδι γαρ και, ως βετεράνος αριστεριστής τροτσκιστικής κοπής, φερεπίφορος στην αυτομόρφωση–, ζωηρότατες περιγραφές, ευτράπελα, συχνά φλεγματικά και αυτοσαρκαστικά. Διαρκείς αναφορές σε γεγονότα και ονόματα, καταιγιστικές μεν, οξυδερκείς δε, ώστε να μη γίνεται κουραστικός.
Ηθογραφική, πέρα για πέρα βιωματική και αγαπησιάρικη προσέγγιση της μεταπολιτευτικής περιπέτειας της άκρας Αριστεράς εν Ελλάδι και αλλού. Παρότι θυμάμαι οπωσούν διαφορετικά ορισμένες λεπτομέρειες κορυφαίων στιγμών περασμένων δεκαετιών –άτιμο πράμα ο μηχανισμός της μνήμης–, ο Γιαννόπουλος καταφέρνει, εκτός από τη δική του ζωή, να περιγράψει εναργώς σημαντικό μέρος και της δικής μου, κάτι που –δεν μπορεί– εισπράξαμε πολλοί. Παρελαύνουν στις σελίδες του εκατοντάδες γνωστά και μη εξαιρετέα πρόσωπα, αρκετά από τα οποία στενοί μου φίλοι και σύντροφοι ζωής. Λένε ότι οι σχέσεις σφυρηλατούνται, μεταξύ άλλων, και στα ξενύχτια, οπότε χρωστάω στον Νίκο την αναπαράσταση της παλιάς παρέας, ευεργετικής και ζωογόνας στη μουντή ατμόσφαιρα της ορεινής Νάξου τούτα τα τρία βράδια.
