Η πρώτη παράσταση στην Αρχαία Βασιλική Επισκοπή στη Φιλιππούπολη της Βουλγαρίας παρουσιάζεται απόψε, στο πλαίσιο του σημαντικού διεθνούς φεστιβάλ θεάτρου της Φιλιππούπολης «Crossroads Stage Autumn Theater Festival», και είναι ελληνική: πρόκειται για την «Ελένη» του Ευριπίδη σε σκηνοθεσία Ιόλης Ανδρεάδη, διασκευή της ίδιας και του Αρη Ασπρούλη, με τη Βασιλική Τρουφάκου να ενσαρκώνει όλους τους ρόλους και τον κορυφαίο Ελληνα κρουστό Νίκο Τουλιάτο επί σκηνής. Ενα έργο «για την ανώφελη τρέλα του πολέμου και για τα αδειανά πουκάμισα που χαρίζει ως τρόπαια», όπως λέει χαρακτηριστικά η σκηνοθέτρια.
Η διεθνής διάκριση για το ελληνικό θέατρο προσλαμβάνει ιστορικές διαστάσεις αφού είναι η πρώτη φορά που φιλοξενείται θεατρική παράσταση στον μοναδικής ομορφιάς και τεράστιας αρχιτεκτονικής σημασίας αρχαιολογικό χώρο της Βασιλικής Επισκοπής της Φιλιππούπολης, που χρονολογείται από τα μέσα του 4ου αιώνα, ανακαλύφθηκε τυχαία τη δεκαετία του ‘80, αναστηλώθηκε το 2019 και άνοιξε τις πύλες του για το κοινό το 2021. Η πρόσκληση προήλθε από τον τέως καλλιτεχνικό διευθυντή του Δραματικού Θεάτρου της Φιλιππούπολης και νυν υπουργό Πολιτισμού της Βουλγαρίας, Krastyu Krastev, για το ετήσιο φεστιβάλ που διοργανώνει το Δραματικό Θέατρο της Φιλιππούπολης.
Αρχιτεκτονικό αριστούργημα του παγκόσμιου πολιτισμού, μνημείο που συγκαταλέγεται στον Κατάλογο Πολιτιστικής και Φυσικής Κληρονομιάς της UNESCO, η Βασιλική Επισκοπή της Αρχαίας Φιλιππούπολης φημίζεται για τα μοναδικά ψηφιδωτά της, έκτασης 2.000 τετραγωνικών μέτρων. Πρόκειται για πρώιμη χριστιανική Βασιλική, τη μεγαλύτερη αυτής της εποχής στη Βουλγαρία. Χτίστηκε στα μέσα του 4ου αιώνα υπό την ηγεμονία του Μεγάλου Κωνσταντίνου και γύρω από αυτήν, κατά τον Μεσαίωνα, βρέθηκε νεκρόπολη με περίπου 200 χριστιανικούς τάφους. Με μωσαϊκά δάπεδα σε δύο επίπεδα που απεικονίζουν περίπου εκατό διαφορετικά είδη πτηνών και διάφορα παγανιστικά σύμβολα, ανακαλύφθηκε τυχαία το 1982, κατά τη διάρκεια διάνοιξης δρόμου, ενώ η αναστήλωσή της χρηματοδοτήθηκε από το America for Bulgaria Foundation, τον δήμο του Πλόβντιβ και το υπουργείο Πολιτισμού της Βουλγαρίας.
Μετά τον «Ιωνα», που επίσης είχε διεθνή πορεία τη διετία 2017-2019, η Ανδρεάδη επιστρέφει στο αρχαίο δράμα, στον Ευριπίδη αλλά και στη σκηνοθετική τελετουργία της ερμηνευτικής δοκιμασίας πολλαπλών χαρακτήρων από έναν μόνο ηθοποιό με την «Ελένη», που σύμφωνα με τη σκηνοθέτρια «δεν είναι μια ιλαροτραγωδία. Είναι ένα έργο τρομακτικά επίκαιρο και σπαρακτικό. Ενα έργο τραγικό που μιλά για το εδώ και τώρα. Ενα έργο για τη γυναίκα. Και ένα έργο για τον πόλεμο. Για τη ριζική αθωότητα της γυναίκας και για τον τρόπο που η μοίρα της τόσο συχνά υφαίνεται αποκλειστικά μέσα από τις αποφάσεις και τη βία των ανδρών. Ενα έργο για τον παραλογισμό της μάχης και τις πληγές του έρωτα. Ενα έργο για την ομορφιά ως πηγή δυστυχίας».
Οπως σημειώνει για τη σκηνοθετική επιλογή της: «Επιλέγω αυτό το “γυναικείο έργο” να το ερμηνεύσει ολόκληρο μια γυναίκα ηθοποιός, η Βασιλική Τρουφάκου, αντιμετωπίζοντας μέσα σε μία ώρα πολλαπλούς ρόλους της ιστορίας, αντρικούς και γυναικείους, νεότερης και μεγαλύτερης ηλικίας, γιατί θέλω να διερευνήσουμε, κόντρα στα ερμηνευτικά και σκηνοθετικά στερεότυπα, τη γυναικεία ταυτότητα και το γυναικείο σώμα ως πολύμορφο σκηνικό βίωμα και ως πηγή σύνδεσης με τη ρίζα του τραγικού. Συνοδοιπόρος σε αυτή τη σκηνική διαδρομή ως πολύτιμος συνομιλητής είναι ο ρυθμός, μέσα από το τελετουργικό ηχητικό τοπίο των κρουστών του Νίκου Τουλιάτου».
Η παράσταση δημιουργήθηκε στο Διεθνές Εργαστήριο Αρχαίου Δράματος του Φεστιβάλ Φιλίππων υπό την καλλιτεχνική διεύθυνση του Θοδωρή Γκόνη.
—
Πληροφορίες: Ελένη του Ευριπίδη. Μετάφραση: Γιάγκος Ανδρεάδης. Σκηνοθεσία-κίνηση: Ιόλη Ανδρεάδη. Διασκευή για μία ηθοποιό: Ιόλη Ανδρεάδη & Αρης Ασπρούλης. Κοστούμια: Ioanna Kourbela. Διασκευή τραγουδιού: Danai Nielsen. Ελένη, Τεύκρος, Χορός, Μενέλαος, Τροφός, Κάστωρ & Πολυδεύκης: Βασιλική Τρουφάκου. Ζωντανά επί σκηνής ο μουσικός περφόρμερ Νίκος Τουλιάτος.
