Εξετάζοντας τα αποτελέσματα των δύο πρόσφατων εκλογών εύκολα εξάγεται το συμπέρασμα πως το ελληνικό κομματικό σύστημα βγαίνει από αυτές αλλαγμένο. Η αύξηση των κοινοβουλευτικών κομμάτων από 5 σε 8 και η ταυτόχρονη παρουσία για πρώτη φορά στη Βουλή τριών κομμάτων (Σπαρτιάτες, Νίκη, Πλεύση Ελευθερίας) καταδεικνύουν ότι έχουμε εισέλθει σε «αχαρτογράφητα κοινοβουλευτικά νερά».
Το να αναγνωριστούν οι νέοι παίκτες του πολιτικο-κομματικού συστήματος της χώρας και η ταξινόμησή τους φαντάζει μια απαραίτητη διαδικασία. Καθώς για το εν λόγω κόμμα μέχρι πρότινος γνωρίζαμε ελάχιστες πληροφορίες, σκοπός του κείμενου είναι να πραγματωθεί μια πρώτη -έστω συνοπτική- καταγραφή του βασισμένη σε δύο πτυχές: την ιδεολογικοπολιτική ταυτότητα του κόμματος και τις εκλογικές επιδόσεις του.
Το κόμμα ιδρύθηκε -καθόλου τυχαία- στις 17 Ιουνίου 2019, έναν χρόνο μετά την υπογραφή της Συμφωνίας των Πρεσπών, και έδρα του κόμματος ορίστηκε -επίσης καθόλου τυχαία- η Θεσσαλονίκη. Εκ πρώτης όψεως είναι ευδιάκριτη μια σημειολογία που είχαμε πρωτοδεί στην Ελληνική Λύση (ονοματολογικό πΓΔΜ, η Βόρεια Ελλάδα στο επίκεντρο κ.λπ.). Τίθεται λοιπόν το ερώτημα εάν η Νίκη πέραν του περιτυλίγματος έχει και εθνικιστικό/ακροδεξιό περιεχόμενο, κάτι που για να είμαστε δίκαιοι πρέπει να αποδειχθεί βάσει θέσεων και όχι απλώς της σημειολογίας.
Ασφαλέστερο μέσο για τη διαπίστωση της ιδεολογικής ταυτότητας ενός κόμματος -ειδικά όταν αυτό είναι κατά βάση άγνωστο- αποτελεί το καταστατικό του και το πώς (αυτο)προοσδιορίζεται. Σύμφωνα με το καταστατικό του κόμματος (προσβάσιμο στο nikh.gr) αλλά και τις δηλώσεις του επικεφαλής του κόμματος, Δημήτρη Νατσιού, σε τηλεοπτικές εμφανίσεις του (βλ. ενδεικτικά τις εμφανίσεις του στην εκπομπή «Καλημέρα Ελλάδα» στις 22/6 και 3/7), ο πολιτικός χαρακτήρας της Νίκης καθορίζεται από το τρίπτυχο «Πίστη, Πατρίδα και Οικογένεια».
Η αναφορά, όσο και αν έχει υποστεί αλλαγές, στο τρίπτυχο που υπήρξε διαχρονικά η πολιτική ταυτότητα των «εθνικοφρόνων» ξεκάθαρη. Αξίζει να σημειωθεί πως το τρίπτυχο «Πατρίς, Θρησκεία, Οικογένεια» μεταπολιτευτικά είχε χρησιμοποιηθεί από τον Λαϊκό Ορθόδοξο Συναγερμό και τη Χρυσή Αυγή (Ψαρράς, 2012).
Η επανεμφάνισή του -έστω με την αντικατάσταση της Θρησκείας από την Πίστη- αποτελεί αν μη τι άλλο μια -κατά την άποψή μας- ανησυχητική αφετηρία. Ωστόσο «πολιτική ποινικοποίηση» βάσει της πίστης ή της ένταξης κάποιου/κάποιας σε ένα δόγμα ούτε είναι στις προθέσεις μας να κάνουμε ούτε θεωρούμε πως έχουν θέση σε αντικειμενικές προσεγγίσεις. Αν και τέτοιες «λογικές» υπερβάσεις γίνονται συχνά εδώ και χρόνια από διαφορετικά κέντρα (δημοσιολόγους, αναλυτές, πολιτικές οργανώσεις/κόμματα κ.ά.), θεωρούμε κρίσιμο να τονίσουμε την αστοχία που έχουν στην περιγραφή, κατανόηση και ανάλυση του φαινομένου.
Στο καταστατικό του κόμματος η πολιτική ταυτότητα περιγράφεται με σαφήνεια: η Νίκη δεν ορίζεται και δεν εκφράζεται με τους πολιτικούς όρους «δεξιά», «κέντρο» ή «αριστερά», ούτε ως «προοδευτικό» ή «συντηρητικό» κόμμα, αλλά μόνο από τις διαχρονικές αξίες και αρχές του ελληνισμού και της ορθόδοξης πίστης. Ορίζεται επίσης ότι μόνο οι Ελληνες από καταγωγή (ή αποδεδειγμένα φιλέλληνες) μπορούν να είναι μέλη της Νίκης, καθώς επίσης πως πρώην πολιτικοί από άλλα κόμματα δεν μπορούν να ενταχθούν στο κόμμα. Οσον αφορά την πολιτική ένταξης των μεταναστών/προσφύγων, προβλέπεται η απλούστευση της διαδικασίας απέλασης για τους μετανάστες/πρόσφυγες που δεν συμμορφώνονται με τα προβλεπόμενα μέτρα ελέγχου, που περιλαμβάνει μεταξύ άλλων υποχρεωτικό έλεγχο υγείας, εργασιακής κατάστασης και ποινικού μητρώου κάθε μήνα.
Λαμβάνοντας αυτά ως δεδομένα καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι η Νίκη έχει ένα ξεκάθαρο αντιπολιτικό προφίλ, μια σαφή νατιβιστική/εθνοκεντρική προσέγγιση καθώς και μια τάση επιστροφής στις ρίζες (εθνικές, πολιτισμικές, θρησκευτικές). Τα παραπάνω στοιχεία, μαζί με μια συνωμοσιολογική ροπή την περίοδο της πανδημίας, κατά την ευρέως αποδεκτή -και σίγουρα όχι ριζοσπαστική- ξενόγλωσση βιβλιογραφία (Mudde, Tagief) ευρίσκονται κατά κανόνα στα κόμματα της υπό ευρεία έννοια ακροδεξιάς (far right). Ενισχυτικά, όπως καταδεικνύουν τα επιλεγμένα παραδείγματα (αυτο)αναφορών που παραθέσαμε, παρατηρείται μια εθνικιστική ιδεολογική αφετηρία εντάσσοντας τη Νίκη σε αυτό που για την ελληνική βιβλιογραφία χαρακτηρίζεται ως «δεξιά της δεξιάς» (Γεωργιάδου, 2019).
Η Νίκη ήταν άγνωστη στον γενικό πληθυσμό μέχρι τις αρχές της άνοιξης, όταν και εντοπίστηκε για πρώτη φορά στις δημοσκοπήσεις. Εκτοτε καταγράφει μια δημοσκοπική «δυναμική εισόδου» στο κοινοβούλιο, αλλά εν τέλει αποτυγχάνει να περάσει το όριο του 3% για μερικές χιλιάδες ψήφους (2,92% – 172.260). Ωστόσο το κόμμα κατάφερε να εισέλθει στο ελληνικό κοινοβούλιο στις εκλογές του Ιουνίου, λαμβάνοντας 3,69% και συνολικά 192.158 ψήφους.
Η μεγαλύτερη εκλογική επιρροή του κόμματος καταγράφεται στην ευρύτερη περιοχή της Μακεδονίας και σχετίζεται -χωρίς ωστόσο το κόμμα να είναι μονοθεματικό- με την αντίθεσή του στη Συμφωνία των Πρεσπών. Κάτι αξιοσημείωτο που πέτυχε η Νίκη στις πρόσφατες εκλογές είναι ότι όχι μόνο κατάφερε να συγκεντρώσει 20.000 περισσότερες ψήφους συνολικά, αλλά ότι είναι το μόνο κόμμα που αύξησε τα ποσοστά του σε όλες τις εκλογικές περιφέρειες της χώρας σε σύγκριση με τις εκλογές του Μαΐου.
Συμπερασματικά, η Νίκη είναι ένα κόμμα που αποφεύγει να τοποθετηθεί στα παραδοσιακά δίπολα, διατηρεί ισχυρούς δεσμούς με την παράδοση (εθνική, θρησκευτική, πολιτιστική κ.λπ.), έχει τη μεγαλύτερη εκλογική της δύναμη στη Βόρεια Ελλάδα, παρουσιάζει μια δυναμική επιρροή στο εκλογικό σώμα -εν αντιθέσει όλων των άλλων κομμάτων- και ταξινομείται -από τα πρώτα κιόλας δείγματα- στον ευρύτερο ακροδεξιό χώρο.
*Υποψήφιος διδάκτορας Πολιτικής Επιστήμης στο Πάντειο Πανεπιστήμιο
-320x213.png)
