Μάμα Αφρικα

Οταν πρωτοήρθαν μετανάστες από την Αφρική, ο μέσος Ελληνας έβλεπε τον μαύρο άνθρωπο σαν κάτι μάλλον απωθητικό, πολλοί απέφευγαν να κάτσουν δίπλα του στο λεωφορείο ή στο βαπόρι. Ενα από τα παιδιά αυτών των ανθρώπων, γεννημένο εδώ, πήρε προ ημερών ελληνική υπηκοότητα στα 22 του και πολλοί πανηγύρισαν μαζί του στα κοινωνικά δίκτυα «για το αυτονόητο». Η επαφή φέρνει αμοιβαία αναγνώριση. Το ότι τα παιδιά αυτά μιλούν τέλεια ελληνικά στην αρχή ξένιζε κι αυτό, τώρα είναι λόγος στενότερης επαφής των λαών και των πολιτισμών. Τα πράγματα φοβίζουν αλλά και αλλάζουν.

Η Αφρική είναι η τρίτη σε μέγεθος ήπειρος και η δεύτερη σε πληθυσμό. Το 1914 είχε μόνο δύο ανεξάρτητα κράτη, την Αβησσυνία και τη Λιβερία – η αποικιοκρατία ήταν στο φόρτε της. Σήμερα έχει 54, με πιο «νέο» το Νότιο Σουδάν, που ιδρύθηκε το 2011. Και που αρχικά γινόταν σκέψη να ονομαστεί Εκουατόρια, όπως η παλιά εξωτική ονομασία για την οποία μιλάει και ο Μιχάλης Μοδινός στο ομώνυμο μυθιστόρημά του.

Ενας άλλος συγγραφέας, ο νεαρός Μοχάμεντ Μπουγκάρ Σαρ, που στα 31 του, το 2021, πήρε βραβείο Γκονκούρ, έλεγε πρόσφατα στην Αθήνα ότι στη χώρα του τη Σενεγάλη, όπου γεννήθηκε και μεγάλωσε, μιλούν δώδεκα γλώσσες και τα γαλλικά σιγά σιγά χάνονται. Ελεγε επίσης ότι τα μεγάλα μεταναστευτικά ρεύματα είναι εντός Αφρικής, όχι εκτός. Ο Μπουγκάρ Σαρ είναι απόδειξη ότι η Αφρική αλλάζει με γρήγορους ρυθμούς – ακόμα και στη λογοτεχνία, αφού το μυθιστόρημα δεν ήταν στις παραδόσεις της και τώρα μας φέρνει πιο κοντά της.

Η Γαλλία χάνει, ως προς την επιρροή της, τη μία χώρα μετά την άλλη. Αφού υποχρεώθηκε να αποσύρει τα στρατεύματά της από το Μάλι και από την Μπουργκίνα Φάσο, τώρα κινδυνεύει να φύγει και από τον Νίγηρα, όπου τα είχε μεταφέρει. Το πραξικόπημα της Τετάρτης σε αυτή την πολύ φτωχή αφρικανική χώρα θέτει εν αμφιβόλω τη γαλλοδυτική παρουσία, καθώς βέβαια και τον έλεγχο των πλούσιων κοιτασμάτων ουρανίου εκεί.

Τις ίδιες αυτές μέρες ο Πούτιν, που μέσω της «Βάγκνερ» επεκτείνει την επιρροή του σε αυτήν ακριβώς τη ζώνη, οργάνωνε ρωσο-αφρικανική σύνοδο. Υποσχέθηκε δωρεάν σιτηρά –δηλαδή τζάμπα ψωμί– στις απειλούμενες με επισιτιστική κρίση χώρες. Η Ρωσία, που έχει έκταση κοντά στα τρία πέμπτα της Αφρικής και είναι γεωγραφικά το καπέλο της Ασίας και της Ευρώπης, παίζει, όπως και η Κίνα, δυνατά στο αφρικανικό ταμπλό. Και, σαν για να κοροϊδέψει τους Δυτικούς που έδιναν παλιά καθρεφτάκια στους φυλάρχους, δώρισε προσωπικά στον πρόεδρο της Ζιμπάμπουε ένα ελικόπτερο.

Ακριβώς κάτω από τον Νίγηρα, η Νιγηρία μπήκε ήδη στο κλαμπ των εύπορων – έχει το 25ο ΑΕΠ στον κόσμο. Από κοντά και η Νότια Αφρική και μερικές ακόμα χώρες που βελτιώνουν τη θέση τους.

«Η ζωή αλλάζει», όπως έλεγε ο Σαββόπουλος κάποτε στους «Παλιούς μας φίλους». Αλλά δεν χρειάζεται μελαγχολία και, κυρίως, δεν χρειάζονται στρουθοκαμηλισμοί.