Ποιο είναι το σημαντικότερο γεγονός της εβδομάδας που πέρασε; Οι εσωκομματικές διεργασίες στον ΣΥΡΙΖΑ; Ο καύσωνας; Οι «προσφορές» των ακτοπλόων; Τα ελληνοτουρκικά; Κανείς δεν αμφιβάλλει ότι καθένα έχει το δικό του ειδικό βάρος, αλλά κανένα δεν θα μείνει στην ιστορία ως η πρώτη οργανωμένη αντίσταση στην ψηφιακή επανάσταση που βρίσκεται σε εξέλιξη. Η απεργία των ηθοποιών και των σεναριογράφων του Χόλιγουντ αντιπροσωπεύει πολλά περισσότερα από μία απλή και συνηθισμένη διεκδίκηση που αφορά αμοιβές. Είναι η αντίδραση στο ψηφιακό μέλλον, στο οποίο η τεχνολογία θα αντικαθιστά την ανθρώπινη δραστηριότητα σε κάθε δράση που δεν κρίνεται απαραίτητη και αναγκαία.
Σήμερα αυτό που μάθαμε από τις ταινίες επιστημονικής φαντασίας γίνεται πραγματικότητα, με ασύλληπτα γρήγορους ρυθμούς. Η ημέρα που οι μηχανές θα είναι σε θέση να εκτελούν ταχύτερα, ακαταπόνητα και χωρίς απαιτήσεις όχι μόνο εργασίες ρουτίνας, αλλά ο,τι μπορεί να κάνει οποιοσδήποτε άνθρωπος, από το να γυρνούν τα μπιφτέκια στη σχάρα μέχρι να γράφουν μυθιστορήματα και να κάνουν εγχειρήσεις καρδιάς, είναι πολύ πιο κοντά απ’ ο,τι φανταζόμαστε. Τα μεγάλα studios προσχωρούν στην αξιοποίηση της «τεχνολογίας» και οι άνθρωποι αυτοί προσπαθούν να υπερασπιστούν το δικαίωμα στην εργασία.
Υπερβολές; Ηδη τα σημαντικότερα έντυπα του εξωτερικού δημοσιεύουν/αναρτούν εκατοντάδες άρθρα κορυφαίων ακαδημαϊκών, που περιγράφουν τον τρόπο και την ταχύτητα που η τεχνητή νοημοσύνη, τα έξυπνα ρομπότ, τα «μεγάλα δεδομένα», η 4D εκτύπωση, η…, θα κάνουν τον Homo sapiens παρωχημένο. Φυσικά δεν έχω την εξειδικευμένη γνώση για να αντιληφθώ την κοσμογονία που επιτελείται στα… εργαστήρια, αλλά μπορώ να κατανοήσω τόσο τον πανικό που διαπνέει τα κείμενα αυτών που γνωρίζουν όσο και τα τεράστια διλήμματα που αναδεικνύονται και για τα οποία οι εξουσίες επιλέγουν να σιωπούν μέχρι να μπορούν να τα εμφανίσουν ως τετελεσμένα και αμετάκλητα.
Ολα τα κείμενα -και αυτών που θριαμβολογούν και εκείνων που εκφράζουν επιφυλακτικότητα- περιλαμβάνουν τη διαπίστωση ότι η τεχνητή νοημοσύνη και τα ρομπότ θα αντικαταστήσουν τον άνθρωπο και ότι οι επιχειρήσεις δεν θα χρειάζονται εκατοντάδες χιλιάδες υπαλλήλους, αλλά λίγους εξειδικευμένους και υψηλά αμειβόμενους και ακόμα λιγότερους χαμηλής ειδίκευσης και χαμηλόμισθους.
Επίσης αποκαλύπτουν ότι η κοινωνία του αύριο θα κινείται με τη δύναμη των «μεγάλων δεδομένων», τα οποία θα μετακινήσουν την κοινωνία από τις βεβαιότητες στις πιθανότητες. Αυτό, σύμφωνα με τους ειδικούς, θα αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο δουλεύουν οι κυβερνήσεις και θα διαφοροποιήσει τη φύση της πολιτικής. Στο βιβλίο «Seeing Like a State», ο ανθρωπολόγος Τζέιμς Σκοτ κατέγραψε τους τρόπους με τους οποίους οι κυβερνήσεις, ποσοτικοποιώντας και συλλέγοντας δεδομένα, οδηγούν σε μία ζωή που θα κυριαρχεί η δυστυχία.
Ενα ακόμα στοιχείο της ζωής στο όχι και τόσο μακρινό μέλλον είναι η ψηφιακή κατασκευή σε μια τέταρτη διάσταση (σ.σ. εκτύπωση αντικειμένων που αλλάζουν με την πάροδο του χρόνου). Εκεί που τα τρισδιάστατα αντικείμενα είναι στατικά και απαιτούν ανθρώπινο έλεγχο, τα 4D (τετραδιάστατα) αντικείμενα θα μπορούν να αντιδρούν με το περιβάλλον τους αυτόνομα, συναρμολογώντας, επισκευάζοντας ή μετατρέποντας τους εαυτούς τους.
Φυσικά, αυτές είναι μερικές από τις αλλαγές, που σύμφωνα με τους ειδικούς κουβαλά ο ψηφιακός κόσμος, αλλά όλες μαζί είναι αρκετές για να αντιληφθεί και ο πλέον αδαής ότι το πρώτο θύμα του ψηφιακού μετασχηματισμού είναι η αγορά εργασίας. Και σε αντίθεση με τη Βιομηχανική Επανάσταση, η οποία χρειάστηκε πάνω από 100 χρόνια για να ξεδιπλωθεί πραγματικά, οι απώλειες θέσεων εργασίας κατά τη διάρκεια της ψηφιακής επανάστασης θα ολοκληρωθούν σε λίγες δεκαετίες.
Μέχρι τη δεκαετία του 2040, όπως προβλέπουν οι ερευνητές της τεχνητής νοημοσύνης, οι υπολογιστές θα μπορούν να διεξάγουν πρωτότυπες έρευνες στα μαθηματικά, να εκτελούν χειρουργικές επεμβάσεις, να γράφουν μυθιστορήματα και να κάνουν οποιαδήποτε άλλη εργασία με παρόμοιες γνωσιακές απαιτήσεις. Τα ρομπότ, σύμφωνα με τους ειδικούς, θα υποκαταστήσουν τους ανθρώπους έως το ένα τέταρτο ή και παραπάνω σε όλες τις εργασίες. Πόσες θέσεις εργασίας θα χαθούν τελικά και πόσο γρήγορα θα εξαφανιστούν; Οι ειδικοί προσφέρουν διαφορετικές εκτιμήσεις για τις απώλειες θέσεων εργασίας, αλλά όλοι συμφωνούν ότι οι αριθμοί είναι τρομακτικά μεγάλοι και τα χρονικά πλαίσια είναι τρομακτικά μικρά. Μία ανάλυση του 2017 από την PwC προέβλεψε ότι το 38% όλων των θέσεων εργασίας στις Ηνωμένες Πολιτείες είναι «υψηλού κινδύνου από τον αυτοματισμό από τις αρχές της δεκαετίας του 2030».
Σε έναν κόσμο όπου το 25% των σημερινών θέσεων εργασίας δεν θα υπάρχει, το πιο πιθανό είναι ότι ο κόσμος θα ζήσει στιγμές ακραίας βίας τόσο από την πλευρά των «θυμάτων» όσο και από αυτούς που βρίσκονται στο στρατόπεδο των «κερδισμένων». Αντιμέτωπες με την Τέταρτη Βιομηχανική Επανάσταση, οι κυβερνήσεις και οι κοινωνίες έχουν τρεις επιλογές:
Πρώτη: να προστατεύσουν τους «χαμένους» αυτής της μετασχηματιστικής αλλαγής, δημιουργώντας αποτελεσματικά δίκτυα κοινωνικής ασφάλειας, ενεργητικές πολιτικές αγοράς εργασίας και αποτελεσματικά συστήματα υγειονομικής περίθαλψης.
Δεύτερη: να εντείνουν τις νεοκλασικές οικονομικές πολιτικές του laissez-faire, με την ελπίδα ότι ο πλούτος που θα προκύψει θα ωφελήσει όλους τους τομείς της κοινωνίας.
Τρίτη: να εκμεταλλευτούν τις ευκαιρίες της Τέταρτης Βιομηχανικής Επανάστασης, σχεδιάζοντας και διοικώντας συμπεριληπτικές πλατφόρμες και συστήματα που είναι κατάλληλα για να αντιμετωπίσουν την πολυπλοκότητα του νέου κύματος της παγκόσμιας ολοκλήρωσης.
Τι θα επιλέξουν; Με τα σημερινά δεδομένα, πιο πιθανή φαντάζει η δεύτερη επιλογή, την οποία θα πασπαλίσουν με τη χρυσόσκονη των προσχημάτων, τη νομοτέλεια του αναπόφευκτου και το επιχείρημα «πεπερασμένων πόρων». Απαισιόδοξη πρόβλεψη; Τότε πώς δικαιολογείται η εκκωφαντική αποσιώπηση και η συστηματική παραπλάνηση που έχει επιβάλει το πολιτικό σύστημα; Γι’ αυτό η απεργία στο Χόλιγουντ αξίζει να μείνει στην Ιστορία- μέχρι που και αυτή θα βρεθεί στο κρεβάτι του Προκρούστη της τεχνητής νοημοσύνης.
* Δημοσιογράφος, συγγραφέας
-320x213.jpg)
