Αγωνίστηκα σε έξι μεγάλα τουρνουά εθνικών ομάδων από το 2004 έως το 2014: τρία Παγκόσμια Κύπελλα και τρία Euro. Το Euro 2012 διοργανώθηκε στην Πολωνία και την Ουκρανία. Στη φάση των ομίλων παίξαμε στο Χάρκοβο και το Λβιβ. Η Ουκρανία έχει μεγάλη ποδοσφαιρική κουλτούρα – αυτό ήταν ευδιάκριτο.
Είχε και μεγάλους ποδοσφαιριστές στην ιστορία της. Ο Αντρέι Σεβτσένκο, ο Ιγκόρ Μπελάνοφ και ο Ολεγκ Μπλαχίν όλοι κατέκτησαν τη Χρυσή Μπάλα. Ο Βαλερί Λομπανόφσκι, θρυλική παρουσία στον πάγκο της Ντιναμό Κιέβου, εξακολουθεί να επηρεάζει το ευρωπαϊκό ποδόσφαιρο μέχρι και σήμερα – είναι πολλοί οι τεχνικοί που αναφέρονται σε αυτόν. Η γερμανική εθνική ομάδα είχε δύσκολη αποστολή τον καιρό που βρισκόμουν… καθ’ οδόν προς την επαγγελματική ομάδα της Μπάγερν Μονάχου. Ο Μίχαελ Μπάλακ και ο Ολιβερ Καν δεν ένιωθαν διόλου σίγουροι για τη συμμετοχή τους στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 2002, καθώς η Ουκρανία ήταν ιδιαίτερα δυνατή αντίπαλος στα μπαράζ.
Ως αρχηγός της εθνικής ομάδας, θεωρούσα τον εαυτό μου εκπρόσωπο της Γερμανίας. Ετσι, πριν από τα μεγάλα τουρνουά ασχολιόμουν με τη διοργανώτρια χώρα. Πριν από το ταξίδι μας στο Euro 2012, μίλησα με το γερμανικό περιοδικό Der Spiegel για την πολιτική κατάσταση στην Ουκρανία. Η νεαρή Δημοκρατία κινδύνευε τότε – ο τρόπος με τον οποίο ο Βίκτορ Γιανουκόβιτς αντιμετώπισε τη Γιούλια Τιμοσένκο της αντιπολίτευσης ήταν ιδιαίτερα αμφισβητήσιμος. Ζήτησα από τον Μισέλ Πλατινί να πάρει θέση για τα ανθρώπινα δικαιώματα και την ελευθερία του Τύπου στην Ουκρανία. Ο τότε πρόεδρος της UEFA είχε πει: «Δεν με ενδιαφέρει τι λέει ο κ. Λαμ. Δεν ασχολούμαι με την πολιτική. Ασχολούμαι με το ποδόσφαιρο».
Εκείνο τον καιρό, ο κόσμος αναρωτιόταν: θα παραμείνει δημοκρατική χώρα η Ουκρανία; Σήμερα, η Ουκρανία μάχεται για την ελευθερία της Ευρώπης. Χθες, 12 Ιουνίου, διεξήχθη ο 1.000ός αγώνας στην ιστορία της «Νατσιοναλμάνσαφτ». Η Γερμανική Ποδοσφαιρική Ομοσπονδία (DFB) επέλεξε τον κατάλληλο αντίπαλο: Ουκρανία. Το ποδόσφαιρο είναι το σωστό μέσο για να σταλεί το μήνυμα για ειρήνη και διεθνή κατανόηση. Ο καλύτερος τρόπος να επιτευχθεί ο στόχος αυτός είναι μέσω διεθνών αναμετρήσεων, που αποκτούν ολοένα και μεγαλύτερη σημασία σε αυτούς τους δύσκολους καιρούς.
Δόξα τω Θεώ, ειδικά στην Ευρώπη όπου βρίσκονται οι ρίζες του ποδοσφαίρου, υπάρχουν αυτές οι… διασυνοριακές διοργανώσεις. Εκεί γνωρίζει ο ένας τον άλλο και καλλιεργείται η σύμπνοια. Τις επόμενες ημέρες και εβδομάδες εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι θα μετακινηθούν ξανά στην Ευρώπη. Οι Κροάτες θα αντιμετωπίσουν τους Ολλανδούς και οι Ισπανοί τους Ιταλούς στο Nations League.
Το Κοσσυφοπέδιο παίζει κατά της Ρουμανίας, το Βέλγιο κατά της Αυστρίας, ενώ η Ισλανδία κοντράρεται με τη Σλοβακία. Το Γιβραλτάρ θα έρθει αντιμέτωπο με τη Γαλλία, με 200 θέσεις να χωρίζουν τις δύο χώρες στην παγκόσμια κατάταξη. Η ανδρική ομάδα της Γερμανίας ταξιδεύει στην Πολωνία για άλλο ένα φιλικό ματς, ενώ ένας από τους αντιπάλους των Ελπίδων της Γερμανίας είναι το Ισραήλ. Σε αυτές τις αναμετρήσεις, η Ευρώπη έρχεται αντιμέτωπη με το παρελθόν – και το μέλλον της.
Tο ποδόσφαιρο, ως ομαδικό άθλημα που περιλαμβάνει πολλά διαφορετικά δυνατά σημεία και τύπους παικτών, μπορεί να επιτύχει πολύ περισσότερα από ένα απλό αποτέλεσμα για την κατάταξη. Για παράδειγμα, η Πολωνία έχει υποδεχτεί περισσότερους από 1,5 εκατ. πρόσφυγες από την Ουκρανία – περισσότερους από κάθε άλλη χώρα. Το γεγονός ότι οι δύο γειτονικές χώρες διοργάνωσαν από κοινού ένα διεθνές ποδοσφαιρικό τουρνουά πριν από μία δεκαετία σίγουρα συνέβαλε στην αλληλεγγύη αυτή.
Η εθνική ομάδα είναι κάτι το ξεχωριστό, λόγω των κανόνων στους οποίους όλοι συμφωνούν: οι προπονητές δεν επιτρέπεται να αγοράζουν αστέρια και οι παίκτες δεν μπορούν να επιλέγουν για ποια ομάδα θα παίξουν. Στην εθνική ομάδα, οι ποδοσφαιριστές θυμούνται την προσωπική τους εξέλιξη. Ο παίκτης μεγαλώνει μέσα στο περιβάλλον του και κατόπιν πηγαίνει στον κοντινό σύλλογο.
Ως ταλέντο, τον ανακαλύπτει ένας μεγαλύτερος σύλλογος πιο μακρινός· και ο ίδιος με τον καιρό ανακαλύπτει ότι ζει ως πολίτης μιας χώρας που έχει συγκεκριμένες ευκαιρίες και πόρους, αλλά όχι άλλους.
Φόρεσα τη φανέλα της Εθνικής Γερμανίας 113 φορές. Ηταν κάτι διαφορετικό από το ποδόσφαιρο σε συλλογικό επίπεδο. Ως παιδί, δεν υπήρχε για εμένα τίποτε σημαντικότερο από την εθνική ομάδα. Το να περιμένω επί δύο χρόνια για το επόμενο ποδοσφαιρικό τουρνουά έμοιαζε με αιωνιότητα. Το Παγκόσμιο Κύπελλο του 1990 με διαμόρφωσε ως φίλαθλο και η ανάμνηση του πέναλτι του Αντρέας Μπρέμε στον τελικό παραμένει ζωντανή μέχρι και σήμερα. Οσο ήμουν διεθνής εν ενεργεία, οι αναμνήσεις μπερδεύονταν με τα γεγονότα που ζούσα. Σε κάθε διεθνές παιχνίδι, στο μυαλό μου αγωνιζόμουν με τα είδωλά μου, τον Ματέους, τον Μπρέμε, τον Λιτμπάρσκι.
Το 2006, στο πρώτο Παγκόσμιο Κύπελλο της καριέρας μου, πανηγυρίσαμε το «καλοκαιρινό παραμύθι» στη Γερμανία. Τότε συνειδητοποίησα για πρώτη φορά ότι ήμουν μέλος μιας ομάδας που εκπροσωπούσε τη χώρα μου – με τρόπο φιλικό και ανοιχτόμυαλο. Εγινα ένα με την καταγωγή μου. Το να παίζω ποδόσφαιρο απέκτησε βαθύτερο νόημα.
Του χρόνου θα ξαναβρεθούμε με τη γενέτειρα χώρα μου: απομένει ένας χρόνος έως τις 14 Ιουνίου 2024. Είναι θετικό ότι στο Euro αγωνίζονται 24 χώρες. Το να βρίσκεσαι εκεί στα τελικά είναι η καλύτερη αίσθηση, σημαίνει συμμετοχή, όπως την ορίζει το Ολυμπιακό motto. Το 2006, τα πλήθη είχαν κατακλύσει τους δρόμους. Του χρόνου θα επαναλάβουμε τη γιορτή, αλλά με διαφορετικές χώρες, γενεές – με τους πάντες.
Χάρη στη δημοφιλία του, το ποδόσφαιρο είναι το μέσο για την επίτευξη ενός στόχου. Οι άνθρωποι διασκεδάζουν, πανηγυρίζουν έντονα και, παρά την αντιπαλότητα, έρχονται πιο κοντά. Αυτό το πακέτο διασκέδασης και κοινωνικότητας είναι μοναδικό, δεν συναντάται αλλού.
Παρακολουθώ ποδόσφαιρο σήμερα υπό αυτές τις ιδιότητες. Είναι η εξέλιξή μου από έναν φίλαθλο που θαυμάζει τα είδωλά του σε έναν ποδοσφαιριστή που στέκεται στον αγωνιστικό χώρο 113 φορές έχοντας τα είδωλα αυτά νοερά στο πλάι του και νιώθει την ευθύνη να εκπροσωπήσει τη δημοκρατική χώρα του, σε έναν αρχηγό που έχει μοναδικό του στόχο την πορεία της ομάδας του. Τώρα είμαι ο διευθυντής μιας διοργάνωσης με την οποία θέλουμε να γιορτάσουμε και να δυναμώσουμε τις ευρωπαϊκές αξίες. Αυτό καθορίζει και την άποψή μου για την Ουκρανία. Ο,τι συμβαίνει εκεί, δεν απειλεί μόνο εκείνους, αλλά και εμάς. Για τον λόγο αυτό, το διεθνές φιλικό ματς με την Ουκρανία ήταν μια εξαιρετική ιδέα.
*Ο Φίλιπ Λαμ, Γερμανός πρώην διεθνής ποδοσφαιριστής, αρχηγός της πρωταθλήτριας κόσμου 2014, είναι ο διευθυντής της Οργανωτικής Επιτροπής του EURO 2024 που θα φιλοξενήσει η χώρα του
Τα κείμενα του Φίλιπ Λαμ εμφανίζονται τακτικά στην «Εφημερίδα των Συντακτών». Είναι μια παραγωγή σε συνεργασία με τον Oliver Fritsch του γερμανικού περιοδικού «Zeit Online» και δημοσιεύεται σε πολλές εφημερίδες και περιοδικά της Ευρώπης, μεταξύ των οποίων: Gazeta Wyborcza (Πολωνία), Denník N (Σλοβακία), Guardian (Αγγλία), Sport (Τσεχία), La Repubblica (Ιταλία), Telesport (Κροατία), Politiken (Δανία), Voetbalmagazine (Βέλγιο), L’Équipe (Γαλλία), Delo (Σλοβενία), Tribuna (Ουκρανία & Λευκορωσία), Haaretz (Ισραήλ), Sports Daily (Ρωσία), El País (Ισπανία), Expresso (Πορτογαλία), Aftonbladet (Σουηδία), Makfudbal (Βόρεια Μακεδονία), Postimees (Εσθονία), Verdens Gang (Νορβηγία), 444 (Ουγγαρία), Irish Times (Ιρλανδία), Lead (Ρουμανία), Morgunblaðið (Ισλανδία), Sankt-Petersburgskie vedomosti (Ρωσία), Gazeta Sheshi (Κόσοβο), Times of Malta (Μάλτα), Ilta-Sanomat (Φινλανδία)
