Ως ορόσημο για τις σχέσεις Δύσης – Τουρκίας προβάλλει η σύνοδος κορυφής του ΝΑΤΟ στη Λιθουανία στις 11 και 12 Ιουλίου, από την πλευρά του Βορειοατλαντικού Συμφώνου και της Ε.Ε. Από την άλλη, ωστόσο, για τον Τ. Ερντογάν φαίνεται πως είναι μια άσκηση ισορροπιών για την αναβάθμιση της Τουρκίας στη διεθνή σκηνή, έτσι όπως ο ίδιος αντιλαμβάνεται τον «νέο τουρκικό αιώνα». Ο Τούρκος πρόεδρος έστειλε το πρώτο μήνυμα εμμένοντας στις επιφυλάξεις για την ένταξη της Σουηδίας και μετά ένα δεύτερο με τη νέα πρόσκληση προς τον πρόεδρο της Ρωσίας, Βλ. Πούτιν.
Παράλληλα ο Τ. Ερντογάν και η νέα κυβέρνησή του έχουν φροντίσει να στείλουν τα πρώτα μετεκλογικά μηνύματα προς τις γειτονικές χώρες με τις οποίες η Αγκυρα επιδιώκει εξομάλυνση και επαναπροσέγγιση από το 2022 (Ελλάδα, Αίγυπτος, Ισραήλ, Σαουδική Αραβία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και Αρμενία). Στόχος, να δείξει ότι ως περιφερειακή δύναμη έχει λόγο στην αρχιτεκτονική ασφάλειας και αξιώνει αναγνώριση του ρόλου της.
Οικονομία
Μετά τις πρώτες επισκέψεις του στα Κατεχόμενα και το Αζερμπαϊτζάν ο πρόεδρος της Τουρκίας έδωσε τον τόνο της εξωτερικής πολιτικής αλλά και το στίγμα της οικονομίας, με έμφαση στη βελτίωση των διεθνών σχέσεων ώστε να συνεχιστεί η εισροή συναλλάγματος στα ταμεία της Κεντρικής Τράπεζας. Η βοήθεια από τις αραβικές χώρες και η υπόσχεση της Ε.Ε. με το Ταμείο για τις σεισμόπληκτες περιοχές επέδρασαν θετικά έως τώρα και οι ενέργειες του νέου υπουργού Οικονομικών Μ. Σισμέκ για την ισοτιμία της λίρας ορίζουν ένα αποδεκτό πλαίσιο για οικονομική συνεργασία.
Αυτό το momentum όμως δεν είναι αρκετό για να προεξοφληθεί μια νέα αρχή στις σχέσεις Δύσης-Τουρκίας, αν και πολλές δυτικές χώρες μιλούν ανοιχτά για μια ολική επαναπροσέγγιση. Και οι ΗΠΑ μετεκλογικά δηλώνουν ότι θέλουν τη σύσφιγξη των αμερικανοτουρκικών δεσμών, αν και η Αγκυρα αυτό που επιθυμεί είναι να τελειώνει με τα F-16 και μετά να τεθούν όλα τα υπόλοιπα. Οι εναλλακτικές που έχει επικαλεστεί κατ’ επανάληψη η Τουρκία δεν είναι εύκολες, όπως φαίνεται από την εξέλιξη της υπόθεσης, και από την άλλη η κυβέρνηση Μπάιντεν δεν έχει σκοπό να διαταράξει περαιτέρω τη δύσκολη κατάσταση με τον Τ. Ερντογάν.
Συναλλαγή για Σουηδία και F-16
Επιδίωξη των ΗΠΑ είναι να τελειώνει το σίριαλ με τη Σουηδία στο Βίλνιους. Η συναλλαγή με τα F-16 δεν έχει ακόμη συμφωνηθεί. Πριν από τη ΝΑΤΟϊκή σύνοδο κορυφής θα προηγηθεί συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών και εκεί αναμένεται, στη συνάντηση Μπλίνκεν – Φιντάν, να φανεί εάν το θέμα λήγει ή θα μετατεθεί στην επόμενη σύνοδο, σε ένα χρόνο. Δηλαδή, δύο χρόνια μετά την υποβολή της αίτησης (από κοινού με τη Φινλανδία), κάτι που θα προσθέσει νέα ερωτήματα στις σχέσεις Δύσης-Τουρκίας.
Διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι ΗΠΑ και Τουρκία θα επιτύχουν τον μεγάλο συμβιβασμό, έστω και στο παρά πέντε της συνόδου κορυφής. Η αμερικανική πλευρά επιζητεί μια συμβολική επιβεβαίωση του μετώπου της Δύσης κατά της Ρωσίας και η τουρκική θέλει να αποφύγει μια νέα κρίση εμπιστοσύνης. Η αντιδυτική ρητορική του Τ. Ερντογάν έπαιξε τον ρόλο της προεκλογικά και στους νέους σχεδιασμούς της Αγκυρας δεν είναι στην κορυφή.
Η σύνοδος της Λιθουανίας είναι κρίσιμη και για τα ελληνοτουρκικά, καθώς έχει προδιαγραφεί ως πρώτο βήμα επανεκκίνησης του διαλόγου μια συνάντηση κορυφής του Ελληνα πρωθυπουργού με τον πρόεδρο της Τουρκίας. Οπως και σε όλες τις άλλες συναντήσεις, ο Τ. Ερντογάν θα έχει μαζί του τον υπουργό Εξωτερικών, Χ. Φιντάν (στις προηγούμενες συμμετείχε ως αρχηγός της ΜΙΤ) και τον αρχηγό της ΜΙΤ, Ι. Καλίν, που συμμετείχε ως σύμβουλος Εξωτερικών του προέδρου.
Η ατζέντα, όπως φαίνεται από τις προκαταρκτικές δηλώσεις Ερντογάν και Μητσοτάκη, θα είναι ανοιχτή (ο Τ. Ερντογάν είπε ότι θα θέσει θέμα εξοπλισμών και ο Κ. Μητσοτάκης θέμα για το τουρκικό προξενείο της Ροδόπης). Η συνέχεια, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, θα δοθεί σε επίπεδο υπουργών Εξωτερικών και παράλληλα στις συνομιλίες των στρατιωτικών αντιπροσωπειών για τα ΜΟΕ. Ενα από τα παρεμπίπτοντα θέματα είναι τα πρόσωπα του διαλόγου, πέραν των ήδη γνωστών από την πλευρά της Αγκυρας (Χ. Φιντάν, Γ. Γκιουλέρ και Ι. Καλίν), εάν και από την πλευρά της Αθήνας θα γίνει ανάλογο ανακάτεμα του κυβερνητικού σχήματος.
Κυπριακό
Η Τουρκία, όπως έκανε γνωστό ο Τ. Ερντογάν στον Σ. Μισέλ, περιμένει επικαιροποιημένη δήλωση για το μεταναστευτικό και ανταπόκριση της Ε.Ε. στα τουρκικά αιτήματα για αναβάθμιση της τελωνειακής σύνδεσης και των ταξιδιωτικών θεωρήσεων. Ουσιαστική συζήτηση επ’ αυτών αναμένεται στη διάρκεια της επόμενης (ισπανικής) προεδρίας της Ε.Ε., όπως και του αιτήματος της Κύπρου για διορισμό Ευρωπαίου ειδικού απεσταλμένου για το Κυπριακό. Η Ε.Ε. θα περιμένει τον ΟΗΕ, κάτι που θα πάρει χρόνο, με την Αγκυρα να απαιτεί αναγνώριση των Κατεχόμενων για να ξαναμπεί σε διάλογο.
Αντιθέτως, η τουρκική διπλωματία κινείται γρήγορα προς τις άλλες γειτονικές χώρες και η τριάδα των εξωτερικών θεμάτων, Χ. Φιντάν, Ι. Καλίν και Γ. Γκιουλέρ, βρίσκεται σε συνεχείς επαφές με Αίγυπτο, Ισραήλ, Λιβύη και ΗΑΕ. Εντατικές είναι και οι συνομιλίες γύρω από τη Συρία με Ρωσία και Ιράν. Με το Ιράκ αναμένεται συμφωνία επαναλειτουργίας του αγωγού που καταλήγει στο Τσεϊχάν, για την εξαγωγή 500.000 βαρελιών πετρελαίου ημερησίως από το Ιρακινό Κουρδιστάν. Πέραν των άλλων η Αγκυρα θέλει να προβάλει το μέγεθος της περιφερειακής επιρροής που διαθέτει για να ενισχύει τον ρόλο της ως μεγάλης δύναμης στην περιοχή.
