Η πρόσφατη συνάντηση του Αλέξη Τσίπρα με τον Γερμανό καγκελάριο Όλαφ Σολτς αποτελεί αφορμή για διάφορες σκέψεις. Ήταν μάλλον μία συνάντηση σε κάπως διαφορετικό κλίμα σε σχέση με προηγούμενες στο παρελθόν του πρώην Έλληνα πρωθυπουργού με κορυφαίους αξιωματούχους της συγκεκριμένης ευρωπαϊκής μεγάλης χώρας. Όμως, αυτό δεν σημαίνει πως δεν έχει την ίδια σημασία. Η διαφοροποίηση των (εποχιακών) καμβάδων δεν σηματοδοτεί πως ο ένας είναι σημαντικός και ο άλλος όχι. Ίσα ίσα, η σημερινή εποχή στην οποία έχει ξεκινήσει σειρά αδυσώπητων παγκόσμιας υφής αντιπαραθέσεων, μέχρι και πόλεμος σε ευρωπαϊκό έδαφος γίνεται…, είναι πολύ κρίσιμη γιατί πλέον καλείται ο καθένας να πάρει θέση και οι πραγματικές ουδετερότητες ούτε συγχωρούνται, ούτε προτιμώνται από πολλούς… Ποιος διαφωνεί πως ένα σύγχρονο κίνημα των αδεσμεύτων θα ήταν μία παράμετρος που θα εξυπηρετούσε την ανθρωπότητα; Ας είναι.
Μία τέτοια επίσκεψη φέρνει στο επίκεντρο των σκέψεων τη σημασία των διεθνών σχέσεων. Η Ελλάδα δεν αυτο-ορίζεται, αλλά ετεροκαθορίζεται. Στην καλύτερη των περιπτώσεων αλληλεπιδρά, στη χειρότερη είναι υποχρεωμένη να υλοποιήσει προαποφασισμένα. Ανήκει στην Ε.Ε., επομένως η γνώμη της Γερμανίας για αυτήν, για το εγχώριο πολιτικό προσωπικό, για το εύρος των δρώμενων σε όλους τους τομείς των κοινωνικών δραστηριοποιήσεων είναι μία σημαντική παράμετρος. Που έρχεται και κολλάει δίπλα στα γερμανικά θέλω…
Εδώ και χρόνια ακούμε και διαβάζουμε για τις ευρωπαϊκές ντιρεκτίβες κυρίως στην οικονομία. Άντε σκόρπια να δούμε και ορισμένες αναφορές για ζητήματα δημόσιας διοίκησης. Στην πράξη, η Ε.Ε. εποπτεύει και έχει άποψη και επιθυμίες για όλα. Και εδώ προκύπτει το ερώτημα. Τι είδους Ελλάδα θέλει η Ε.Ε.; Στα λόγια και στις αναγωγές στα θεωρητικά κιτάπια, θέλει μία οικονομία χωρίς χρέος, υπό διαρκή ανάπτυξη, «πράσινη», ψηφιακή, εκσυγχρονισμένη, με αρκετά συγκριτικά πλεονεκτήματα, ένα αδιάφθορο πολιτικό σύστημα και ένα μικρό και λειτουργικό στα καθήκοντά του κράτος. Στην πράξη, αυτά τα επιδιώκει στο μέτρο του εφικτού και όσο το επιτρέπουν οι αδηφάγες ορέξεις των πιο ισχυρών μπλοκ εξουσίας, είτε είναι εγχώρια, είτε ξένα (ο καθένας στον τομέα του, και ο καθένας με το μερτικό του)…
Δυστυχώς, κατά γενική ομολογία, τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα σημειώθηκε σημαντική εκτροπή, που ενόχλησε ορισμένους θεσμικούς ισχυρούς ανθρώπους στα ευρωπαϊκά κέντρα εξουσίας. Τα λεφτά του ταμείου ανάκαμψης πρέπει να μοιραστούν καλύτερα, οι παρακολουθήσεις δεν αποτελούν ενδεδειγμένο τρόπο άσκησης εξουσίας και πιο ειδικά «δεν είναι για χόρταση», η ηθική των δημοσίων προσώπων οφείλει να μην ξεπεράσει κάποια όρια, ορισμένες επενδύσεις σε πραγματικά «φιλέτα» πρέπει να απαλλαγούν άμεσα από καθυστερήσεις, ανόητα πείσματα και διάφορους ανασταλτικούς παράγοντες…
Πάντως, μελετώντας τα δρώμενα δεκαετιών, έχει αποδειχθεί στην πράξη πως οι εκτροπές, τα σκάνδαλα, η διαφθορά, η ηθική εξαχρείωση, οτιδήποτε προκαλεί φθορά στην εικόνα του συστήματος στην κοινή γνώμη, επιφέρουν θεσμικές αντιδράσεις κατά περίπτωση. Δεν υπάρχει μία ενιαία στάση. Άλλα οι Ευρωπαίοι τα κυνηγάνε, και μάλιστα σφοδρά, άλλα τα «πνίγουν», και άλλα τα παραπέμπουν στις καλένδες (όταν κρίνουν πως το έδαφος αντιμετώπισης θα είναι και πιο πρόσφορο και πιο προσοδοφόρο). Σε όλα αυτά παίζουν το βασικό ρόλο οι πεποιθήσεις των θεσμικών ηγητόρων, η χώρα προέλευσης, οι μεταξύ τους σχέσεις και διαφορές, οι συγκυρίες των καιρών. Κάποιες φορές λυκοφιλίες ή ακόμα και εκβιασμοί καθορίζουν το πεδίο, είτε στο προσκήνιο, είτε παρασκηνιακά. Πράγματα που δεν βλέπουν το φως της δημοσιότητας, παρά μόνο στη δόση και στο χρόνο που κρίνουν κάποιοι μεγαλοσχήμονες και πολύ έξυπνοι διαχειριστές καταστάσεων…
Θα με ενδιέφερε πολύ να ξέρω σε κάθε τομέα ποια είναι τα κριτήρια και τα πραγματικά θέλω των ανθρώπων που σήμερα ηγούνται στην Ε.Ε. Μην αγνοώντας πως αύριο θα είναι άλλοι… Και σήμερα, μπορεί άλλα πράγματα να θέλει ο Σολτς, άλλα ο Μακρόν, άλλα η Μελόνι και πάει λέγοντας. Και όσο έχεις και τις ΗΠΑ, τη Ρωσία και την Κίνα να βρίσκονται «σε διαρκή κάψα», το πράγμα περιπλέκεται όσο δεν πάει, και τα περιθώρια ελιγμών στενεύουν.
Μέσα σε ένα τέτοιο πλαίσιο, μία κυβερνώσα Αριστερά τι μπορεί να κάνει; Ας κάνει τα βασικά, αυτά που περνάνε από το χέρι της. Να έχει στιβαρό πλάνο, ακόμα και ένα επεξεργασμένο εναλλακτικό, να αντιλαμβάνεται επί του πρακτέου τις υποχρεώσεις της εξεύρεσης λύσεων, να διαπραγματεύεται με ατού και επιχειρήματα ουσίας, αλλά και να περιφρουρεί την αξιοπιστία της με κάθε διαθέσιμο και θεμιτό συνάμα τρόπο. Ο ΣΥΡΙΖΑ στο διάστημα 2012-2019 έμαθε πολλά, γιατί έπαθε μπόλικα, και με ακριβά δίδακτρα έλαβε μαθήματα υψηλής εμβάθυνσης και πρακτικής θεωρίας. Τώρα θα δείξει τι έμαθε και τι όχι…
Αν θέλετε τη γνώμη μου, πιστεύω πως η ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ ξέρει πολύ καλά τι έχει να αντιμετωπίσει. Σταθμίζει εδώ και καιρό πρόσωπα και καταστάσεις, και διερευνά πεδία ελιγμών. Για να μπορέσει να είναι αρεστή στους λίγους-επόπτες των πάντων και εξυπηρετική-προστατευτική για τους πολλούς. Για αυτό και σε πολλές δημόσιες αναφορές του ο Αλέξης Τσίπρας εδώ και καιρό προσπαθεί δίχως να αμβλύνει το αντι δεξιό πνεύμα (αν το κάνει κάτι τέτοιο, αυτοαναιρείται…), και δίχως να ξεχνά πως το βασικό είναι να επιλύει τα προβλήματα της κοινής (με τους ξένους) ατζέντας, να προσγειώνει το εκλογικό του ακροατήριο (που κάθε άλλο παρά μικρό είναι) για τις δυσκολίες των συγκυριών και τις ιδιαιτερότητες των συνθηκών.
Εμείς οι υπόλοιποι οφείλουμε να καταλαβαίνουμε στο μέτρο του εφικτού και τι θέλουν και τι κάνουν οι δικοί μας πολιτικοί και ανάλογα να κρίνουμε. Έχοντας πάντα στο νου πως η όσο το δυνατόν πιο ρεαλιστική προάσπιση της έννοιας του δημοσίου συμφέροντος είναι εκείνο το καταλυτικό στοιχείο που δημιουργεί σχέσεις εμπιστοσύνης και δικαιώνει κόμματα και πρόσωπα στο κοινωνικό-λαϊκό υποσυνείδητο. Χωρίς τέτοιες (αμφίδρομες) επαφές κάθε απόπειρα θα είναι καταδικασμένη…
Και μιας και ξεκίνησε το σημερινό κείμενο με Όλαφ Σολτς, ας κλείσει με μία σύντομη «σοσιαλδημοκρατική πενιά»… Οι πιο προοδευτικές θέσεις της διεθνούς σοσιαλδημοκρατίας φαίνεται πως είναι η ενδεδειγμένη ατζέντα που θα επιστρατευτεί και σε ιδεολογικό πλαίσιο και σαν πρακτική μεθοδολογία από μία κυβέρνηση με κορμό το ΣΥΡΙΖΑ. Το επαναλαμβάνω, πως από την αποτελεσματικότητα της εφαρμογής μίας τέτοιας κατεύθυνσης θα κριθεί και η ίδια η κοινωνική-λαϊκή απήχηση της εγχώριας σοσιαλδημοκρατίας και η αναγκαιότητα ή μη να το ψάξουμε ύστερα μαζικά σε ριζοσπαστικότερες κατευθύνσεις. Π.χ. καθαρίζεις το κράτος από την ευνοιοκρατία, την επικυριαρχία των φαύλων ολιγαρχικών κέντρων και παράκεντρων, σέβεσαι και αξιοποιείς δίχως σπατάλες το δημόσιο χρήμα, δημιουργείς δυνατότητες παραγωγής μεγαλύτερης ποσότητας πλούτου, παρέχεις τις συνθήκες στη Δικαιοσύνη να λειτουργήσει απρόσκοπτα; Έχεις όφελος. Όχι; Κατακρημνίζεσαι και φέρνεις ξανά τη Δεξιά στο κεντρικό πλάνο… Τόσο απλά…
