Θα ήταν απλώς αξιοπερίεργο, αν δεν ήταν έως και συγκλονιστικό: ένα παιδί που γεννιέται σήμερα στο Χονγκ Κόνγκ ή την Ιαπωνία έχει προσδόκιμο ζωής τα 85 χρόνια. Αυτό όμως που γεννιέται στις ΗΠΑ έχει αντίστοιχα τα 76 χρόνια!
Πρόκειται βέβαια για μέσους όρους. Αλλά στις ΗΠΑ υπάρχουν πολύ περισσότερες πιθανότητες να πεθάνει κανείς νέος απ’ ό,τι στην Απω Ανατολή ή και στη Δυτική Ευρώπη. Στις ΗΠΑ, λένε πρόσφατες μελέτες διεθνών οργανισμών, το προσδόκιμο ζωής μειώθηκε μέσα σε δύο χρόνια (2020 και 2021) κατά 2,7 έτη. Είναι η μεγαλύτερη απώλεια προσδόκιμου στις ΗΠΑ από το 1920.
Αυτά τα νούμερα προκύπτουν, βέβαια, από τους πρόσφατους θανάτους. Και οφείλονται, σε μεγάλο βαθμό, στη διαχείριση του κόβιντ από τον Τραμπ. Δεν είναι όμως μόνο αυτό, ούτε είναι τόσο απλό. Το ένα τέταρτο των αυξημένων θανάτων το 2020 και το ήμισυ αυτών το 2021 δεν οφείλονταν στον κόβιντ.
Οφείλονταν κατά ένα μέρος σε ατυχήματα με όπλα, κυρίως όμως, σε τεράστια νούμερα θανάτων από ναρκωτικά. Το 2021 πέθαναν 107.000 άνθρωποι στις ΗΠΑ από υπερβολική δόση, νούμερο πρωτόγνωρο διεθνώς, με βασικό υπαίτιο το fentanyl, οπιοειδές που σκότωσε και τον ροκ σταρ Πρινς το 2016. Φτιάχτηκε ως ισχυρό αναλγητικό το 1959, αποδείχθηκε όμως πολύ πιο θανατηφόρο και εθιστικό ναρκωτικό από την ηρωίνη!
Και πάλι όμως. Η μεν αύξηση της χρήσης ναρκωτικών συνδέεται και με την πανδημία, από την άλλη και τα δύο αυτά συνδέονται με την αύξηση των ανισοτήτων, ιδιαίτερα δε με τη φτωχοποίηση μεγάλων στρωμάτων και την προβληματική πρόσβαση ολοένα και περισσότερων ανθρώπων στο σύστημα υγείας.
Η πανδημία είχε οικονομικές και ψυχολογικές επιπτώσεις που αύξησαν την κατανάλωση ναρκωτικών ουσιών, η προβληματική όμως -και άνιση- πρόσβαση στο σύστημα υγείας και πρόνοιας, οδήγησε σε καταστροφικά αποτελέσματα, με αριθμούς θανάτων ανάλογους της Ελλάδας: ένας στους τριακόσιους πέθανε σε ΗΠΑ και Ελλάδα από κόβιντ, ενώ στη Γαλλία ένας στους χίλιους.
Τα δημογραφικά στοιχεία λένε πολλά για τις κοινωνίες. Για τις ΗΠΑ είναι ανησυχητικά αλλά και διαφωτιστικά: Οι λευκοί (Ευρωπαίοι Αμερικανοί) έχουν προσδόκιμο ζωής τα 76,4 έτη, οι Αφροαμερικανοί τα 70,8, οι ισπανόφωνοι τα 77,7 και οι ασιατικής καταγωγής τα 83,5 έτη. Προφανώς ο κινεζικής καταγωγής Αμερικανός υποκύπτει δυσκολότερα στη «σαγήνη» των ναρκωτικών και των όπλων απ’ ό,τι ο ευρωπαϊκής καταγωγής.
Στην Ευρώπη οι δυτικές χώρες, μετά την πτώση του προσδόκιμου το 2020, ανέκτησαν μέρος του το 2021, τέσσερις μάλιστα από αυτές (Γαλλία, Βέλγιο, Σουηδία, Ελβετία) επέστρεψαν στα επίπεδα του 2019. Το 2021 υπέστησαν νέα πτώση του προσδόκιμου όλες σχεδόν οι πρώην ανατολικοευρωπαϊκές χώρες και δύο δυτικές: η Γερμανία και η Ελλάδα.
Κάπως έτσι, η Ελβετία είχε το 2021 προσδόκιμο τα 84 έτη και η Ελλάδα τα 80,5 (έχασε ενάμιση χρόνο, περίπου, στη διετία). Είναι προφανές ότι το ΕΣΥ, εδώ, δεν είναι στα καλύτερά του. Πώς το έλεγε το ανέκδοτο; «Πάλι καλά που δεν πάθαμε και τίποτα».
-320x213.jpg)
