Οταν η τέχνη «ηλεκτροδοτεί» τη μνήμη και το παρόν

Ενα απόκοσμο σκηνικό που δημιουργεί από μόνο του μια ατμόσφαιρα μυστηρίου, γεννώντας αναπόφευκτα σκέψεις και προβληματισμούς. Πόσο μάλλον όταν πρόκειται για ένα ακόμη βιομηχανικό έργο-μνημείο αρχιτεκτονικής που ρημάζει, αν και διατηρητέο: τον πρώτο ατμοηλεκτρικό σταθμό της χώρας στο Φάληρο, στη δυτική όχθη του Κηφισού, που ηλεκτροδότησε σταδιακά, την πρώτη δεκαετία του περασμένου αιώνα, τον ηλεκτρικό σιδηρόδρομο, την πρωτεύουσα και τη βιομηχανία της.

Το ζωντάνεμά του, τους τελευταίους λίγους μήνες, έγινε με αφορμή την πολυπρόσωπη έκθεση -κυριολεκτικά και μεταφορικά- «This current between us», σε επιμέλεια του Πάνου Γιαννικόπουλου και της Γεωργίας Λιάπη, στην οποία περισσότεροι από 40 καλλιτέχνες, με 60 έργα, αξιοποίησαν όλους τους χώρους του. Δεν τον κατέστησαν απλώς έναν πολιτιστικό τόπο, αλλά του προσέδωσαν και μια υφή μαγείας, όταν δύει ο ήλιος.

Κι αυτό χάρη στους φωτισμούς που σχεδίασε ο Χάρης Δάλλας, στο μεγάλο εκκρεμές- κιθάρα του Δημήτρη Καμαρωτού, που αιωρείται στον τεράστιο άδειο χώρο τού πρώην εργοστασίου και παράγει κάθε φορά που περνά πάνω από την ηλεκτρομαγνητική του βάση διαφορετικό ήχο («Η καρδιά που χτυπούσε τον χρόνο») ή στη σχεδόν μεταφυσικού περιεχομένου εγκατάσταση του Μιχαήλ Καρίκη (102 Years Oyt of Synch) που με τον μοναδικό του τρόπο αφηγείται την ιστορία της Κοιλάδας του Διαβόλου στην Τοσκάνη, όπου βρίσκεται ο πρώτος και ένας από τους μεγαλύτερους σταθμούς γεωθερμίας στον κόσμο, συνδέοντάς την με την «Κόλαση» του Δάντη.

Η έκθεση συνομιλεί, πέρα από τον χώρο, και με την Ιστορία: μέσα από τα αρχεία που συνεισέφερε η ΔΕΗ ξυπνούν πολυσήμαντες έμφυλες μνήμες, για τότε που η γυναικεία «χειραφέτηση»… ηλεκτριζόταν με συσκευές, όπως μας θυμίζουν οι παλιές διαφημίσεις και η καλλιτεχνική αξιοποίησή τους. Αντίστοιχα λειτουργεί το «μνημείο» θαρρείς στο εργατικό κίνημα το τόσο εύθραυστο, της Δέσποινας Βαξεβάνη (High voltage), με τις άδειες στολές εργατών σε μεταλλικό χρώμα που αλληλοστηρίζονται, τονίζοντας την απουσία σώματος σε μια καθημερινότητα που έχει εγκαταλειφθεί.

Η έκθεση, πρώτο μέρος του project «Το Αλλο Σώμα» –στο πλαίσιο του οποίου πραγματοποιήθηκε– ρίχνει αυλαία αυτή την Κυριακή με τρεις περφόρμανς και την υπόσχεση για ένα δεύτερο μέρος, παράσταση και εικαστική έκθεση, το προσεχές φθινόπωρο, στον Ατμοηλεκτρικό Σταθμό Αγίου Γεωργίου της ΔΕΗ, στο Κερατσίνι.

Στις περφόρμανς υπό τον τίτλο «Factory. The Other Body», σώματα ανθρώπων συνομιλούν με το εργοστάσιο ως ένα ακόμα σώμα βιομηχανικού κτιρίου αλλά και αποθέματος μηχανών, συσκευών, προϊόντων που είναι καταδικασμένα να πεθάνουν στον βωμό της εξέλιξης και της αύξησης της παραγωγικότητας. «Μια υπόγεια συνομιλία-πάλη που στέκεται μπροστά στο όραμα ενός βιομηχανικού τοπίου, τις όψεις και τα αρχιτεκτονικά στοιχεία του, όχι ως παράδειγμα μιας κοινωνίας που δεν έχει πια προτάσεις γι’ αυτά, αλλά για να δημιουργήσει ένα ρέκβιεμ για την αντίληψή τους στο μέλλον, μέσα από τα μορφικά και συγκινησιακά ερείπια και υπολείμματα, αναζητώντας δραματικά την καινούργια ταυτότητά τους», όπως εξηγεί η Ελένη Καλαρά, ψυχή του project «Το Αλλο Σώμα», που πραγματοποιείται φυσικά powered by ΔΕΗ, σε συνεργασία της Blow-Up, της ΑΣΚΤ κ.ά.

Συχνή η επιστροφή της σκηνοθέτιδος στα παλιά κτίρια. «Τι σας έλκει σε αυτά;», τη ρωτήσαμε.

«Με γοητεύουν αυτά τα κτίρια που βρίσκονται στον δημόσιο χώρο, όταν δεν είναι και τα ίδια δημόσιος χώρος με έναν τρόπο. Και είναι σαν “μαύρες τρύπες”-σχεδόν δεν τα βλέπουμε. Που, όταν πια δεν είναι χρήσιμα, εγκαταλείπονται και, όταν σταματούν να είναι παραγωγικά, πρέπει να πεθάνουν. Κι όμως, έχουν σχέση με την ιστορία μας, που κομμάτι της χάνεται μαζί τους. Το τι μπορούν να γίνουν, το τι μπορείς να κάνεις με αυτά, είναι κάτι που με απασχολεί», μας εξηγεί.

● Οι δράσεις της Κυριακής επίσης θα αξιοποιήσουν πολλούς χώρους του εργοστασίου:

«Στον προαύλιο χώρο – γκαζόν του εργοστασίου (18.00-21.00), θα πραγματοποιηθεί η παράσταση – εγκατάσταση “Beautiful machines, strange days”, που ζωντανεύει μια παλιά διαφήμιση της ΔΕΗ, με μια γυναίκα ανάμεσα σε ηλεκτρικές συσκευές που βελτιώνουν την καθημερινότητά της. Οι επισκέπτες καλούνται να φέρουν μαζί τους μια ηλεκτρική συσκευή που έχουν προς απόσυρση και την εναποθέτουν στο σώμα της, συμμετέχοντας στη μετατροπή του γυναικείου σώματος σε βωμό απόσυρσης/ ανακύκλωσης ηλεκτρικών συσκευών».

Το υπόλοιπο πρόγραμμα της Κυριακής θα συνεχιστεί ως εξής:

● 21.15. Αύλειος χώρος-Δεξαμενές. Στη χορευτική περφόρμανς «Fuel tank», η σκιά του αιωρούμενου σώματος της γυναίκας αναμετριέται με μια δεξαμενή καυσίμου, το τεράστιο αποτύπωμα ενός βιομηχανικού κόσμου που επιμένει να στέκει όρθιος, παρότι καταδικασμένος να πεθάνει.

● 22.00. Παλιό εργοστάσιο. Στην οπτικοηχητική περφόρμανς «Engines Calling», στο σώμα του παλιού εργοστασίου που ο χρόνος διαλύει μαζί με τις μνήμες του, ξυπνούν για λίγο οι φωνές των μηχανών του –χαλασμένες και παραμορφωμένες από τον χρόνο και τη σκουριά–, αφυπνίζοντας έστω για λίγο την ομορφιά και την καταστροφή, το όνειρο και τη φθορά, την επιθυμία να σταματήσει ο χρόνος, να προλάβουμε να γίνουμε μάρτυρες αυτού που χάνεται, να μη σβήσουν τα φώτα…

? Πληροφορίες: Ιδέα, δημιουργική σύνθεση, επιμέλεια: Ελένη Καλαρά. Σχεδιασμός ηχοτοπίου, σύνθεση: Δημήτρης Καμαρωτός. Aλγοριθμικό video interactive: Παντελής Μάκκας. Σχεδιασμός φωτισμού: Χάρης Δάλλας. Performer: Δημήτρης Καμαρωτός, Παντελής Μάκκας, Βάλια Παπαχρήστου, Ευαγγελή Φίλη. Φωνή: Αννα Παγκάλου. Sound performer: Γιώργος Τσομίδης, Στέλιος Θεοδώρου Γκλινάβος. Οπτική εικόνα: The Birthdays Design. Φωτογραφία: Ιάσων Αθανασιάδης. Τεχνικός ήχου: Σταμάτης Τσιμπίδης. Ιστορικές Εγκαταστάσεις Ατμοηλεκτρικού Σταθμού ΔΕΗ, Νέου Φαλήρου (Σολωμού 1 & Δημητρίου Φαληρέως, Πειραιάς). Κυριακή 9 Απριλίου, 18.00 – 23.00. Είσοδος ελεύθερη