Πόσο επηρεάζεται ο συλλογικός προβληματισμός, η πρακτική του συνέρχεσθαι αλλά και η προσωπική μας στάση, σκέψη, δράση και έκφραση από τον τρόπο που τοποθετούμε το σώμα μας σε σχέση με άλλα σώματα; Αυτά είναι μερικά από τα ζητούμενα της συμμετοχικής παράστασης «One Three Some – Απόπειρα Δημιουργίας Μιας Δημοκρατικής Συνέλευσης», που πραγματοποιείται αύριο, Τρίτη, μέσα στο Δημαρχείο Αθηνών.
Πρόκειται για τον τρίτο σταθμό της Δανάης Θεοδωρίδου στη διερεύνηση της έννοιας και της πρακτικής της δημοκρατίας και τους τρόπους με τους οποίους μπορεί η τέχνη να την ενεργοποιήσει. Προηγήθηκε η «Αναλογική Καμπάνια» για τον δημόσιο λόγο και το τι σημαίνει να απευθύνεσαι δημόσια. Και ακολούθησε το «Languages of the Unheard» («Γλώσσες του Ανήκουστου»), που πειραματιζόταν με τη γλώσσα των διαδηλώσεων, τα συμπυκνωμένου νοήματος αιτήματα και το είδος της σωματικής εμπειρίας που εκφράζουν. Τώρα, σε μια χρονιά βουλευτικών και αυτοδιοικητικών εκλογών, η καλλιτεχνική της δημιουργία αποκτά… επικαιρότητα.
«Μπορεί η τέχνη να σχετιστεί με την πρακτική της δημοκρατίας, την ανάδειξη κοινωνικοπολιτικών εναλλακτικών μοντέλων συνύπαρξης και εν τέλει με το “κοινωνικό φαντασιακό”;», ρωτήσαμε τη σκηνοθέτρια, ερευνήτρια παραστατικών τεχνών και διδάσκουσα στο Fontys University of Applied Sciences της Ολλανδίας και στο Τμήμα Θεάτρου του ΑΠΘ, Δανάη Θεοδωρίδου, με αφορμή την παρουσίαση του τρίτου μέρους των ερευνητικών της αναζητήσεων.
«Καθώς προχωράω στην έρευνά μου, θέλησα για πρώτη φορά να μπω και μέσα σε θεσμικά κτίρια της δημοκρατίας, όπου παίρνονται πολιτικές αποφάσεις. Κι εκεί μέσα, να προτείνουμε, οι συμμετέχοντες, έναν εναλλακτικό τρόπο για το τι θα πει δημοκρατία (που έχει πάρα πολύ σοβαρά προβλήματα και πρέπει να έχει άλλα χαρακτηριστικά) και πώς θέλουμε να την ασκούμε ως πολίτες. Να δούμε τι κάνει μαζί μια ομάδα που συναντιέται για να συζητήσει. Παίρνουμε πιο πολύ υπόψη μας το σώμα, τα συναισθήματα, τον αντίκτυπο που έχουν στο σώμα μερικές σκέψεις. Θα ήθελα να έρθουν στο προσκήνιο πράγματα που αγνοούμε. Ακόμη και μερικοί δημοτικοί σύμβουλοι του Δήμου της Αθήνας έχουν κλείσει θέση στην παράσταση, φαντάζομαι για να δοκιμάσουν πώς αλλιώς θα μπορούσε να είναι η συνέλευση…», μας λέει.
● Τι δεν λειτουργεί στη δημοκρατία;
Δεν είναι δική μου άποψη. Οι αναλυτές λένε ότι σήμερα ζούμε σε μια δημοκρατία όπου το πρώτο συνθετικό, ο δήμος, υπάρχει κατ’ επίφαση και μόνο, αφού δεν συμμετέχει -οι πολίτες απουσιάζουν ανησυχητικά από τις εκλογές και τη λήψη πολιτικών αποφάσεων. Δημοκρατία θα πει η εξουσία στον λαό, όχι στην πλειοψηφία του λαού, ούτε στην ολιγαρχία, πόσο μάλλον σε μια οικογένεια.
Βέβαια, το πλαίσιο συμμετοχής όλο και λιγοστεύει -κάθε τέσσερα χρόνια εκλογές. Ο τρόπος που την καταλαβαίνουμε γίνεται όλο και πιο αφηρημένος, καταντά ιδιωτική υπόθεση και, όσο γίνεται αυτό, η δημοκρατία υποφέρει. Οι πολιτικοί φιλόσοφοι δίνουν έμφαση στη σωματικότητα, στις επιθυμίες και τα συναισθήματα, στην ανάγκη τα μέλη του «δήμου» να βρίσκονται και να ανταλλάσσουν απόψεις για τα καθημερινά τους προβλήματα και το πώς νιώθουν γι’ αυτά.
Το One Three Some βασίζεται σε μια τέτοια κατανόηση της πολιτικής: επιχειρήσαμε να κάνουμε αυτό που θεωρώ τον κατ’ εξοχήν στόχο της τέχνης, να δημιουργεί δημόσιο χώρο και χρόνο. Είναι αυτή η κατανόηση και εξάσκηση της ενσώματης συναισθηματικής διάστασης της πολιτικής που θέλω να φέρω στο προσκήνιο κάνοντας αυτή τη συνέλευση.
● Αρκεί η σωματοποίηση της πολιτικής, για να επιτευχθεί η δημοκρατία;
Ολα χρειάζονται. Αυτή τη στιγμή, είναι αυτό που λείπει. Και, επειδή έχει χαθεί η ισορροπία, πρέπει να ξαναθυμηθούμε τα πράγματα που ξεχάσαμε, το συναίσθημα στη δημοκρατία. Βέβαια, και οι φασίστες με το συναίσθημα δολοφονούν ακόμη και η φασιστική αντίδραση είναι η καταπίεση της οργής. Αν υπήρχαν τα πλαίσια να διαπραγματευόμαστε ως λαός, ως δήμος, θα ήταν αλλιώς, θα ήμασταν αλλιώς ως κοινωνίες. Αλλά είμαστε απομονωμένοι, ο καθένας ιδιωτεύει και βγαίνουν αυτές οι εκδηλώσεις οργής, ως καταπίεση κάποιων πραγμάτων που δεν τα επεξεργάζεσαι, επειδή δεν υπάρχουν τα πλαίσια να κάνεις κάτι τέτοιο.
Η ενσώματη πολιτική είναι επικίνδυνη για το σύστημα και το καθεστώς, γι’ αυτό κατήργησαν το άσυλο και οτιδήποτε είχε ως πλαίσιο αυτή τη δυνατότητα. Γι’ αυτό και στα αυταρχικά καθεστώτα γίνεται επίθεση και στις τέχνες: πίσω από τη ρητορική μίσους είναι η επίθεση στις τέχνες, γιατί ξέρουν ότι εκεί είναι η δυνατότητα για μια χειραφέτηση. Καταστρέφουν τα συλλογικά πλαίσια, γιατί εκεί είναι η δύναμη, αυτός είναι ο εχθρός, κάτι στο οποίο με μοναδικό τρόπο σύσσωμος ο κόσμος του πολιτισμού αντιτάχθηκε με κάθε τρόπο και είμαι πολύ περήφανη που ανήκω σε αυτήν την ομάδα που παλέψαμε αυτά τα χρόνια της μαύρης καταδίκης με αυτήν την κυβέρνηση.
Στην «Απόπειρα Δημιουργίας Μιας Δημοκρατικής Συνέλευσης», το κοινό, μαζί με τρεις ηθοποιούς, φτιάχνει τη δική του συνέλευση πολιτών, βάσει ενός κειμένου που αναθέτει «ρόλους» στα μέλη της, δίνοντας οδηγίες για το τι πρέπει να κάνουν ή να πουν που μπορούν και να αρνηθούν, ενώ μέρος του κειμένου αφήνεται ανοιχτό στην ελεύθερη έκφραση των συμμετεχόντων. Η σχέση της σωματικής εμπειρίας με την επιθυμία και την έκφραση ενέχει μια ακόμη διάσταση, που υπαινίσσεται ο αγγλικός τίτλος, καθώς το «Threesome» παραπέμπει και σε «σεξουαλικό τρίο».
? Πληροφορίες: One Three Some – Απόπειρα Δημιουργίας Μιας Δημοκρατικής Συνέλευσης,
Σύλληψη, δημιουργία: Δανάη Θεοδωρίδου.
Καλλιτεχνική-δραματουργική υποστήριξη: Μπετίνα Παναγιωτάρα.
Παίζουν: Μάνος Βαβαδάκης, Κατερίνα Ζησούδη, Ηλέκτρα Φραγκιαδάκη και 30 θεατές.
Σχεδιασμός σκηνικών και κοστουμιών: Μάγδα Δήμου.
Σύμβουλοι δραματουργίας: Lara Barsacq, Rudi Laermans, Ευφροσύνη Πρωτοπαπά.
Τρίτη 9 Μαΐου, στις 18.00 και 21.00.
Αίθουσα Δημοτικού Συμβουλίου, Δημαρχείο Αθηνών (Αθηνάς 63).
Στο πλαίσιο του Athens City Festival του Δήμου Αθηναίων.
Είσοδος ελεύθερη, με απαραίτητη την έγκαιρη κράτηση θέσεων στο ο[email protected], λόγω περιορισμένης χωρητικότητας.
