Ενώ ο πρωθυπουργός επέλεξε να αναγάγει σε ένα από τα κεντρικά μοτίβα της προεκλογικής προπαγάνδας της Ν.Δ. τον κίνδυνο για τις καταθέσεις που αντιπροσωπεύει το σχέδιο «Δήμητρα» του ΜέΡΑ25 και την πιθανή υιοθέτησή του από τον ΣΥΡΙΖΑ στο ενδεχόμενο συγκυβέρνησης, ο μέγας κίνδυνος για τις καταθέσεις βρίσκεται αλλού· και δεν είναι προεκλογικό εφεύρημα ούτε υποθετικός ή μελλοντικός, αλλά «καταπίνει» εδώ και τώρα την αξία των καταθέσεων, με τις απώλειες μεταξύ 2021 και 2023 να ανέρχονται σε 16,9% του συνόλου των καταθέσεων και τις απώλειες για τα νοικοκυριά σε 22 δισ. ευρώ!
Κι όμως: αντί να είναι στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης αυτό το ιστορικών διαστάσεων «κούρεμα» των καταθέσεων και πώς θα έπρεπε να αντιμετωπιστεί, ο πρωθυπουργός τολμά να ομιλεί στο σπίτι του κρεμασμένου για σκοινί…
Το «κούρεμα» των καταθέσεων ήταν στα μνημονιακά χρόνια εκ των βασικών επιχειρημάτων και ο ύστατος εκβιασμός για την «αναγκαιότητα» της δημοσιονομικής πειθαρχίας και της λιτότητας. Υποτίθεται ότι οι καταθέσεις κινδύνευαν μόνο από την «άφρονα» πολιτική όλων όσοι ήταν αντίθετοι με τα μνημόνια και την πολιτική της λιτότητας.
Αλλαξαν, όμως, οι καιροί, και οι καταθέσεις, που δεν «κουρεύτηκαν» τελικά στα χρόνια των μνημονίων, «κουρεύονται» τώρα, μπροστά στα μάτια μας και καμιά επίσημη αρχή, ελληνική ή ευρωπαϊκή, δεν μιλάει ή κάνει κάτι κάτι γι’ αυτό!
Ο «κουρέας» των καταθέσεων είναι ο υψηλός πληθωρισμός. Με βάση τα στοιχεία της Κομισιόν, ο ελληνικός Δείκτης Τιμών Καταναλωτή θα γνωρίσει αύξηση 16,9 ποσοστιαίων μονάδων από το 2021 έως και το 2023, από 101,1 σε 118 (βλέπε σχετικό πίνακα). Με δεδομένο ότι τα επιτόκια καταθέσεων είναι «κολλημένα» πρακτικά σε μηδενικά επίπεδα, η πραγματική απώλεια της αξίας των καταθέσεων είναι κοντά στο 16,9%.
Υπολογισμένη με 16,8%, σημαίνει απώλεια για τα νοικοκυριά 22,5 δισ. ευρώ! Η απώλεια αυτή δεν είναι λογιστική, αλλά πραγματική. Τόσο πραγματική όσο και η μεγάλη αύξηση του ΑΕΠ λόγω υψηλού πληθωρισμού ή η μεγάλη μείωση του χρέους ως ποσοστού του ΑΕΠ για τον ίδιο λόγο –για τα οποία θριαμβολογούν ο πρωθυπουργός και τα κυβερνητικά στελέχη. Οσον αφορά τις καταθέσεις, όμως, «ούτε φωνή ούτε ακρόαση»…
Αυτές οι απώλειες αφορούν μόνο τα νοικοκυριά. Για το σύνολο των καταθέσεων και ρέπος (νοικοκυριών και ΙΜΚΕ, Γενικής Κυβέρνησης, επιχειρήσεων και κατοίκων εξωτερικού), που ανέρχονται σε 221,534 δισ. ευρώ, οι απώλειες ξεπερνούν τα 37 δισ. ευρώ.
Από τι κινδυνεύουν;
Οι καταθέσεις, λοιπόν, «κουρεύονται» εδώ και τώρα, με… κουρείς τις τράπεζες. Είναι σκάνδαλο ιστορικών διαστάσεων ότι με τον πληθωρισμό να αυξάνεται 16,9% στην τριετία, οι τράπεζες κρατούν πρακτικά τα επιτόκια καταθέσεων στο μηδέν. Ιδιαίτερα η πολιτική επιτοκίων για τις καταθέσεις 1 ημέρας (καταθέσεις που ανά πάσα στιγμή μπορούν να αποσυρθούν), η καθήλωσή τους στο 0,03% με τον πληθωρισμό να καλπάζει, είναι εξοργιστική.
Οι καταθέσεις 1 ημέρας αντιστοιχούν στο 80% των καταθέσεων των νοικοκυριών και αφορούν κυρίως τους αδύναμους καταθέτες που δεν έχουν την πολυτέλεια να δεσμεύσουν τις καταθέσεις τους με τη μορφή προθεσμιακών καταθέσεων. Ακόμη όμως και τα επιτόκια των προθεσμιακών είναι γελοιωδώς χαμηλά, αρκετά κάτω από 1%! Ταυτόχρονα, όμως, οι τράπεζες έδειξαν ιδιαίτερη… γενναιότητα στο να αυξήσουν τα επιτόκια χορηγήσεων (δανείων) στη διάρκεια 9 μηνών, από τον Απρίλιο του 2022 έως τον Φεβρουάριο του 2023. Στο σύνολο των δανείων κατά 0,92% και στα στεγαστικά ακόμη περισσότερο, κατά 0,95%.
Το ερώτημα αυτό σχετίζεται με μια μεγάλη αλήθεια: η ευαισθησία των νομισματικών αρχών και των κυβερνήσεων για τις καταθέσεις δεν υποκρύπτει ευαισθησία για τους καταθέτες, αλλά για… τις τράπεζες! Φοβούνται τη φυγή καταθέσεων, που μπορεί να οδηγήσει τις τράπεζες σε κατάρρευση και έτσι σε «κούρεμα» καταθέσεων μέσα από τη διαδικασία του bail-in (στο πλαίσιο της οποίας, στο τέλος, πληρώνουν και οι καταθέτες). Στο πλαίσιο αυτής της αντίληψης, αν δεν έχουμε φυγή καταθέσεων και επομένως κίνδυνο για τις τράπεζες, οι καταθέσεις… δεν κινδυνεύουν! Ακόμη και αν ο πληθωρισμός τις «κουρεύει» αλύπητα μπροστά στα αδιάφορα βλέμματα των νομισματικών αρχών και των κυβερνήσεων.
Ετσι, τα εθνικά και ευρωπαϊκά ταμεία εγγύησης των καταθέσεων μέχρι το ποσό των 100.000 ευρώ δεν σπεύδουν να καλύψουν τις απώλειες. Το πιο εντυπωσιακό, όμως, είναι ότι και κανείς δεν το διεκδικεί…
Τελικό αποτέλεσμα; Οι καταθέσεις προς το παρόν «κουρεύονται» από τον συνδυασμό υψηλού πληθωρισμού και μηδενικών τραπεζικών επιτοκίων καταθέσεων, ενώ έρχεται όλο και πιο κοντά ο κίνδυνος «κανονικού κουρέματος», εξαιτίας της σοβούσας διεθνούς τραπεζικής κρίσης. Ο πρωθυπουργός όμως είναι διορατικός και βλέπει «καθαρά» τον κίνδυνο στον Βαρουφάκη και τον Τσίπρα…
