Δύο γυναίκες σε ένα γραφείο. Η δεύτερη νεοδιορισθείσα, η πρώτη προϊσταμένη. Η δεύτερη νεότερη, άγαμη και χωρίς παιδιά. Η πρώτη, δεν έχουμε ιδέα. Η δεύτερη είναι καλή στη δουλειά της, τα «νούμερά» της ευχαριστούν την εταιρεία.
Η πρώτη καλεί συνεχώς στο γραφείο της τη δεύτερη. Γίνεται κάθε φορά, όλο και πιο συγκεκριμένη: η εταιρεία δεν εγκρίνει τη δημιουργία προσωπικών σχέσεων μεταξύ των υπαλλήλων της. Ο όρος είναι σαφής και καταγράφεται στο συμβόλαιο. Η δεύτερη γυναίκα δημιουργεί ερωτική σχέση με έναν συνάδελφό της. Παραβαίνει τους όρους συμβολαίου και έχει τραγική κατάληξη.
Αυτό είναι, πολύ περιγραφικά, μια μικρή περίληψη του θεατρικού έργου «Οροι συμβολαίου» («Contractions», στο πρωτότυπο) του πολυβραβευμένου Βρετανού συγγραφέα Μάικ Μπάρτλετ, το οποίο παρουσιάζεται (κάθε Σάββατο στις 18.00, Κυριακή 21.00 έως τα τέλη Μαρτίου και μετά σε περιοδεία) στο Θέατρο Μικρό Ανεσις, σε σκηνοθεσία Βασίλη Μαυρογεωργίου. Οι δύο γυναίκες είναι η Κάτια Γέρου και η Μαριλίτα Λαμπροπούλου.
Η πρώτη, σε κόντρα ρόλο. Ωστόσο, αν είσαι σπουδαία ηθοποιός, «κόντρα ρόλος» δεν υπάρχει. Η Κάτια Γέρου είναι σπουδαία ηθοποιός και η ερμηνεία της στη συγκεκριμένη παράσταση είναι ακόμη μία απόδειξη αυτού.
Παίζει μια άτεγκτη ανώτερη υπάλληλο μιας άγνωστης σε μας εταιρείας, η οποία χρησιμοποιεί κάθε υπόλειμμα ανθρωπιάς μέσα της με σκοπό να πετύχει το εντελώς αντίθετο: να απανθρωποιήσει κάθε άλλον υπάλληλο της εταιρείας, ώστε να διαλυθεί ο ανθρώπινος ιστός (με τις ορμόνες, τις επιθυμίες, τις οσμές, τους ιδρώτες, τα πάθη, τα λάθη, τα «θέλω» και τα «σκέφτομαι») και τη θέση του να πάρει κάτι ανάμεσα σε άνθρωπο και μηχανή. Πάντα, σύμφωνα με τους «όρους συμβολαίου της εταιρείας».
Η αλήθεια είναι πως βλέποντας το έργο, παρακολουθώντας τη σταδιακή διάλυση της νεαρής υπαλλήλου, την υπαρξιακή της αποδόμηση και την ταυτόχρονη μεταστοιχείωσή της σε κάτι «άλλο», «νέο», «διαφορετικό», λιγότερο ανθρώπινο, ο θεατής σοκάρεται αρχικά, αλλά εν τέλει ίσως θεωρεί πως όλα αυτά είναι μια «συγγραφική δυστοπία», κάτι που ναι, ίσως και να συμβεί, αλλά όχι τώρα και σίγουρα όχι στην Ελλάδα.
Για να φτάσουμε στο τέλος της παράστασης και να υπάρχουν κυρίες που περιγράφουν, συγχαίροντας τις δύο ηθοποιούς, παρόμοια περιστατικά στην Ελλάδας ήδη από το 1980! Γυναίκες εργαζόμενες που, ενώ είχαν δηλώσει την παραίτησή τους, να τους στέλνει (εντελώς αναίτια και παράνομα) ο πρώην εργοδότης την αστυνομία σπίτι τους (επειδή ο αστυνομικός ήταν γνωστός του!), ή αντίστοιχα περιστατικά στη Δανία, όπου χρονομετρείται το πόσο μένει ένας υπάλληλος στην τουαλέτα και, αν είσαι γυναίκα, πρέπει να δηλώσεις ποιες είναι οι μέρες που έχεις περίοδο, ώστε να σου επιτρέψουν «από τα κεντρικά»(!) να μπορείς να μένεις περισσότερο στην τουαλέτα…
…Μα καλά, είναι δυνατόν να συμβαίνουν όλα αυτά σήμερα; Ή μήπως το «είναι δυνατόν» είναι πολύ λίγο και έχουμε περάσει πίστα εδώ και καιρό;
Το έργο «Contractions» πρωτοδημοσιεύτηκε το 2008 – 15 χρόνια πριν δηλαδή. Σχεδόν 145 χρόνια πριν, το 1888, ο Φρίντριχ Νίτσε έγραψε το «Ecce Homo». Ιδε ο άνθρωπος, λοιπόν! Δες τον, είναι εδώ! Μπροστά σου. Μπορείς να τον δεις, μπορείς όμως να τον αγγίξεις; Επιτρέπεται; Να τον ακούσεις μπορείς; Ποια γλώσσα μιλάει; Καταλαβαίνεις τις λέξεις, αλλά τον καταλαβαίνεις;
Γιατί τελικά, κ. Νίτσε μας, ο άνθρωπος προτιμά από το να μη θέλει τίποτα, να θέλει το τίποτα; Η υπάλληλος στο «Contractions» του Μπάρτλετ μένει έγκυος, τιμωρείται από την εταιρεία, χάνει το παιδί της, πρέπει να αποδείξει στην εταιρεία, δείχνοντας το πτώμα του, ότι είναι νεκρό, χωρίζει από τον αγαπημένο της και μένει μόνη, διαλυμένη, απανθρωποιημένη αλλά… συνεχίζει να εργάζεται στην εταιρεία!
Γιατί τόσες οδύνες (=contractions); Γιατί, τελικά, τόσες οδύνες, κ. Νίτσε μας, σε έναν κόσμο που εκλείπουν οι γκαστριές;… Ο μετα-άνθρωπος δεν είναι διόλου «μετά». Είναι παρών, δρων, ομιλών. Εντελώς λειτουργικός, απολύτως αποτελεσματικός. Δεν μας έχουν ακόμη «τσιπάρει», ώστε να γεννάμε συγκεκριμένα, «επιθυμητά» παιδιά, να αρρωσταίνουμε μόνο όταν χρειάζεται κ.λπ.
Ωστόσο, κάποιοι (ποιοι άραγε;) γνωρίζουν επ’ ακριβώς το πού είμαστε κάθε στιγμή της μέρας και σχεδόν και το τι κάνουμε. Μάλιστα, όλα τα παραπάνω, δεν γίνονται δίχως τη συγκατάθεσή μας: έχουμε συνυπογράψει εμείς τους όρους συμβολαίου. Εμείς και τις «οδύνες» μας, τα contractions… Ιδε ο μετα-άνθρωπος.
