Λίγο πριν φύγει το 2022, μόλις τον περασμένο Δεκέμβριο, έγινε η πρώτη επίσημη ανακοίνωση από το Ελληνικό Ιδρυμα Πολιτισμού για τις ημερομηνίες διεξαγωγής της 19ης Διεθνούς Εκθεσης Βιβλίου Θεσσαλονίκης, που θα πραγματοποιηθεί τον ερχόμενο Μάιο (4 εως 7/5), στις εγκαταστάσεις της ΔΕΘ-Helexpo, με τιμώμενη την αμερικανική λογοτεχνία (ΗΠΑ). Προς στιγμήν αναθαρρήσαμε, φανταστήκαμε πως μπορεί να έρθουν στη Θεσσαλονίκη ο Πολ Οστερ, η Χάνια Γιαναγκιχάρα, ο Τζορτζ Σόντερς ή άλλα μεγάλα ονόματα της σύγχρονης αμερικανικής λογοτεχνίας. Ομως, όπως είναι γνωστό, οι περιζήτητοι συγγραφείς είναι «κλεισμένοι», κανονίζουν έναν και ενάμιση χρόνο πριν το πρόγραμμα των ταξιδιών και των εκδηλώσεων για τα βιβλία τους. Αδύνατον λοιπόν να ανατρέψουν τις υποχρεώσεις τους…
Αλλά και οι Ελληνες εκδότες πιάστηκαν εξαπίνης για το φιλόδοξο πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης, αφού η πρώτη «ημιεπίσημη» πληροφόρηση για τη φετινή διοργάνωση έγινε στη Διεθνή Εκθεση Βιβλίου στη Φρανκφούρτη, τον περασμένο Οκτώβριο, μέσω ενός φυλλαδίου που είχε τυπώσει το ΕΙΠ. Εκτοτε, η επικοινωνία του ιδρύματος με τους εκπροσώπους των σωματείων των εκδοτών ήταν… χαλαρή. Για να φτάσει να πιέζει ο χρόνος για τις προσκλήσεις των Αμερικανών λογοτεχνών, μόλις τέσσερις-πέντε μήνες πριν από τα εγκαίνια της 19ης ΔΕΒΘ, με τους εκδότες να κάνουν τα αδύνατα δυνατά, ενώ τους ζητήθηκε -όπως μαθαίνουμε- να καλύψουν τα μισά από τα έξοδα μετακίνησης και διαμονής όσων ανταποκρίθηκαν (βεβαίως οι εκδότες πληρώνουν για τα εκθεσιακά περίπτερα).
Το ζήτημα είναι γνωστό και επαναλαμβάνεται εδώ και χρόνια: η δυσκολία χρηματοδότησης της Διεθνούς Εκθεσης Βιβλίου Θεσσαλονίκης, καθώς συνήθως αργούν να εγκριθούν και να εκταμιευτούν τα κονδύλια του ΕΣΠΑ κ.λπ. Ωστόσο, δεν θα μπορούσε το υπουργείο Πολιτισμού να καλύψει οικονομικά την πρόσκληση των Αμερικανών λογοτεχνών σε ένα σημαντικό φεστιβάλ ή το Ελληνοαμερικανικό Επιμελητήριο που έχει αναλάβει την οργάνωση του αμερικανικού περιπτέρου και θέλει να δώσει δυναμική παρουσία;
Γεγονός, πάντως είναι ότι έπειτα από την «υβριδική» της εκδοχή το 2021, λόγω των περιορισμών που επέβαλε η συνθήκη της πανδημίας, η Διεθνής Εκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης επιστρέφει στον φυσικό της χώρο και στις κανονικές της, μαγιάτικες ημερομηνίες. Πολυφωνική, όχι όμως και ψηφιακά αναβαθμισμένη (παρ’ όλες τις υποσχέσεις), θα φιλοξενήσει σε 4 κτίρια και 14 αίθουσες των εγκαταστάσεων της Helexpo (12, 13, 14, 15), περισσότερους από 600 Ελληνες και ξένους επαγγελματίες του βιβλίου και σχεδόν 500 εκδηλώσεις με τη συμμετοχή τουλάχιστον 1.200 ομιλητών.
● Αμερικανικό περίπτερο: Συμμετέχουν 22 σημαντικοί εκδοτικοί οίκοι μεταξύ των οποίων οι: Abrams Books Publishing Company, Insight Editions, Macmillan Publishers, MoMa Publications, Penguin Random House, The Quarto Group, Yale University Press, Harvard University Press κ.ά. Το ελληνικό κοινό θα συναντήσει στις αίθουσες της ΔΕΒΘ τους Αμερικανούς συγγραφείς Τζέιμς Γουντ (Αντίποδες) και Κλερ Μεσούντ (Δαρδανός-Gutenberg), καθώς και τους Nell Zink, Saskia Vogel, Meg Rosoff και Ismini Lamb, που είναι προσκεκλημένοι του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού. Παράλληλα, θα ταξιδέψουν στη Θεσσαλονίκη και τρεις λογοτεχνικοί πράκτορες από ΗΠΑ συμμετέχοντας στο 1ο Πρόγραμμα Πρόσκλησης Επαγγελματιών του Βιβλίου που εγκαινιάζεται φέτος με τη συμμετοχή 20 επαγγελματιών από 16 διαφορετικές χώρες του κόσμου.
● Οι επτά της Γαλλίας: Τον πολυβραβευμένο Γάλλο, αϊτινής καταγωγής, συγγραφέα Μακένζι Ορσέλ και φιναλίστ του βραβείου Γκονκούρ 2022 αλλά και τον Μοχάμεντ Μουγκάρ-Σαρ από τη Σενεγάλη, νικητή του Γκονκούρ 2021, θα συναντήσει το ελληνικό κοινό στη ΔΕΒΘ καθώς και πέντε ακόμη συγγραφείς που έχει προσκαλέσει το Γαλλικό Ινστιτούτο Θεσσαλονίκης σε συνεργασία με το Γαλλικό Ινστιτούτο Ελλάδας: Christel Espié, Murielle Szac, Christophe Cazenove, Bruno Doucey, François Thomazeau.
● Νέα ταλέντα. Η ΔΕΒΘ συνεργάζεται με το European Union Prize for Literature (EUPL) και προσκαλεί βραβευμένους συγγραφείς από την Ελλάδα και άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Συγκεκριμένα συμμετέχουν οι: Jan Carson (Ιρλανδία), Lana Bastašić (Βοσνία), Ioanna Parvulescu (Ρουμανία) και Τάκης Καμπύλης, Νίκος Χρυσός, Κάλλια Παπαδάκη, Μάκης Τσίτας από Ελλάδα. Τα πάνελ θα συντονίσει η Anne Bergman, διευθύντρια της Ευρωπαϊκής Ομοσπονδίας Εκδοτών (FEP), φορέα διοργάνωσης του EUPL.
● Βαλκανικές φωνές. Αναμένονται ο υποψήφιος για το Booker 2023 Georgi Gospodinov από τη Βουλγαρία, η Rumena Bužarovska (Βόρεια Μακεδονία), η Lana Bastašić (Βοσνία), ο Ylljet Alicka (Αλβανία).
● Πολυ-πολιτισμικότητα: Το Ινστιτούτο Γκέτε Θεσσαλονίκης προσκαλεί την Emine Sevgi Özdamar με αφορμή το βιβλίο της «Ενας χώρος οριοθετημένος από σκιές», το οποίο αποτελεί έναν πολυφωνικό ύμνο στην Ευρώπη, καθώς και τον συγγραφέα παιδικών βιβλίων Jurgen Banscherus, με αφορμή τη δημοφιλή σειρά «Μια υπόθεση για τον Ντετέκτιβ Κλουζ».
Η πρεσβεία του Ισραήλ μαζί με τις εκδόσεις Καστανιώτη καλούν την Ισραηλινή συγγραφέα Ayelet Gundar-Goshen για το βιβλίο «Η ψεύτρα και η πόλη» που πραγματεύεται το #metoo από την ανάποδη.
Οι επισκέπτες της ΔΕΒΘ θα έχουν την ευκαιρία να συναντήσουν τον γνωστό Ισπανό συγγραφέα Manuel Vilas, προσκεκλημένο του Ινστιτούτου Θερβάντες και των εκδόσεων Ικαρος, καθώς και τον Βάσκο συγγραφέα Patxi Zubizarreta, προσκεκλημένο του Ινστιτούτου Βασκικής Γλώσσας και Κουλτούρας.
Ακόμα, από το Ρέικιαβικ της Ισλανδίας θα ταξιδέψει στη χώρα μας ο Παλαιστινιο-Ισλανδός συγγραφέας Mazen Maarouf για να παρουσιάσει τo πολυμεταφρασμένο βιβλίο του «Militant Jokes» που θα κυκλοφορήσει στα ελληνικά από τις εκδόσεις Χαραμάδα.
