Η εξομάλυνση των σχέσεων Ριάντ-Τεχεράνης κλείνει και συμβολικά μια μακρά περίοδο στη διάρκεια της οποίας υπήρχε η δυνατότητα εγκαθίδρυσης στη Μέση Ανατολή μιας Pax Americana, μια ευκαιρία την οποία οι ΗΠΑ δεν μπόρεσαν να αξιοποιήσουν.
Εύλογα τίθεται το ερώτημα αν η ευρύτερη περιοχή θα παλινδρομήσει στο παρελθόν ή θα χαράξει νέα πορεία προς το μέλλον.
Παλινδρόμηση στο παρελθόν θα ήταν η προβολή στον χάρτη της Μέσης Ανατολής της αντιπαλότητας των ΗΠΑ με τη Ρωσία και την Κίνα, αλλά και της συγκρουσιακής συμμαχίας της Ουάσινγκτον με την Ε.Ε.
Η εναλλακτική επιλογή θα ήταν η χειραφέτηση της Μέσης Ανατολής και της Νοτιοδυτικής Ασίας από τις εκτός περιοχής μεγάλες δυνάμεις, με τη διαμόρφωση ενός μίνιμουμ κοινού παρονομαστή περιφερειακής σταθερότητας από τις περιφερειακές δυνάμεις.
Μπορούν χώρες όπως το Ιράν, η Σαουδική Αραβία, η Τουρκία, η Αίγυπτος και το Ισραήλ να αποδεχθούν ότι η μεταξύ τους συνύπαρξη και συνεργασία θα είναι πιο επικερδής από τη φιλοδοξία τους να γίνουν ηγεμονικές περιφερειακές δυνάμεις;
Ενα είναι βέβαιο, ότι δεν νοείται περιφερειακή σταθεροποίηση χωρίς δέσμευση όλων των χωρών της περιοχής να μην επιδιώξουν να αποκτήσουν πυρηνικά οπλοστάσια.
Μια δέσμευση που θα οριοθετήσει εκ των πραγμάτων την όποια εξομάλυνση των διμερών σχέσεων των περιφερειακών δυνάμεων με το Ισραήλ.
Χωρίς την παραπάνω δέσμευση, αργά ή γρήγορα η Τεχεράνη, το Κάιρο, η Αγκυρα και το Ριάντ θα μπουν στην πυρηνική λέσχη.
Ο πάροχος πυρηνικής τεχνογνωσίας για το Ριάντ και πιθανόν για την Τουρκία θα είναι η πρώτη μουσουλμανική πυρηνική δύναμη, το Πακιστάν.
Η παραπάνω δυναμική επί του παρόντος δεν πληροί τις προϋποθέσεις υλοποίησής της στο ορατό μέλλον, παρ’ όλα αυτά όμως ήδη τρεις πόλοι ξεχωρίζουν.
Το Ιράν, η Σαουδική Αραβία, η Αίγυπτος και η Τουρκία, αλλά και το Ισραήλ θα συγκλίνουν και θα αποκλίνουν μεταξύ τους αλλά και σε σχέση με τη Ρωσία και τις ΗΠΑ που παραμένουν στην περιοχή και στηρίζουν η πρώτη το καθεστώς της Δαμασκού και η δεύτερη τους Κούρδους της Βορειοανατολικής Συρίας.
Μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου στην Ευρώπη το 1989-91 δημιουργήθηκε η εντύπωση ότι λήγει και η εποχή που οι συσχετισμοί δυνάμεων στην Ευρώπη και στη Δύση προβάλλονται ή, για να είμαστε πιο ακριβείς, διαθλώνται στη Μέση Ανατολή, μια σχέση συγκοινωνούντων δοχείων που έχει ως αφετηρία την εκστρατεία του Ναπολέοντα Βοναπάρτη στην Αίγυπτο το 1798.
