Συμπληρώθηκε ένας χρόνος (24 Φεβρουαρίου 2022 έγινε η εισβολή του Πούτιν στην Ουκρανία) από τότε που διεξάγεται ο πόλεμος στα εδάφη της Ουκρανίας. Μέχρι σήμερα κανείς ως πολιτικό υποκείμενο στη διεθνή κοινότητα δεν ξέρει πώς και γιατί εξακολουθεί να μαίνεται αυτός ο πόλεμος. Ποια είναι τα αντιμαχόμενα μέρη και τι ακριβώς επιδιώκουν. Για ποιους σκοπούς και για ποιους στόχους θυσιάζονται εκατέρωθεν χιλιάδες ανθρώπινες ζωές.
Σε πρόσφατο κείμενό μου (δημοσιεύτηκε στην «Εφ.Συν.») υποστήριξα την άποψη ότι αυτός ο πόλεμος που διεξάγεται στα εδάφη της Ουκρανίας είναι ένας «πόλεμος μετά τον πόλεμο». Αυτό σημαίνει ότι δεν έχουμε να κάνουμε με τους δύο Παγκοσμίους Πολέμους του προηγούμενου αιώνα. Και η θέση μου αυτή για τη ριζική «διαφορά» του νέου πολέμου σε σχέση με τους παλαιότερους έχει να κάνει με τους εμπλεκόμενους στον πόλεμο και με τους στόχους τους (το αντικείμενο τελικά του πολέμου).
Για να κατανοήσουμε όλοι μας για «ποιο πράγμα» μιλάω δεν έχουμε παρά να κάνουμε το εξής: να συγκρίνουμε ποια ήταν τα αντιμαχόμενα μέρη των δύο Παγκοσμίων Πολέμων του προηγούμενου αιώνα και ποια είναι τα εμπλεκόμενα μέρη στον τωρινό πόλεμο. Για την πρώτη περίπτωση τα πράγματα είναι γνωστά στην Ιστορία. Στην περίπτωση του τωρινού πολέμου διαπιστώνουμε το εξής: από τη μία πλευρά είναι η Ρωσία και από την άλλη μια οντότητα (Αμερική, Ευρώπη, Ουκρανία), η οποία δεν μπορεί να συγκροτηθεί ως υποκείμενο.
Η Δύση μπροστά σ’ αυτή την αδυναμία της να έρθει σε σύγκρουση με τη Ρωσία (ανατολικού τύπου οντότητα ούτως ή άλλως) έχει κατασκευάσει μια «πολεμική μηχανή», η οποία αγωνίζεται για την πλανητική εξόντωση της Ρωσίας. Εν τω μεταξύ στο εσωτερικό της Δύσης θα πρέπει να επινοηθούν μέθοδοι σύγκλισης αντικρουόμενων συμφερόντων. Αλλα είναι τα συμφέροντα της Αμερικής και άλλα της Ευρώπης. Δεν μιλάω για την Ουκρανία επειδή στην περίπτωσή της συμβαίνουν δύο πράγματα που εγγενώς αποδυναμώνουν τη θέση της στον παγκόσμιο χάρτη ισχύος. Το ένα είναι η εθνογενετική διαδικασία, δηλαδή η εθνο-πολιτική προσπάθειά της να καταστεί επιτέλους σύγχρονο εθνικό κράτος στον εικοστό πρώτο αιώνα, και το άλλο είναι ότι το έδαφός της αναγορεύτηκε «πεδίο μάχης» στη σύγκρουση ανάμεσα στη Δύση και την Ανατολή.
Ολοι μας λοιπόν κατανοούμε ότι ο πόλεμος αυτός στο έδαφος της Ουκρανίας έχει ως στόχο του πράγματα τα οποία είτε συγχέονται είτε μέσω της εσωτερικής σύνδεσής τους [εθνογένεση ή (και) σύγκρουση Δύσης και Ανατολής] μετατρέπονται σε «γόρδιο δεσμό».
Μπροστά σ’ αυτά τα αδιέξοδα οι ευρωπαϊκοί λαοί υψώνουν τη φωνή τους και ζητούν να ξεκινήσουν οι ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις για να τελειώσει ο πόλεμος. Στην Ελλάδα η πλειονότητα της κοινής γνώμης τάσσεται υπέρ του τερματισμού του πολέμου. Στη Γερμανία η κοινή γνώμη είναι διχασμένη ανάμεσα στον άνευ προϋποθέσεων στρατιωτικό εξοπλισμό της Ουκρανίας και στην απαίτηση να τερματιστεί επιτέλους αυτός ο πόλεμος που δεν έχει ούτε υποκείμενα αλλά δεν έχει και στόχους.
*Πολιτικός φιλόσοφος
