Μετά την πρόσφατη κατάρρευση των τραπεζών Silicon Valley Bank και Signature Bank και την τραπεζική κρίση που προκλήθηκε, ο πρόεδρος Τζο Μπάιντεν έλαβε έκτακτα μέτρα, ούτως ώστε αφενός να διασφαλιστούν τα χρήματα των καταθετών και αφετέρου να καθησυχαστούν οι ήδη νευρικές αγορές, ώστε να μην ξανασυμβεί το «φαινόμενο ντόμινο», όπως έγινε με την τράπεζα Lehman Brothers, που η πτώχευσή της πυροδότησε την κρίση του 2008.
Τι είναι το «φαινόμενο ντόμινο»; Το Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας λέει πως είναι η περίπτωση στην οποία η μεταβολή σε έναν παράγοντα ενός συνόλου ομοειδών στοιχείων συμπαρασύρει όλα τα υπόλοιπα, όπως π.χ. είναι η πτώχευση μιας τράπεζας, που ρίχνει και άλλες σε λίγο χρόνο. Βέβαια, ένα καλύτερο παράδειγμα είναι αυτά τα μικρά ορθογώνια πλακίδια του παιχνιδιού «ντόμινο», που είναι στημένα όρθια το ένα κοντά στο άλλο.
Η πτώση του πρώτου ξεκινά μια γραμμική αλυσίδα, καθώς το ένα ντόμινο ρίχνει το επόμενο μέχρι να καταπέσουν όλα – ουσιαστικά είναι η παραστατικότερη απεικόνιση της διάσημης ρήσης του Γάλλου συγγραφέα Ζαν Κοκτό: «Η ζωή είναι μια οριζόντια πτώση».
Το επιτραπέζιο παιχνίδι «ντόμινο» παίζεται με αυτά τα 28 ορθογώνια πλακίδια, συνήθως μαύρα. Η λέξη «ντόμινο» χρησιμοποιείται με αυτή τη σημασία από το 1771 στη Γαλλία. Γιατί ονομάστηκαν αυτά «ντόμινο»; Μάλλον επειδή τα πλακίδια έχουν μια ομοιότητα με το ένδυμα «ντόμινο», το οποίο, ήδη από τα τέλη του 17ου αιώνα στην Αγγλία, σήμαινε «μαύρος μακρύς μανδύας με κουκούλα που φορούσαν οι μοναχοί πάνω από τα ρούχα τους».
Αυτή η ετυμολόγηση φαίνεται λογική, καθώς η λέξη «ντόμινο» προέρχεται από το λατινικό «dominus», που είναι ο κύριος, ο αφέντης, αλλά και ο Θεός. Ομως, αυτός ο μοναχικός μανδύας με τον καιρό μάλλον εξευτελίστηκε, αφού σήμερα το ρούχο «ντόμινο» είναι ένα «μακρύ ενιαίο ένδυμα με κουκούλα, συνήθως μαύρο, που φοριέται τις Απόκριες ως μεταμφίεση»…
Η ετυμολογική περιπέτεια του ντόμινο δεν σταματά εδώ: εκτός από το φαινόμενο του ντόμινο, έχουμε και τη «Θεωρία του Ντόμινο», που έχει κι αυτή την ενδιαφέρουσα ιστορία της.
Το 1953 ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ Ντουάιτ Αϊζενχάουερ χρησιμοποίησε το «φαινόμενο του ντόμινο», της συνεχόμενης κατάρρευσης των ομοειδών στοιχείων, όπως τα πλακίδια του παιχνιδιού που η πτώση του ενός συμπαρασύρει το επόμενο και ούτω καθ’ εξής, για να διατυπώσει μια βασική αντικομμουνιστική θεωρία της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής.
Είχε πει τότε ο πρόεδρος πως εάν καταρρεύσει η Ινδονησία, τότε όλη η Ινδική Χερσόνησος δεν θα είναι δυνατόν να προστατευτεί (έναντι του κομμουνιστικού κινδύνου). Η Ινδία θα υπερφαλαγγιστεί, ενώ η Μπούρμα (Βιρμανία) δεν θα είναι σε θέση να υπερασπίσει τον εαυτό της. Ο Αϊζενχάουερ φοβόταν πως εάν χαθεί η Ινδονησία, τότε όλη η νοτιοανατολική Ασία θα καταρρεύσει σαν ντόμινο που το ένα ρίχνει το άλλο. Μετά την Μπούρμα, η Ταϊλάνδη κι ύστερα θα έρθει η σειρά της Αυστραλίας και της Νέας Ζηλανδίας…
Τα ύστερα του κόσμου, λοιπόν, θα συνέβαιναν εάν περνούσε στο κομμουνιστικό μπλοκ η Ινδονησία, υποστήριζε τότε, στον Ψυχρό Πόλεμο, η γεωπολιτική Θεωρία του Ντόμινο, που ήταν η δικαιολογία για να επέμβουν οι Αμερικανοί σε όλο τον κόσμο. Ο οποίος μπορεί μεν να σώθηκε τελικά από τον επάρατο κομμουνισμό, όμως δεν κατάφερε να σωθεί από την αλυσιδωτή κατάρρευση των καπιταλιστικότατων αμερικανικών τραπεζών…
Ντόμινο: Μια αιτία που προκαλεί μια σειρά αποτελεσμάτων αλυσιδωτά (το προηγούμενο αποτέλεσμα αποτελεί την αιτία του επόμενου αποτελέσματος).
