Υγιή ζώα για υγιείς ανθρώπους

«Οι ασθένειες των ζώων μειώνουν την παραγωγικότητα και συνιστούν σοβαρή απειλή όχι μόνο για τα ίδια τα ζώα αλλά και για την υγεία των ανθρώπων» σχολιάζει σε επιστημονικό του άρθρο το περιοδικό Τεχνολογίας της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Cordis.

Ειδικότερα, παρουσιάζει 12 χρηματοδοτούμενα από την Ε.Ε. έργα που καταπολεμούν μολυσματικές ασθένειες μέσω βελτιωμένης πρόληψης, ανίχνευσης και ανταπόκρισης ασθενειών, συμβάλλοντας έτσι στη μείωση της μικροβιακής αντοχής και εμβαθύνοντας στη γενετική του ξενιστή και του παθογόνου, ωθώντας περαιτέρω τα όρια της γνώσης για τις ασθένειες των ζώων.

Οπως επισημαίνει ο Παγκόσμιος Οργανισμός για την Υγεία των Ζώων (WOAH), σε ολόκληρο τον πλανήτη οι απώλειες ζωικής παραγωγής ως αποτέλεσμα μολυσματικών ασθενειών μπορεί να φτάσουν το 20%. Τα κρούσματα επιδημικών ασθενειών όπως η αφρικανική πανώλη των χοίρων ή η γρίπη των πτηνών και ενδημικές ασθένειες όπως η φυματίωση των βοοειδών μπορούν να προκαλέσουν διαταραχές στο εμπόριο και με τη σειρά τους να επηρεάσουν την παγκόσμια οικονομία. Ακόμη πιο σοβαρό είναι ότι ορισμένα παθογόνα μπορεί να μεταδοθούν μεταξύ ζώων και ανθρώπων, οι λεγόμενες ζωονόσοι. Σύμφωνα με τον WOAH, το 75% των αναδυόμενων ασθενειών των ζώων μπορούν να μεταδοθούν στον άνθρωπο.

Τονίζει ωστόσο ότι αν χρησιμοποιηθούν σωστά, τα αντιμικροβιακά φάρμακα είναι πολύ αποτελεσματικά στον έλεγχο της νόσου, καθώς προβλήματα με τη μικροβιακή αντοχή (AMR) έχουν προκύψει κυρίως λόγω συνεχούς κατάχρησης ή κακής χρήσης αντιβιοτικών. Μια μελέτη του ECDC υπολόγισε ότι 33.000 θάνατοι ετησίως μόνο στην Ε.Ε. μπορούν να αποδοθούν στην αντοχή στα αντιβιοτικά, επιβαρύνοντας τον προϋπολογισμό της Ε.Ε για την υγεία κατά 1,5 δισεκατομμύριο ευρώ ετησίως. Για να περιοριστεί το αυξανόμενο κύμα των ανθεκτικών στα φάρμακα παθογόνων μικροοργανισμών, τα ερευνητικά προγράμματα της Ε.Ε. αναπτύσσονται επί τόπου και στη συνέχεια διεξάγονται ακριβείς δοκιμές για ασθένειες πριν συνταγογραφηθούν ως θεραπευτικά φάρμακα. Και για να γίνει αυτό, σημειώνει το δημοσίευμα, πρέπει με τη βοήθεια της τεχνολογίας να υπάρχει ακριβής και ταχεία ανίχνευση ασθενειών για τη βιώσιμη προστασία της υγείας των ζώων.

Οι πρωτοβουλίες που αναλήφθηκαν σε αυτόν τον τομέα αφορούν μια σειρά από στοιχεία των πολιτικών της Ε.Ε. Αξιοσημείωτη είναι η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία και η στρατηγική «Farm to Fork», με στόχο να καταστήσει την Ε.Ε. βιώσιμο παραγωγό ασφαλών προϊόντων διατροφής υψηλής ποιότητας. Το σχέδιο δράσης EU One Health κατά της AMR θα ενισχύσει στρατηγικά το συγκεκριμένο ερευνητικό πρόγραμμα και θα επιτρέψει στην Ε.Ε. να προωθήσει ενεργά την παγκόσμια δράση διαδραματίζοντας ηγετικό ρόλο. Ενας άλλος βασικός στόχος του σχεδίου δράσης EU One Health είναι να καταστεί η Ε.Ε. πεδίο βέλτιστων πρακτικών. Η απομάκρυνση από τα αντιβιοτικά είναι πρόκληση και πρέπει να συνοδεύεται από αλλαγές στην κτηνοτροφία και νέες θεραπείες. Με άλλα λόγια, πρέπει να εφαρμοστεί μια εντελώς νέα νοοτροπία στις γεωργικές πρακτικές και στην εκτροφή ζώων.

Το αποτέλεσμα θα είναι ένα σύστημα εκτροφής που θα προστατεύει την υγεία τόσο των ζώων όσο και των ανθρώπων, θα προσφέρει στους καταναλωτές προϊόντα υψηλής ποιότητας και θα παρέχει μια πιο βιώσιμη προσέγγιση στην παραγωγή τροφίμων. Για την αποτελεσματική παρακολούθηση και τον έλεγχο των νόσων, οι SWINOSTICS, VIVALDI και RAID έχουν αναπτύξει οικονομικά προσιτές, γρήγορες δοκιμές για μια σειρά από ιογενείς και βακτηριακές ασθένειες. Για την αντιμετώπιση του ζητήματος της AMR, τα έργα DISARM, HealthyLivestock, PIGSs και PHAGOVET επιταχύνουν τη μετάβαση της βιομηχανίας τροφίμων προς την πρόληψη, τη βιοασφάλεια, την ακριβή χρήση αντιβιοτικών και τη χρήση εναλλακτικών λύσεων αντί των αντιβιοτικών.

Ως σταθερή βάση για όλη την έρευνα, τέσσερα από τα έργα έχουν επεκτείνει τις γνώσεις για μια σειρά από ζωικές ασθένειες. Το DIGDEEP μελετά τη γενετική της γρίπης των πτηνών και το DELTA-FLU ερευνά τη δυναμική της εξάπλωσης του ιού. Το VetBioNet προωθεί δίκτυα για την αντιμετώπιση των αναδυόμενων επιζωοτικών και ζωονοσογόνων νόσων και τέλος το SIRCAH έχει αναπτύξει οδικούς χάρτες και διακρατική συνεργασία για τον απρόσκοπτο έλεγχο των ασθενειών των ζώων.