Αυτόχθων οπτική

Η αρνητική επίδραση της πανδημίας τα τρία τελευταία έτη στη διεθνή κινηματογραφική παραγωγή αποτυπώθηκε στα φετινά διεθνή κινηματογραφικά φεστιβάλ (Βερολίνου, Κανών, Βενετίας). Ωστόσο, η πρόσφατη διοργάνωση του 63ου Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης κατάφερε να κινητοποιήσει το κοινό, σε βαθμό που για αρκετές από τις προβολές τα διαθέσιμα εισιτήρια είχαν εξαντληθεί από πολύ νωρίς. Ανάμεσα στ’ άλλα, υπήρξαν ξεχωριστές και διαφορετικές μεταξύ τους «στιγμές» του Φεστιβάλ, όπως οι παρακάτω, που φανερώνουν τη δυναμική του, καθώς και τη δυνατότητα υπέρβασης των όποιων αντιξοοτήτων.

Πρώτον, η προβολή της ταινίας «Αναπαράσταση» (1970) του Θεόδωρου Αγγελόπουλου στο κατάμεστο «Ολύμπιον», η οποία συγκέντρωσε κυρίως νεαρής ηλικίας θεατές, γεγονός ιδιαίτερα ενθαρρυντικό.

Δεύτερον, το εξαιρετικά ενδιαφέρον αφιέρωμα στον κινηματογράφο (μυθοπλασίας και όχι ντοκιμαντέρ) των αυτόχθονων πληθυσμών όπου γης, με ταινίες που μας μεταφέρουν εμπειρίες και προβληματισμούς για τη συνάντησή τους με τον ραγδαία εξελισσόμενο υπόλοιπο κόσμο. Φυλές του Αμαζονίου, στο Μάτο Γκρόσο ντο Σουλ της Βραζιλίας που πιέζονται μέχρι εξοντώσεως από τους πλούσιους μεγαλογαιοκτήμονες. Μαπούτσε της Παταγονίας (Γης του Πυρός) που αναγκάζονται να ενταχθούν στον σύγχρονο πολιτισμό με καταστρεπτικά αποτελέσματα. Απομονωμένοι κτηνοτρόφοι της ερήμου Ατακάμα στην ορεινή Χιλή επί Πινοσέτ, που οδηγούνται στην αυτοκτονία. Καλλιτεχνικές ανησυχίες των Αβορίγινων της Αυστραλίας. Μαθήματα αλληλεγγύης από τους Μαορί της Νέας Ζηλανδίας στους εποίκους της Αυστραλίας. Γηγενείς των Νησιών του Σολομώντα που αναγκάζονται να δουλέψουν ως είλωτες στην Αυστραλία του 19ου αιώνα. Αγώνες υπεράσπισης των παραδόσεων και της οικογένειας στα νησιά Σαμόα. Σύγκρουση παραδόσεων και χριστιανισμού στο Αρχιπέλαγος Βανουάτου, καταμεσής του Ειρηνικού Ωκεανού. Ιθαγενείς Νένετς στην τούνδρα της Σιβηρίας που θυσιάζουν με τελετουργικό τρόπο έναν τάρανδο. Ζαπατίστας στην Πολιτεία Τσιάπας του Μεξικού που αγωνίζονται για την αυτονομία τους. Σάμι στη βόρεια Σκανδιναβία που αντιμετωπίζονται ως υπάνθρωποι και πρέπει να απαρνηθούν την ταυτότητά τους για να ενταχθούν στην κοινωνία των «λευκών». Εικόνες του θρυλικού αρχηγού της φυλής των Μαυροπόδαρων και των ιθαγενών του Καναδά. Αυτόχθονες στο Μπάνκερ Χιλ του Λος Αντζελες που ακροβατούν στο σύγχρονο αστικό τοπίο. Το παραμύθι του δρομέα των Ινουίτ στη βορειοανατολική Αρκτική.

Τρίτον, το αφιέρωμα στον Γιουγκοσλάβο σκηνοθέτη Αλεξάνταρ Πέτροβιτς (1929-1994), που στην κινηματογραφική μεταφορά του βιβλίου του Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ «Ο μαιτρ και η Μαργαρίτα» το 1972 εικονοποιεί την ανελέητη κριτική στην υποκρισία και την εξουσιομανία της αστικής κοινωνίας. Ενα βιβλίο που ενέπνευσε το συγκρότημα των Rolling Stones στο τραγούδι «Sympathy for the devil». Ακόμα κι αν η πρόσφατη κινηματογραφική παραγωγή δεν είναι στα καλύτερά της, τα ειδικά αφιερώματα διευρύνουν την οπτική μας και κινητοποιούν τη σκέψη μας. Η δε συμβολή τους στα φεστιβάλ αυξάνει ολοένα.

* (Ph.D.)2, αναπληρωτής καθηγητής Ιατρικής Φυσικής – Υπολογιστικής Ιατρικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης