Δικαστικό «μπλόκο» στην υπουργοποίηση του υπερορθόδοξου συμμάχου του Νετανιάχου

«Ρωγμές» στην κυβέρνηση Νετανιάχου ενδέχεται να προκαλέσει απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου του Ισραήλ, με την οποία αποκλείεται από υπουργική θέση ο υπερορθόδοξος σύμμαχος του «Μπίμπι» Αριέ Ντερί.

Με ψήφους 10 -1, η δικαστική απόφαση απαγορεύει στον επικεφαλής του κόμματος «Σας» να αναλάβει τα χαρτοφυλάκια Εσωτερικών και Υγείας, κίνηση που θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο την πιθανότητα επιβίωσης του κυβερνητικού συνασπισμού.

«Το δικαστήριο ακύρωσε 400.000 ψήφους και τις εκλογές»,  σχολίασε την απόφαση το κόμμα, που διαθέτει 11 από τις 64 έδρες της κυβέρνησης, ενώ ο αρχηγός του δήλωσε: «Το Ανώτατο Δικαστήριο, που ισχυρίζεται ότι φροντίζει τις μειονότητες, πέταξε σήμερα τις φωνές και τις ψήφους 400.000 ψηφοφόρων του κινήματος «Σας», το οποίο εκπροσωπεί τους μη προνομιούχους στο Ισραήλ, που προσήλθαν στις κάλπες μόλις πριν από δύο μήνες. Πηγαίνοντας στις κάλπες, οι ψηφοφόροι του «Σας» γνώριζαν τα πάντα για τον πρόεδρο του, τον υπουργό Αριέ Ντερί. Σήμερα το δικαστήριο έκρινε πράγματι ότι οι εκλογές δεν έχουν νόημα. Η απόφαση του δικαστηρίου είναι πολιτική και μολυσμένη από ακραία παραλογισμό. […] Η «Σας» μελετά τη δύσκολη απόφαση και θα αποφασίσει για τα επόμενα βήματά της».

Το Ανώτατο Δικαστήριο του Ισραήλ ανακοίνωσε την Τετάρτη ότι απέκλεισε τον βασικό σύμμαχο του Πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου, τον (υπερορθόδοξο) πρόεδρο της «Σας», Αριέ Ντερί, από το να υπηρετήσει σε υπουργική θέση, μετά την ποινική καταδίκη του πέρυσι και την επακόλουθη ποινή με αναστολή.

Ο Ντερί είχε στο παρελθόν κατηγορηθεί για φοροδιαφυγή. Είχε υπογράψει μια συμφωνία που του έδινε ποινή φυλάκισης με αναστολή και πρόστιμο και είχε δεσμευτεί να μην επιστρέψει στη δημόσια ζωή ως μέρος της συμφωνίας ένστασης.

Παρά την καταδίκη του, ο Ντερί διορίστηκε υπουργός Υγείας και Εσωτερικών από τον Νετανιάχου, ο οποίος σχημάτισε τη νέα ισραηλινή κυβέρνηση στα τέλη Δεκεμβρίου.

Σύμφωνα με τους δικαστές, η καταδίκη του Ντερί και η ποινή με αναστολή που του επιβλήθηκε, καθιστούν τον διορισμό του παράνομο, καθώς δεν έπρεπε να του επιτραπεί να αναλάβει καθήκοντα, αφού υποσχέθηκε να αποσυρθεί από τη δημόσια ζωή όταν καταδικάστηκε πέρυσι, μια υπόσχεση στην οποία βασίστηκε το δικαστήριο για να εγκρίνει τη συμφωνία. Επιπλέον, οι ανώτατοι δικαστές υποστήριξαν ότι παραβιάστηκε η συνταγματικότητα της τροποποίησης του Βασικού Νόμου της Κυβέρνησης.

Στον διορισμό του Ντερί αντιτάχθηκε και ο γενικός εισαγγελέας Γκάλι Μπαχαράβ – Μιάρα κι ως εκ τούτου αρνήθηκε να εκπροσωπήσει την κυβέρνηση του Νετανιάχου, ζητώντας από το δικαστήριο να απορρίψει την αίτηση. Η θέση του Μπαχαράβ-Μιάρα, η οποία παρουσιάστηκε στο δικαστήριο, είναι ότι οι πολλαπλές καταδίκες του Ντερί κατά τη διάρκεια ετών σε δημόσιο αξίωμα «οδήγησαν στο αναπόφευκτο συμπέρασμα ότι ο διορισμός του ως υπουργού θα βλάψει σοβαρά την εμπιστοσύνη του κοινού στην ηθική των εκλεγμένων αξιωματούχων».

Ο πρωθυπουργός, ο οποίος εκπροσωπείται από ιδιώτες δικηγόρους, υποστήριξε, όπως και ο Ντερί, ότι ο πρόεδρος του κόμματος «Σας» απολάμβανε της εμπιστοσύνης του κοινού, παρά τις πεποιθήσεις του, και ότι το δικαστήριο δεν έπρεπε να παρεμβαίνει σε ένα θέμα που θα έπρεπε να είναι στη διακριτική ευχέρεια του πρωθυπουργού. 

Νωρίτερα την Τετάρτη, ο υπουργός Πρόνοιας του Ισραήλ, Γιαακόβ Μαρτζί που ανήκει στο «Σας», προειδοποίησε ότι εάν το Ανώτατο Δικαστήριο αποκλείσει τον αρχηγό του κόμματός του από υπουργικές θέσεις, ο Νετανιάχου «γνωρίζει ότι δεν θα υπάρξει κυβέρνηση».

«Εάν το δικαστήριο τον ακυρώσει, ο πρωθυπουργός θα πρέπει να αποφασίσει τι θα κάνει», είπε ο Μαργκί στο Kan Radio. «Έχουμε πει από παλιά ότι δεν υπάρχει κανένας λόγος για τον Αριέ Ντερί να μην υπηρετήσει ως ανώτερος υπουργός στο Ισραήλ».

Στα τέλη Δεκεμβρίου, οι Ισραηλινοί βουλευτές ψήφισαν βιαστικά νόμο, που ο Τύπος της χώρας «βάφτισε» Νόμο Ντερί, ο οποίος έδινε το δικαίωμα σε ένα άτομο που είχε καταδικαστεί για διάπραξη εγκλήματος, αλλά δεν είχε καταδικαστεί σε φυλάκιση, να αποκτήσει υπουργικό χαρτοφυλάκιο. Ο σκοπός ήταν να επιτραπεί στον Ντερί να αποκτήσει μια θέση υπουργού την οποία εποφθαλμιούσε.

Η απόφαση για το διορισμό του Ντερί έρχεται, ενώ ο νόμος βρίσκεται για έλεγχο στις αρμόδιες επιτροπές και την ίδια ώρα που συζητούνται μεγάλες δικαστικές μεταρρυθμίσεις, με στόχο την αποδυνάμωση του Ανώτατου Δικαστηρίου, δίνοντας στο κοινοβούλιο την εξουσία να ανατρέπει δικαστικές αποφάσεις με απλή πλειοψηφία. Ο Νετανιάχου θέλει επίσης να δώσει στο κοινοβούλιο τον έλεγχο του διορισμού των δικαστών και να μειώσει την ανεξαρτησία των νομικών συμβούλων.

Οι νομικές αλλαγές θα μπορούσαν να βοηθήσουν τον Νετανιάχου να αποφύγει την καταδίκη ή ακόμα και να «εξαφανίσει» εντελώς τη δίκη του. Από τότε που κατηγορήθηκε το 2019, ο Νετανιάχου ισχυρίστηκε πως το δικαστικό σύστημα είναι προκατειλημμένο εναντίον του.