Ως μια πρωτοβουλία των ΗΠΑ για εκτόνωση της έντασης ανάμεσα σε Αθήνα και Άγκυρα (μετά τη συνεχή κλιμάκωση των τουρκικών προκλήσεων και απειλών) μπορεί να θεωρηθεί η αιφνιδιαστική επίσκεψη που πραγματοποίησε την Κυριακή στην Κωνσταντινούπολη ο σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας των Ηνωμένων Πολιτειών, Τζέικ Σάλιβαν.
Παράλληλα, ο Αμερικανός αξιωματούχος φέρεται να πέρασε το μήνυμα-προειδοποίηση προς την Άγκυρα, να κατεβάσει τους τόνους και όσον αφορά τις μεταξύ τους σχέσεις – με νωπή ακόμα την τουρκική οργή από την ιστορική άρση του εμπάργκο όπλων από τις ΗΠΑ στην Κύπρο.
Υπενθυμίζεται ότι η Άγκυρα και ο Τούρκος πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν έχουν εστιάσει στο θέμα της αποστρατιωτικοποίησης των νησιών του Αιγαίου, ενώ έχουν απευθύνει «συστάσεις» προς όσους ενθαρρύνουν τη χώρα μας σε αυτό το επίπεδο, να σταματήσουν να το πράττουν. «Το να είναι “οπλισμένη” η Ελλάδα είναι ασυμβίβαστο με τη λογική και τη συμμαχία», δήλωσε χαρακτηριστικά το Σάββατο ο Ερντογάν, υποστηρίζοντας πως «ξέρουμε ποιος προσπαθεί να “εξαπολύσει” την Ελλάδα εναντίον μας».
Στο παραπάνω πλαίσιο, λοιπόν, ο Σάλιβαν συζήτησε στην Κωνσταντινούπολη με τον επικεφαλής σύμβουλο της τουρκικής προεδρίας Ιμπραχίμ Καλίν, τη «σημασία του διαλόγου και της διπλωματίας για την επίλυση τυχόν διαφωνιών στην ανατολική Μεσόγειο», όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά στη σχετική ανακοίνωση του Λευκού Οίκου.
Το ταξίδι Σάλιβαν στην Κωνσταντινούπολη έρχεται μετά τις τροπολογίες που κατέθεσαν γερουσιαστές στο νομοσχέδιο για τον Αμυντικό Προϋπολογισμό των ΗΠΑ, θέτοντας προϋποθέσεις για την πώληση και αναβάθμιση μαχητικών αεροσκαφών F-16 στην Τουρκία και επιχειρώντας να φρενάρουν τις τουρκικές υπερπτήσεις πάνω από τα νησιά του Αιγαίου.
Η αντίδραση της Αθήνας
Από την πλευρά της η ελληνική κυβέρνηση απορρίπτει τους τουρκικούς ισχυρισμούς, δηλώνοντας πως παραμένει ανοιχτή σε διάλογο μεταξύ των δύο χωρών.
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης με δηλώσεις στους «Times» του Λονδίνου τόνισε ότι η Άγκυρα «κυνηγά ένα μεγαλεπήβολο οθωμανικό όραμα – θέλει να είναι περιφερειακός παίκτης και περιμένει από όλους να αποδεχτούν τη μεγαλοσύνη της Τουρκίας, κάτι που απλά δεν πρόκειται να γίνει αν έχει ως αποτέλεσμα την αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας».
«Η Ελλάδα είναι έτοιμη για διάλογο με την Τουρκία με βάση το Διεθνές Δίκαιο, αλλά «εξυπακούεται ότι θα κάνουμε ό,τι απαιτείται για να υπερασπιστούμε την πατρίδα μας», δήλωσε από την πλευρά του ο υπουργός Εξωτερικών Νίκος Δένδιας. «Αυτό δεν συνιστά ρητορική έκφραση. H ισορροπία δυνάμεων στο Αιγαίο, προϊόν του υστερήματος του ελληνικού λαού μας επιτρέπει να διατυπώνουμε τον ισχυρισμό αυτό με εδραία αυτοπεποίθηση» σημείωσε και πρόσθεσε με νόημα: «Ευελπιστούμε ότι δεν θα φτάσουμε ποτέ σε αυτό το σημείο. Αλλά οφείλουμε να είμαστε έτοιμοι για όλα τα ενδεχόμενα».
Με ενδιαφέρον αναμένεται πλέον εάν ο Τούρκος πρόεδρος θα συμμετάσχει στη συνεδρίαση της Ευρωπαϊκής Πολιτικής Κοινότητας που θα γίνει στην Πράγα (6-7 Οκτωβρίου). Αν και η Άγκυρα δεν έχει επιβεβαιώσει ακόμα τη συμμετοχή Ερντογάν, διπλωματικές πηγές θεωρούν απίθανο να μην πάει.
Εάν τελικά δώσει το «παρών» ο Τούρκος πρόεδρος, η Αθήνα θα έχει το δίλημμα αναφορικά με μια κατ’ ιδίαν συνάντηση του Έλληνα πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη με τον Ερντογάν. Σύμφωνα με τις διπλωματικές πηγές, η Αθήνα θα επιχειρήσει να βάλει εκ των προτέρων τους δικούς της όρους στην περίπτωση κατ’ ιδίαν συνάντησης του Κυρ. Μητσοτάκη με τον Τ. Ερντογάν.
